Ryszard Michalak

Ryszard Cezary Michalak (ur. 1972) – polski politolog, doktor habilitowany nauk społecznych w zakresie nauk o polityce, profesor Uniwersytetu Zielonogórskiego^[1]. Zajmuje się problematyką polityki wyznaniowej PRL^[2], teorią polityki wyznaniowej^[3], sytuacją religijno-polityczną w Europie^[4] (szczególnie w Polsce^[5], Federacji Rosyjskiej^[6], Królestwie Szwecji^[7] i innych państwach nordyckich^[8]) oraz politologią religii^[9].

W 1996 roku ukończył studia na Uniwersytecie Wrocławskim. W 2001 roku uzyskał w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Zielonej Górze stopień naukowy doktora. W 2015 roku otrzymał stopień doktora habilitowanego^[10] nauk społecznych na Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Jest zatrudniony w w Instytucie Nauk o Polityce i Administracji (wcześniejsza nazwa: Instytut Politologii) Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Zielonogórskiego^[11]. Od 2019 roku jest kierownikiem Katedry Stosunków Międzynarodowych. W latach 2020-2024 był członkiem Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego. W latach 2005-2010 był także wykładowcą w Instytucie Społeczno-Prawnym Akademii Nauk Stosowanych Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu^[12].

Autor, współautor i redaktor ponad stu publikacji, w tym czternastu monografii i opracowań redakcyjnych. Najważniejsze monografie autorskie: The Methodist Church in Poland: Activity and Political Conditions, 1945-1989, Routledge Methodist Studies Series, Publisher: Routledge – Taylor & Francis Group, London – New York 2021; Polityka wyznaniowa państwa polskiego wobec mniejszości religijnych w latach 1945-1989, Oficyna Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra 2014; Kościoły protestanckie i władze partyjno-państwowe w Polsce (1945-1956), Semper, Warszawa 2002. Najważniejsze monografie redagowane: Religion and identity. Political conditions, Vandenhoeck & Ruprecht Verlage - Brill Group, Göttingen 2023 oraz Implementacja zasad religijnych w sferze politycznej (2016), Polityka jako wyraz lub następstwo religijności (2015), Religijne determinanty polityki (2014) – Wydawnictwo Morpho^[13].

Prelegent i moderator podczas przeszło trzydziestu konferencji i kongresów, w tym w ostatnich latach na: Międzynarodowym Kongresie Religioznawczym, Ogólnopolskim Kongresie Politologii, Ogólnopolskim Kongresie Europeistyki oraz w ramach cyklicznych konferencji z zakresu politologii religii na Uniwersytecie Zielonogórskim oraz na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie^[14].

Wypromował dwóch doktorów, pięćdziesięciu ośmiu magistrów i trzystu trzech licencjatów^[15].

Był ekspertem w zespołach doradczych Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (2019/2020) oraz ekspertem Komisji Ewaluacji Nauki przy Ministerstwie Edukacji i Nauki (2021/2022). W latach 2017-2021 zasiadał w zarządzie think tanku European Issues Institute w Warszawie^[16]. Od 2021 r. wchodzi w skład Rady Naukowej Swedish Institute for Strategic Studies and Academic Research w Sztokholmie^[17].

W 2024 r. wszedł w skład Obywatelskiego Komitetu Poparcia Kandydata na urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dr. Karola Nawrockiego^[18] w wyborach w 2025^[19].

Uważa, że kluczem do wyjaśnienia koncepcji i celów polityki wyznaniowej wobec mniejszości religijnych w latach 50. są „Notatki służbowe” Serafina Kiryłowicza i inne materiały Wydziału III Urzędu do Spraw Wyznań. Tam zostały zapisane motywacje decydentów^[20].

W czasach stalinowskich ważne miejsce w polityce wyznaniowej państwa stanowiła polityka likwidacyjna. Wynikało to z ideologicznej potrzeby desakralizacji przestrzeni publicznej. W okresie stalinizmu, poza Kościołem katolickim, sześć innych związków religijnych uznano za szczególnie niepożądane: Świadkowie Jehowy, Kościół Greckokatolicki, ZKE, Kościół Metodystyczny, Unia Zborów ADS i Polski Narodowy Kościół Katolicki. Po roku 1956 ocenę taką utrzymano tylko wobec ŚJ i Kościoła Greckokatolickiego. ŚJ uważano za wspólnotę aspołeczną, misyjną i uzależnioną od ośrodka w USA. Kościół Greckokatolicki był traktowany jako „nośnik separatyzmu ukraińskiego”. ZKE traktowano jako środowisko misyjne i powiązane z ośrodkami na Zachodzie, Kościół Metodystyczny był środowiskiem misyjnym, powiązanym z ośrodkami na Zachodzie oraz wspólnotą konkurencyjną dla ewangelików augsburskich. ADS było traktowane jako środowisko misyjne i powiązane z ośrodkami na Zachodzie. W odniesieniu do Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego dokonano reorientacji polityki, od likwidacyjnej do sprzyjającej wspólnocie^[21].

• Państwo wobec działalności Kościołów protestanckich typu ewangeliczno-baptystycznego w latach 1947-1950 na przykładzie Ziem Zachodnich „Studia Zachodnie”, t III, 1998, s. 173-186.
• Kościoły protestanckie i władze partyjno-państwowe w Polsce (1945-1956) (2002)
• Historia polityczna Polski 1952-2002 (2003)
• Środowiska protestanckie wobec kwestii współpracy duchownych ze służbą bezpieczeństwa PRL [w:] Kościoły, polityka, historia : ze studiów nad problemami mniejszości wyznaniowych w Polsce w XX i XXI wieku / red. Stefan Dudra, Olgierd Kiec, Warszawa : Wydaw. Naukowe „Semper”, 2009, s. 161-175 ISBN 978-83-7507-069-9
• Polityka wyznaniowa państwa polskiego wobec mniejszości religijnych w latach 1945-1989 (2014) ISBN 978-83-7842-124-5
• Religijne determinanty polityki (2014)
• Polska 1945-2015. Historia polityczna (2016) [współautorstwo]
• The Methodist church in Poland : activity and political conditions, 1945-1989 (2022) ISBN 978-103-203-4652

• dr hab. Ryszard Michalak – Uniwersytet Zielonogórski
• Ocena dorobku naukowego i pracy habilitacyjnej Ryszarda Michalaka. whum.up.krakow.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-15)]. autorstwa prof. Michała Pietrzaka
• Lista publikacji i cytowania w Google Scholar
• Publikacje R. Michalaka na Academia.edu