Rybka (mina)

Rybka – mina rzeczna konstrukcji rosyjskiej z 1915 roku, od 1922 roku produkowana w Polsce, znajdująca się na wyposażeniu Marynarki Wojennej do 1939 roku. Rybka wyposażona była w zapalnik kontaktowy i kotwicę, mogła być stawiana w płytkich akwenach: rzekach i w przybrzeżnych wodach morskich.

Miny typu „rybka” (ros. рыбка) były na wyposażeniu rosyjskiej flotylli rzecznej od 1915 roku, ich seryjną produkcję w Polsce w 1922 roku rozpoczął Główny Skład Materiałów Wybuchowych. Przeznaczone były do stawiania zagród minowych w korycie rzek, albo mogły być wykorzystywane jako miny spławne, płynące z nurtem rzeki i służące do niszczenia przepraw i żeglugi^[1]. Miny te były stawiane przez okręty rzeczne i przybrzeżne płynące z prędkością do 6 węzłów, co zapewniało właściwe odległości między ładunkami i chroniło je przed uszkodzeniem^[1]. Były one powszechne na wyposażeniu trałowców. Zgodnie z intencjami konstruktorów i z Regulaminem Służby Broni Podwodnej, miny Rybka mogły być stawiane na wodach morskich – przybrzeżnych i na wodach otwartych, choć wadą była mała masa materiału wybuchowego, co powodowało ich skuteczność tylko wobec słabo opancerzonych jednostek pływających i okrętów podwodnych. Nie zostały jednak użyte w obronie Wybrzeża podczas wojny obronnej 1939 roku.

Polska Flotylla Rzeczna Marynarki Wojennej w Pińsku (Flotylla Pińska) w 1939 roku posiadała na stanie 150 min tego typu^[1]. Przenoszone były m.in. na statku minowo-gazowym „Mątwa” (który miał miejsce na 160 min) i opancerzonych trałowcach rzecznych T1 – T3 (po 4–6 min)^[2]. W braku materiałów wybuchowych, były wykorzystywane w 1939 roku również między innymi do minowania mostów^[1]. Łączone były w takich przypadkach w wiązki, mocowane do przęseł mostu, a końcówki kabli detonacyjnych wyprowadzano na brzeg.

Mina miała długość 1135 mm, rozszerzała się stożkowo aż do cylindrycznej części centralnej o średnicy 306 mm, a w części tylnej miała kształt wydłużonego stożka. Na jego końcu, od spodu umieszczano kwadratową blaszkę (ster), utrzymującą minę w odpowiednim położeniu względem nurtu wody^[1]. Przednia część wypełniona powietrzem zapewniała pływalność, pod spodem części środkowej było ucho do mocowania minliny^[1]. W tylnej sekcji znajdował się ładunek trotylu o masie 10–12 kg, w zależności od stopnia zalania^[1]. Napełnianie min odbywało się przez otwór w górnej części, zamykany przyrządem centralnym^[1]. Na końcu miny umieszczono bezpiecznik cukrowy, sprawiający, iż po zatopieniu stawała się nierozbrajalna – unieszkodliwić ją można było tylko poprzez zdetonowanie z bezpiecznej odległości. We wnętrzu bezpiecznika znajdowała się sprężyna, blokowana przez kostkę cukru^[1]. Po jej rozpuszczeniu w wodzie następowało cofnięcie się sprężyny, która zwalniała też zaczep blokujący końcówki tak zwanych wąsów – metalowych prętów o długości ponad 40 cm, wychodzących z przyrządu centralnego, które pod wpływem naciągu gumowego rozkładały się na boki miny^[1]. Ich poruszenie powodowało zwolnienie zbijaka sprężynowego i uderzenie w spłonkę zapalnika oraz eksplozję ładunku głównego^[1]. Obudowa łączona była nowatorską w latach 20. XX wieku techniką spawania.

Mina była stawiana na wózku, stanowiącym kotwicę, na którym był bęben z minliną^[1].

• Masa: około 30 kg^[1]
• Masa materiału wybuchowego: 10–12 kg^[1]
• Długość: 1135 mm
• Średnica maksymalna: 306 mm
• Maksymalna głębokość stawiania: 140 m^[1]
• Najmniejszy odstęp między minami: 20 m

• Długość: 45 cm^[1]
• Szerokość: 65 cm^[1]
• Wysokość: 60 cm^[1]
• Masa: 18 kg (bez minliny)^[1]
• Minlina: grubości 7/8 cala (dla głębokości 35–50 m) lub 1 cal (do głębokości 35 m)^[1]

• Waldemar Benedyczak. Użycie broni minowej przez PMW w 1939 roku. „Nowa Technika Wojskowa”. 1994. s. 23. ISSN 1230-1655. 
• Mariusz Borowiak: Trałowce rzeczne typu „T”, statek minowo-gazowy Mątwa, holownik ratowniczy Neptun. Edipresse Polska, 2016, seria: Wielki Leksykon Uzbrojenia. Wrzesień 1939. Tom 98. ISBN 978-83-7945-322-1.
• Mina rzeczna „Rybka”. dobroni.pl. [dostęp 2022-06-17]. (pol.).