Safe as Milk

Safe as Milk – pierwszy album awangardowej grupy Captain Beefheart and His Magic Band, nagrany i wydany w 1967 roku.

Pierwsza sesja nagraniowa do Safe as Milk odbyła się w kwietniu 1967 roku w Sunset Studios w Hollywood. Prace nad albumem rozpoczęto od stworzenia utworu „Sure 'Nuff 'N Yes I Do”. Perkusista John French wspominał, że zespół podjął ponad 70 prób zarejestrowania tej kompozycji, niekiedy przerywając nagranie przed jego zakończeniem. Na przebieg sesji wpłynęła również zmiana w składzie zespołu – Douga Moona zastąpił Ry Coodera.

Producent Richard Perry nie umiał obsługiwać sprzętu nagraniowego, pracującego na taśmie 8-ścieżkowej, opracowanej w 1965 roku. Perry preferował pracę na urządzeniach 4-ścieżkowych, co przy wielokrotnym miksowaniu ścieżek, mogło zwiększać poziom szumów.

Wszyscy członkowie zespołu chcieli być w pełni przygotowani do pracy w studiu. Basista Jerry Handley, który niedawno został ojcem, nie mógł wziąć udziału w nagraniach dwóch utworów: „Abba Zaba” (w którym partię basu wykonał Ry Cooder) oraz „Where There's Woman” (z partią gitary basowej w wykonaniu Alexa St. Claira).

Według relacji Coodera poprawa jakości nagrań nastąpiła po zidentyfikowaniu problemów podczas nagrań wokalnych zespołu – członkowie grupy nie wiedzieli, jak się do tego zabrać. Dalsze sesje odbywały się w stale rosnącym napięciu. Pod naciskiem Don Van Vlieta zmieniano fragmenty utworów i ich aranżacje. Don objął również przywództwo w zespole, a Perry pomógł mu dostosowując jego teksty do wstępnie przygotowanych utworów. Dodał do nich dodatkowe elementy aranżacyjne, np. instrumenty dęte do „I'm Glad”, klawikord do „Call On Me” oraz theremin do „Autumn's Child” i „Electricity”. Gdy Don usłyszał ten instrument, zażądał od Krasnowa, aby usunąć „to elektroniczne gówno”. Według późniejszych wypowiedzi wynika, że to nieprawda, a theremin spełnił swoją rolę.

Album Safe as Milk wykazuje silne inspiracje bluesowe. Kilka nagrań wskazywało nowy kierunek, jaki grupa zacznie prezentować w następnych albumach. Dotyczy to utworów z gitarą slide, gęstym, czasem zmiennym rytmem i zmianą tonacji. Za przykłady takich tendencji uznaje się kompozycje „Abba Zaba” i „Electricity”.

