Samuel Smiles

Samuel Smiles
Ilustracja
Samuel Smiles
Data i miejsce urodzenia

23 grudnia 1812
Haddington, East Lothian, Szkocja

Data i miejsce śmierci

16 kwietnia 1904
Kensington, Londyn, Anglia

Zawód, zajęcie

pisarz, dziennikarz, lekarz

Samuel Smiles (23 grudnia 1812 w Haddington – 16 kwietnia 1904 w Kensington) – szkocki pisarz, dziennikarz i reformator społeczny, autor książki Self-Help (1859), uważanej za fundamentalne dzieło wiktoriańskiego liberalizmu.[1] Jego dzieła promujące samodoskonalenie i pracę nad charakterem wywarły wpływ na brytyjską myśl społeczną XIX wieku oraz polską inteligencję po powstaniu styczniowym.[2]

Życiorys

Samuel Smiles urodził się jako najstarsze z jedenaściorga dzieci w rodzinie drobnych kupców wyznających presbitarianizm.[3] W wieku 14 lat rozpoczął przyuczanie do zawodu lekarza, co umożliwiło mu studia medyczne na Uniwersytecie w Edynburgu w 1829 roku.[3] Po śmierci ojca w 1832 roku podczas epidemii cholery, matka utrzymywała rodzinę prowadząc sklep, co wpłynęło na przyszłe poglądy Smilesa o samopomocy.[1] W 1832 roku uzyskał dyplom lekarza.

W 1838 roku Smiles porzucił praktykę lekarską i został redaktorem Leeds Times, popierając radykalne reformy polityczne.[3] W 1840 roku objął funkcję sekretarza Leeds Parliamentary Reform Association, wspierającej cele czartyzmu, jednak pod koniec lat 40. XIX wieku dystansował się od radykalnego ruchu.[3] W 1843 roku poślubił Sarah Ann Holmes Dixon, z którą miał pięcioro dzieci – trzy córki i dwóch synów.[1][4]

W 1845 roku Smiles rozpoczął karierę w przemyśle kolejowym jako sekretarz Leeds & Thirsk Railway, a następnie pracował w South Eastern Railway do 1866 roku.[1] Doświadczenia te zainspirowały go do napisania biografii George'a Stephensona (1857) oraz monumentalnego pięciotomowego Lives of the Engineers (1861–1862).[1]

Self-Help i jego odbiór

W 1859 roku Smiles opublikował Self-Help, której rękopis został wcześniej odrzucony przez wydawnictwo Routledge.[1] Sukces był natychmiastowy – w pierwszym roku sprzedano 20 000 egzemplarzy, a do śmierci autora ponad ćwierć miliona w Wielkiej Brytanii.[1][5] Książka została przetłumaczona na niemal wszystkie główne języki europejskie.[6] Smiles opublikował także Character (1871), Thrift (1875), Duty (1880) i Life and Labour (1887).

W języku polskim Self-Help wydano w 1867 roku jako Pomoc własna nakładem „Przeglądu Tygodniowego".[2][7] Dla pokolenia po powstaniu styczniowym książka stała się ideologicznym manifestem, kształtującym postyczniowe projekty modernizacji społecznej.[2] Polska wersja została przygotowana z niemieckiego opracowania i uzupełniona o polskie biografie.[6] Kolejne wydania ukazały się w 1879 roku nakładem „Przeglądu Tygodniowego"[6] oraz w 1908 roku w wydawnictwie Gebethner i Wolff.[8] Również Character (O charakterze) wydano w Polsce w 1873 roku.[9]

Śmierć i spuścizna

W 1866 roku Smiles został prezesem National Provident Institution, ale zrezygnował w 1871 roku po udarze.[10] Zmarł 16 kwietnia 1904 roku w Kensington w wieku 91 lat i został pochowany na cmentarzu Brompton w Londynie.[11] Jego autobiografia została opublikowana pośmiertnie w 1905 roku pod redakcją Thomasa Mackaya.[12]

Dzieła Smilesa wywarły głęboki wpływ na wiktoriańską kulturę – George Bernard Shaw nazwał go "współczesnym Plutarchem".[13] Prawnukiem Smilesa jest brytyjski podróżnik Bear Grylls.[14]

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 Samuel Smiles - Victorian Era, Self-Help, Biography. Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2025-10-21].
  2. 1 2 3 "Pomoc własna" w piśmiennictwie Królestwa Polskiego po powstaniu styczniowym. Repozytorium Uniwersytetu Warszawskiego. [dostęp 2025-10-21].
  3. 1 2 3 4 Samuel Smiles. Spartacus Educational. [dostęp 2025-10-21].
  4. ↑ Samuel Smiles (1812–1904). FamilySearch. [dostęp 2025-10-21].
  5. ↑ Samuel Smiles. Scribd. [dostęp 2025-10-21].
  6. 1 2 3 Pomoc własna (Self-Help) - dzieło Samuela Smilesa. Zasoby Nauki. [dostęp 2025-10-21].
  7. ↑ Pomoc własna = (Self-help) - dzieło Samuela Smilesa. Polona. [dostęp 2025-10-21].
  8. ↑ Pomoc własna = Self-help. Polona - Biblioteka Narodowa. [dostęp 2025-10-21].
  9. ↑ "O charakterze" Samuela Smilesa wydano w Polsce w 1873 r.. Impresjee. [dostęp 2025-10-21].
  10. ↑ Smiles, Samuel, 1812-1904 (Scottish author and government reformer). University of Edinburgh Archives. [dostęp 2025-10-21].
  11. ↑ Samuel Smiles (1812-1904). Find a Grave. [dostęp 2025-10-21].
  12. ↑ The Autobiography of Samuel Smiles, LL.D.. Cambridge University Press. [dostęp 2025-10-21].
  13. ↑ George Bernard Shaw, Fabian Essays in Socialism, London 1891
  14. ↑ The great-great-grandfather of Bear Grylls, Samuel Smiles. The Vintage News. [dostęp 2025-10-21].

Bibliografia

  • Adrian Jarvis, Samuel Smiles and the Construction of Victorian Values, Sutton Publishing, 1997
  • Thomas Mackay (red.), The Autobiography of Samuel Smiles, LL.D., John Murray, London 1905
  • George Bernard Shaw, Fabian Essays in Socialism, London 1891
  • Ilustrowana encyklopedia Trzaski, Everta i Michalskiego (tom 8)
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.