Ryszard Moszkowski
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Zawód, zajęcie | |
| Odznaczenia | |
 | |
Ryszard Moszkowski (ur. 1906 w Liège, zm. 16 stycznia 1945 w Warszawie) – polski architekt i rzeźbiarz pochodzenia żydowskiego.
Życiorys
Pochodził ze zasymilowanej rodziny żydowskiej. Jego ojcem był Kazimierz Moszkowski, inżynier i znany w Warszawie kolekcjoner, a matką Balbina z domu Welt[1]. Jego stryjem był architekt Wacław Moszkowski[2][1].
Studiował na politechnice w Gandawie. Następnie wyjechał do Paryża, gdzie kształcił się pod kierunkiem Aristide Maillolego. Możliwe, że pobierał także nauki u Antoine Bourdelle’a[1]. W 1931 roku na Salonie Jesiennym wystawił makietę Teatru Muzycznego w Charkowie, brał także udział w Salonie Tuileryjskim w 1935 roku[3] oraz wystawiał w Galerie Des Beaux-Arts[1].
W dwudziestoleciu międzywojennym brał udział m.in. w konkursie na gmach Państwowego Instytutu Meteorologicznego oraz zaprojektował siedzibę oddziału PKO w Poznaniu[1]. W latach 1931–1934 wykonał dekorację rzeźbiarską budynku „Prudential”[4][1][3]. Publikował na łamach belgijskiego czasopisma „La Cité”[1]. W 1937 roku opuścił Francję i zamieszkał w Warszawie. Bezskutecznie próbował podjąć pracę jako architekt[1]. W lutym 1939 roku wziął ślub z Różą Etkin, para zamieszkała wspólnie w domu na Żoliborzu. W tym samym roku podjął pracę jako nauczyciel rysunku w Szkole Blanki Mercère, gdzie jedną z jego uczennic była Barbara Zbrożyna[1][5].
Podczas II wojny światowej wraz z żoną przebywał po tzw. aryjskiej stronie, prawdopodobnie nadal mieszkali we własnym domu. Był działaczem Rady Pomocy Żydom[1][6] i Żydowskiego Komitetu Narodowego[7], w jego domu odbywały się konspiracyjne spotkania i tajne nauczanie[5]. Po upadku powstania warszawskiego ukrywał się[4]. W styczniu 1945 roku wraz z żoną przebywał najprawdopodobniej w skrytce przy ulicy Brudzińskiego 3. Nieznane są dokładne okoliczności ich śmierci[1][8]. Najprawdopodobniej wraz z żoną został rozstrzelany przez Niemców 16 stycznia 1945 roku[1].
Jego prace znajdują się w zbiorach Żydowskiego Instytutu Historycznego, Muzeum Narodowego w Warszawie i Muzeum Historii Żydów Polskich Polin[1].
Tworzył popiersia i rzeźby portretowe, były to wyidealizowane twarze kobiet i realistyczne mężczyzn.
W 1948 roku został pośmiertnie odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi[9].
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Moszkowski Ryszard [online], sztetl.org.pl [dostęp 2026-02-10].
- ↑ Wacław Moszkowski [online], www.archimemory.pl [dostęp 2026-02-10].
- 1 2 Toniak 2017 ↓, s. 186.
- 1 2 Frasunek [online], kolekcje.polin.pl [dostęp 2026-02-10].
- 1 2 Toniak 2017 ↓, s. 185.
- ↑ Toniak 2017 ↓, s. 188.
- ↑ Toniak 2017 ↓, s. 190.
- ↑ Toniak 2017 ↓, s. 191.
- ↑ M.P. z 1948 r. Nr 43, poz. 192 (ISAP)
Bibliografia
Linki zewnętrzne
- ArtCult, Around Jewish Art, Ryszard Moszkowski
- Cezary W. Domanski Les Artistes Polonais en Belgique de 1830 à 1939 Art Memories. art-memoires.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-03-13)].