Ruth Slenczynska

Ruth Slenczynska

Slenczynska około 1957
Data i miejsce urodzenia	25 stycznia 1925 Sacramento
Data i miejsce śmierci	22 kwietnia 2026 Cupertino
Instrumenty	fortepian
Gatunki	muzyka poważna

Ruth Slenczynska (ur. 25 stycznia 1925 w Sacramento, zm. 22 kwietnia 2026 w Cupertino^[1][2]) – amerykańska pianistka, nauczycielka i autorka. Uznawana za pianistyczne cudowne dziecko, występowała z kilkoma przerwami przez całe życie, a ostatnią płytę wydała w wieku 97 lat.

Urodziła się w Kalifornii w rodzinie imigrantów z Polski^[3]. Jej ojcem był Joseph Slenczynski, czyli Józef Ślenczyński, skrzypek pochodzący z Warszawy, choć według samej pianistki pochodził z Gdańska i z rodziny rybackiej^[4]. Według „Rzeczpospolitej” Ślenczyński do czasu I wojny światowej był rektorem warszawskiego konserwatorium^[3]. Ranny w lewy nadgarstek podczas wojny, wyemigrował do Stanów Zjednoczonych^[3][2].

Ojciec Slenczynskiej zauważył jej talent, gdy miała 16 miesięcy, i został jej nauczycielem oraz menedżerem^[5]. Występowała publicznie już w wieku czterech lat^[6], mając pięć lat wystąpiła w kronice filmowej British Pathé^[7], jako sześciolatka i siedmiolatka koncertowała w Europie, m.in. w Berlinie, a w wieku 11 lat zagrała w Paryżu po raz pierwszy z orkiestrą^[6][8]. Określano ją jako „pierwszy taki cud od czasów Mozarta”. Była uczennicą pianistów takich jak Józef Hofmann, Egon Petri, Artur Schnabel i Siergiej Rachmaninow, którego w 1934 roku zastąpiła na koncercie^[1][9].

Dopiero po latach, w autobiografii Forbidden Childhood z 1957 roku, napisanej wspólnie z Louisem Biancollim, ujawniła, że ojciec zmuszał ją do wielogodzinnych ćwiczeń, stosował wobec niej przemoc, m.in. bił ją za źle zagrane nuty, zabierał jej wynagrodzenia za koncerty i zabraniał kontaktów z rówieśnikami. Intensywna eksploatacja i wypalenie sprawiły, że Slenczynska w wieku 15 lat przeżyła załamanie nerwowe, odcięła się od ojca i porzuciła karierę pianistki^[1][9]. Studiowała psychologię na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley. W 1944 roku uciekła z poznanym studentem, George’em Bornem, z którym wzięła ślub; małżeństwo zakończyło się rozwodem w 1953 roku^[10]. Z tego wczesnego okresu jej kariery nie zachowały się żadne kompletne nagrania^[9].

W 1954 roku wróciła do aktywności, do czego namówił ją m.in. Artur Rubinstein, a także Arthur Fiedler, który zaprosił ją na pierwszą dużą trasę koncertową po USA z orkiestrą Boston Pops^[9]. W 1956 roku, na zaproszenie Israela Horowitza, zarejestrowała dwie płyty z etiudami oraz impromptus Chopina^[9]. Zostały one bardzo dobrze przyjęte i szybko wydane w Europie przez Deutsche Grammophon; również później zaliczano je do najważniejszych nagrań tych utworów w historii^[11].

Slenczynska była znana z nienagannej techniki i rozumienia muzyki. Według notki biograficznej BBC grała dla pięciu amerykańskich prezydentów, a z Harrym Trumanem miała w Białym Domu wykonać utwór Mozarta na cztery ręce^[1][a].

W 1961 roku napisała podręcznik techniki pianistycznej Music at Your Fingertips: Aspects of Pianoforte Technique^[1]. Od 1964 do 1987 roku pracowała jako wykładowczyni oraz artystka rezydentka na Southern Illinois University w Edwardsville^[10][12]. W 1967 roku poślubiła Jamesa Kerra, profesora nauk politycznych z tego uniwersytetu^[10]. Po śmierci męża w 2000 roku przeprowadziła się do Nowego Jorku^[5].

Koncertowała również po ukończeniu 90 lat, udzielając wywiadów na temat swojego życia^[13]. Podczas pandemii COVID-19 w 2020 roku publikowała na YouTube nagrania sonat Beethovena^[14]. W 2021 roku ukazało się przekrojowe wydawnictwo Ruth Slenczynska – Complete American Decca Recordings^[14]. W marcu 2022 roku ukazała się jej ostatnia płyta, Life in Music, z utworami Debussy’ego, Chopina, Bacha, Rachmaninowa, Barbera i Griega^[6][14].

Zmarła w wieku 101 lat w ośrodku opieki wspomaganej w Cupertino wskutek powikłań po upadku^[2].

• A Five Year Old Prodigy - film z fragmentem występu pięcioletniej Slenczynskiej z 1930
• Rozmowa w Programie Drugim Polskiego Radia z 2022
• Ruth Slenczynska w bazie Discogs.com (ang.)