• Sure 'Nuff 'N Yes I Do – utwór utrzymany w stylistyce bluesa, którego tekst nawiązuje do metaforycznej podróży do Nowego Orleanu, o czym mówi pierwszy wers tekstu.
• Zig Zag Wanderer utrzymany jest w stylistyce garażowego rocka i psychodelii.
• Call On Me wykazuje wpływy stylów innych zespołów, w tym wypadku charakterystycznego sposobu gry na gitarze grupy The Byrds (wziętej z twórczości brytyjskiego zespołu The Searchers). Do utworu dodano klawikord i tamburyn, który zagłusza perkusję. Piosenka charakteryzuje się gitarowymi tremolami i pizzikatami. Soulowy wokal Dona, ukazuje jego możliwości jako wokalisty – jego głos jest wypadkową wokali Otisa Reddinga i Wilsona Picketta.
• Dropout Boogie wyraźnie nawiązuje do tezy propagatora LSD – Timothy'ego Leary'ego o odchodzeniu od tzw. normalnej, przeciętnej społeczności i dołączaniu do powstających pierwszych środowisk hippisów. Don opisuje krótkowzroczność tego typu decyzji. Utwór jest przeniknięty agresją, co słychać już w dwóch pierwszych wersach, podkreślonych gitarą i rockową, synkopowaną perkusją. Wkrótce potem dołącza gitara solowa ze zmodulowanym dźwiękiem. Po tym wstępie utwór zmienia rytm na walc, z grą Dona na marimbie. Linia melodyczna jest wzmacniana przez harfistkę.
• I'm Glad – utwór z 1965 r. związany ze stylem doo wop. Tekst mówi o zakończeniu związku miłosnego, który odwołuje się także do tzw. dobrych czasów. W utworze słychać chórek śpiewający falsetem i partię instrumentów dętych. Chociaż jest to pastisz, to wykonanie jest bardziej subtelne od prześmiewczych parodii Franka Zappy.
• Electricity – podczas nagrywania tego utworu Beefheart, próbując trudny do zaśpiewania ton, zniszczył wart 1200 dolarów mikrofon firmy Telefunken, co słychać w końcowej partii utworu, jako przytłumiony trzask przebijający się przez głos Dona. Pierwotnie był to utwór łączący elementy wschodnie z psychodelicznymi, zanim w trakcie pracy nad nim został gruntownie przearanżowany. Tylko krótka partia wstępna zachowała psychodeliczną ekspansywność, gdy Don śpiewa unisono z gitarą slide Rya Coodera. Ważną rolę w utworze odgrywa rytmiczna gitara Alexa. Motyw przewodni bluegrassowego pochodzenia jest wykonywany przez Rya. Pierwotnym pomysłem Dona było wykorzystanie jazgotu piły elektrycznej trzymanej za arkuszami blachy aluminiowej, ale w końcu użyty został theremin.
• Yellow Brick Road Tekst utworu odnosi się do przekonania Dona, że proces twórczy jest podobny do dziecięcej zabawy. Tekst jest absurdalny i traktuje o jakimś idyllicznym miejscu. Występują tu wyraźne aluzje do Czarnoksiężnika z Krainy Oz.
• Abba Zaba wykazuje w warstwie muzycznej wpływy indyjskie, a w tekstowej wpływy voodoo i hoodoo. Jak wspomina Alex, partia gitarowa w środku utworu, to fragment utworu Shankara, który wywarł na Beefhearcie znaczący wpływ. Istotnym elementem jest partia perkusji perkusji w afrykańskim stylu w towarzystwie instrumentów perkusyjnych, ostrych akordów i ornamentów gitarowych. Występuje dialog między perkusją a gitarą basową. Tekst odwołuje się do dzieciństwa Dona i składa się z recytacji magicznych zaklęć. Nazwa utworu pochodzi od batonika z toffi i masłem orzechowym.
• Plastic Factory – nawiązuje do środowiska, w którym dorastał Don. Opowiada o ludziach, którym się nie udało i którzy znaleźli się na uboczu.
• Where There's Woman – soulowo-rockowy utwór urozmaicony grą na kongach. Drugim wokalistą jest French.
• Grown So Ugly nawiązuje do utworu o tym samym tytule, bluesmana Roberta Pete'a Williamsa z albumu Free Again z 1960 r. Było to pierwsze nagranie Williamsa po zwolnieniu z więzienia, gdzie odbywał wyrok za morderstwo. Utwór ten to requiem dla zmarnowanego życia. Aranżacja Coodera całkowicie zmieniła ten utwór. Widoczne są powiązania utworu z bluesem Delty.
• Autumn's Child kończy album. Dźwięk thereminu kontrastuje z gitarami i klawikordem. Struktura utworu jest kontrastowa, a części utworu są połączone delikatnymi motywami gitarowym. Kontrastują z nimi krótkie, ostre pasaże.

• Barry Alfonso. The Dust Blows Forward (The Anthology). Broszurka dołączona do albumu.
• Mark Barnes. Captain Beefheart. The Biography. Cooper Square Press, Nowy Jork 2002 ISBN 0-8154-1190-1
• John French. Published converstation/interview with members of Captain Beefheart & His Magic Band, Grow Fins. Broszura dołączona do albumu (1999).
• Bill Harlkeroad & Bill James. Lunar Notes. Zoot Horn Rollo's Captain Beefheart Experience. SAF Publishing Ltd., Londyn 2000 ISBN 0-946719-21-7
• Kevin Courrier. Trout Mask Replica. Continuum, Nowy Jork 2007 ISBN 978-0-8264-2781-6
• John Platt. Safe as Milk (wkładka CD)