Rynek w Pruchniku

Rynek w Pruchniku
Ilustracja
Widok ogólny Rynku
Państwo

 Polska

Województwo

 podkarpackie

Miejscowość

Pruchnik

Położenie na mapie Pruchnika
Mapa konturowa Pruchnika, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Rynek w Pruchniku”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Rynek w Pruchniku”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Rynek w Pruchniku”
Położenie na mapie powiatu jarosławskiego
Mapa konturowa powiatu jarosławskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Rynek w Pruchniku”
Położenie na mapie gminy Pruchnik
Mapa konturowa gminy Pruchnik, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Rynek w Pruchniku”
Ziemia49°54′20,9″N 22°30′58,8″E/49,905814 22,516341

Rynek w Pruchniku – centralny plac miejski Pruchnika w województwie podkarpackim. Stanowi przykład małomiasteczkowego rynku o indywidualnym charakterze[1]. Jest centrum układu przestrzennego miasta ze znacznym udziałem zabudowy rozluźnionej, w wyniku powstałych ubytków lub posiadania ogródków przydomowych. Zabudowa ma cechy regionalne[2].

Rynek w 1908

Pruchnik ulokowano jako prywatne miasto szlacheckie w 1436[3]. Do czasów II wojny światowej trzy pierzeje rynku, w mniejszym stopniu południowa, a przede wszystkim zachodnia i wschodnia, zabudowane były dobrze zachowanymi szczytowymi, podcieniowymi domami z drewna (prawie wszystkie konstrukcji wieńcowej; w nielicznych dłuższych obiektach zastosowano konstrukcję sumikowo-łątkową). Istniały też dwa nowe budynki murowane (także podcieniowe). Północna pierzeja już przed 1914 nie miała zabudowy podcieniowej. Podczas okupacji niemieckiej część obiektów drewnianych rozebrano (w tym dwie karczmy-zajazdy). Dachy pozostałych z nich kryją czterospadowe, naczółkowe dachy blaszane, wcześniej gontowe[4].

Zabudowa rynkowa kilkakrotnie padała ofiarą pożarów. Obecna jest trzecią z rzędu od pierwszej połowy XVIII wieku. W większości pochodzi z drugiej połowy XIX wieku, ale są domy pochodzące z pierwszej połowy tego stulecia. Dom Zająców na sosrębie nosi datę 1869. Ustawienie domów, kalenicą lub szczytem do pierzei, uwarunkowane jest szerokością poszczególnych parcel budowlanych. Podcienia budynków mają wartościowe motywy zdobnicze. Ukośnie żłobkowane słupy stanowią reminiscencję ornamentyki XVIII-wiecznej. Na przykład drewniana krata rokokowa jest nawiązaniem do zdobień empor kościoła Franciszkanów w Przemyślu. Indywidualny warsztat lokalnych cieśli przejawił się w ozdobnych wykrojach desek balustrad, czy też szalowanych fasad szczytów. Cały zespół zabudowy stanowi jeden z nielicznych w kraju reliktów polskiej, małomiasteczkowej architektury drewnianej[4].

Galeria

Przypisy

  1. ↑ Justyna Kobylarczyk, Współczesna funkcja rynku – historycznej przestrzeni publicznej w wybranych miastach, „Architektura. Czasopismo Techniczne”, 29 (7-A), Kraków: Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej, 2012, s. 70.
  2. ↑ Dariusz Sokołowski, Miasta zdegradowane w województwie podkarpackim, w: Rocznik Towarzystwa Naukowego Płockiego, nr 9/2017, s. 470-471
  3. ↑ Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, „Czasy Nowożytne”, 21, 2008, s. 170
  4. 1 2 Krzysztof Wolski, Domy podcieniowe w Pruchniku, w: Ochrona Zabytków, nr 6/4 (23), 1953, s. 206-210
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.