Sarkis Martirosjan
 | |
 generał porucznik | |
| Data i miejsce urodzenia |
21 września 1900 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
15 lutego 1984 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1918–1953 |
| Siły zbrojne |
|
| Jednostki |
121 Dywizja Strzelecka, |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
             | |
Sarkis Martirosjan (orm. Սարգիս Մարտիրոսյան; ur. 8?/21 września 1900 we wsi Matrasa w guberni bakijskiej (obecnie w rejonie Şamaxı w Azerbejdżanie), zm. 15 lutego 1984 w Erywaniu) – radziecki dowódca wojskowy narodowości ormiańskiej, generał-lejtnant, Bohater Związku Radzieckiego (1945).
Życiorys
Ukończył seminarium duchowne w Eczmiadzynie, w maju 1918 wstąpił do batalionu robotniczego Czerwonej Gwardii Komuny Bakijskiej, brał udział w walkach z Turkami, później był w oddziałach partyzanckich. Od lipca 1919 do listopada 1920 służył w armii Demokratycznej Republiki Armenii, a po zajęciu Armenii przez Rosję bolszewicką w listopadzie 1920 wstąpił ochotniczo do Armii Czerwonej. Od lutego do kwietnia 1921 brał udział w likwidacji powstania dasznaków, od czerwca 1922 służył w 2 Armeńskim Pułku Piechoty 76 Armeńskiej Dywizji Piechoty Samodzielnej Armii Kaukaskiej kolejno jako dowódca plutonu, kompanii i szef sztabu pułku, od 1925 należał do WKP(b). W październiku-listopadzie 1930 uczestniczył w stłumieniu antykomunistycznego powstania w Armenii, od kwietnia 1931 pracował w sztabie 76 Armeńskiej Dywizji Piechoty, od października 1937 do lipca 1938 był pomocnikiem szefa sztabu 76 Górskiej Dywizji Piechoty. Od lipca 1938 do czerwca 1939 był więziony przez NKWD w ramach czystek w armii, po wypuszczeniu z aresztu przywrócony do służby w armii i mianowany szefem Wydziału Operacyjnego Sztabu 121 Dywizji Strzelców w Białoruskim Okręgu Wojskowym, 17 wrześniu 1939 brał udział w agresji ZSRR na Polskę.
W marcu 1941 został szefem sztabu 227 Dywizji Strzelców Charkowskiego Okręgu Wojskowego i po ataku Niemiec na ZSRR walczył na Froncie Południowym, pod koniec lipca 1941 był p.o. dowódcy dywizji, we wrześniu 1941 został dowódcą 340 Dywizji Strzelców walczącej kolejno na Froncie Briańskim, Zachodnim i Woroneskim. Uczestniczył w bitwie pod Moskwą, walkach pod Charkowem, bitwie pod Kurskiem, operacji biełgorodzko-charkowskiej i wyzwoleniu wielu miast w zachodniej Rosji i wschodniej Ukrainie. Od września 1943 do kwietnia 1944 dowodził 50 Korpusem Strzelców na Froncie Woroneskim i 1 Ukraińskim, brał udział w operacji kijowskiej, żytomiersko-berdyczowskiej, korsuń-szewczenkowskiej i humańsko-botoszańskiej, od kwietnia 1944 do końca wojny dowodził 73 Korpusem Strzelców 52 Armii 1 Frontu Ukraińskiego. Wyróżnił się w operacji jassko-kiszyniowskiej, wiślańsko-odrzańskiej, dolnośląskiej, berlińskiej i praskiej. 13 stycznia 1945 dowodzony przez niego korpus zajął Chmielnik, a 19 stycznia 1945 Wieluń. W 1947 ukończył Wyższą Akademię Wojskową, od kwietnia 1947 do lutego 1951 dowodził 27 Korpusem Piechoty w Karpackim Okręgu Wojskowym, od lutego 1951 do kwietnia 1953 był pomocnikiem dowódcy 7 Gwardyjskiej Armii Zakaukaskiego Okręgu Wojskowego, następnie zakończył służbę wojskową.
Był honorowym obywatelem Sum, Wielunia, Wrocławia, Kijowa i Mladá Boleslava. Jego imieniem nazwano ulicę w Kijowie.
Awanse
- pułkownik (20 listopada 1941)
- generał-major (20 grudnia 1942)
- generał-lejtnant (27 czerwca 1945)
Ordery i odznaczenia
- Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego (29 maja 1945)
- Order Lenina (czterokrotnie – 10 stycznia 1944, 6 kwietnia 1945, 29 maja 1945 i 6 maja 1946)
- Order Czerwonego Sztandaru (czterokrotnie – 12 kwietnia 1942, 13 września 1944, 3 listopada 1944 i 15 listopada 1950)
- Order Suworowa II klasy (dwukrotnie – 8 lutego 1943 i 17 maja 1944)
- Medal „Za obronę Moskwy”
- Medal „Za obronę Stalingradu”
- Medal za Zdobycie Berlina
- Medal za Wyzwolenie Pragi
- Order Lwa Białego (Czechosłowacja)
- Krzyż Wojenny Czechosłowacki 1939
- Legia Zasługi (Stany Zjednoczone, 26 lipca 1944)
- Krzyż Walecznych (Polska)
I medale ZSRR, medal polski i 3 medale czechosłowackie.