Samuel Bogusław Chyliński

Samuel Bogusław Chyliński
Herb
Chyliński
Rodzina

Chyliński

Data i miejsce urodzenia

1631
Świętojeziory

Data i miejsce śmierci

1668
Londyn

Ojciec

Adrian Chyliński

Samuel Bogusław Chyliński herbu Chyliński (ur. 1631 w Świętojeziorach – zm. 1668 w Londynie) – litewski szlachcic, pastor, tłumacz, pisarz, przetłumaczył całą Biblię na język litewski jako drugi człowiek po Janie Bretkunie[1][2].

Życiorys

Urodził się w Świętojeziorach w rodzinie kalwińskiego kaznodziei Adriana Chylińskiego (1586 – 1656) i matki pochodzącej ze żmudzkiej rodziny szlacheckiej Minwid[2]. Samuel od dzieciństwa mówił po litewsku[2]. Prawdopodobnie Kształcił się w gimnazjum kalwińskim w Kiejdanach. W 1652 mianowany został przez synod katechistą w Birżach[3].

Najprawdopodobniej Chyliński studiował we Franeker we Fryzji w Niderlandach przed 1651 rokiem, a później przebywał w Britsum we Fryzji, zgodnie z odnalezionym wpisem w rejestrze kościelnym Britsum z 1651 roku, w którym przed jego imieniem umieszczono literę D (dominee = wikariusz), a po jego nazwisku określenie "polony" (z Polski)[4]. Po rocznym pobycie wracał do kraju, jednak wobec wybuchu wojny zawrócił z Gdańska na zlecenie synodu[3]. Od 1657 roku Chyliński studiował na Oksfordzie.

strona tytułowa pierwszego wydania "An Account of the Translation of the Bible into the Lithuanian Tongue" (Oksford, 1659)

Jako główne źródło i punkt odniesienia dla swojego tłumaczenia Biblii na język litewski Chyliński wykorzystał holenderskie Statenvertaling. Swoje dzieło stworzył w Oksfordzie, a wydrukował w Londynie. 15 profesorów z Oksfordu podpisało certyfikat, w którym stwierdzili, że Chyliński był „uczonym i uprzejmym naukowcem”[5].

W 1659 roku Chyliński opublikował po angielsku broszurę "An account of the translation of the Bible into the Lithuanian tongue" (pol. "Relacja z tłumaczenia Biblii na język litewski") w której twierdził, że przetłumaczył całą Biblię[6]. Celem broszury było zebranie funduszy na druk jego tłumaczenia. Druk tłumaczenia rozpoczął się w 1660 roku, ale został przerwany z powodu nieporozumień między litewskimi protestantami.

Egzemplarze Biblii

Znane są trzy drukowane egzemplarze Biblii Chylińskiego (Starego Testamentu). Tak zwany egzemplarz berliński zaginął podczas II wojny światowej, egzemplarz wileński zaginął w 1918 roku, a jedyny zachowany fragment Starego Testamentu (176 stron) znajduje się w zbiorach Biblioteki Brytyjskiej. Rękopis tłumaczenia Nowego Testamentu zachował się i również przechowywany jest w Bibliotece Brytyjskiej.

Dzieła

Listy i materiały

źródło[3]:

  • List do H. Wilkinsona, datowany 7 lutego 1659, ogł. R. Reinhold: Die Bibelübersetzung von S. B. Chyliński. Mitteilungen d. Litauischen Litterarischen Gesellschaft t. 4 (1896)
  • List do J. Wallisa, datowany w Londynie 19 listopada 1664, rękopis w Bodlejanie sygn. Add. D. 105 k. 16, 17
  • Rachunek kosztu druku Biblii zestawiony przez Chylińskiego na końcowej karcie przekładu, ogł. przy wyd.: C. Kudzinowski, J. Otrębski

Opracowania nt. Chylińskiego

  • M. Stankiewicz: Studia bibliograficzne nad literaturą litewską. I. Wiadomość o Biblii litewskiej drukowanej w Londynie 1663 roku i o wrzekomym jej tłumaczu S. B. Chylińskim Kraków 1886
  • H. Reinhold: Die Bibelubersetzung von S. B. Chyliński. Mitteilungen d. Litauischen Litterarischen Gesellschaft t. 4 (1896)
  • W. Birźiśka: Lietuviy bibliografija XVI-XVIII amz Kowno 1924, szp. 29-30
  • C. S. Stanc: Archivalia. Archimitn Philologicum III (Kowno) 1932
  • L. C. Wharton: New Light on Chyliński’s Lithuanian Bible. Księga referatów I I Międzynarodowego Zjazdu Slawistów Warszawa 1934

Przypisy

  1. ↑ Stanley Lawrence Greenslade: The Cambridge History of the Bible: The West, from the Reformation to the Present Day.. Cambridge: Cambridge University Press, 1995, s. 134. ISBN 978-1-139-05551-2.
  2. 1 2 3 Stanisław Kot: Geneza i tło historyczne Biblii Litewskiej Chylińskiego. W: Czesław Kudzinowski, Jan Otrębski: Biblia Litewska Chylińskiego. Nowy Testament. T. 2: Tekst. Poznań: Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu, 1958, s. IX - XI. OCLC 9923844.
  3. 1 2 3 Roman (1886-1972) Oprac Pollak i inni, Nowy Korbut, „IBL PAN, sygn. III-10.971, s. 89-90”, 1964 [dostęp 2026-03-18].
  4. ↑ Lidmatenboeken Tresoar: afbeeldingen. 2019. [dostęp 2025-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019)]. (niderl.).
  5. ↑ Sir Bernard Pares: Slavonic and East European review: 37. Londyn: UCL School of Slavonic and East European Studies, 1958. ISSN 2222-4327.
  6. ↑ Ela Kucharska-Beard: "Samuel Boguslaus Chylinski's Lithuanian Bible". European studies blog. [dostęp 2025-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024)]. (ang.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.