Scholastyk

Scholastyk (łac. scholasticus, scholaster[1]; fr. écolâtre) – godność w obrębie kapituły. Scholastyk odpowiadał za funkcjonowanie szkoły katedralnej[2][3].

W IX wieku, w ramach reform karolińskich, sformułowano obowiązek posiadania przez każdą diecezję szkoły katedralnej. Synod w Akwizgranie (816) rozszerzył ten obowiązek na wszystkie kapituły (nie tylko katedralne). Pierwszy raz termin scholasticus pojawia się w 841 roku, kiedy to opat Alard ustanowił beneficjum na rzecz szkoły powadzonej przez kapitułę, aby usunąć « przewrotny zwyczaj » pobierania opłat za naukę[4]. Pierwotnie scholastyka mianował biskup, jednak stopniowo podczas średniowiecza godność ta została włączona w obręb kapituł[5].

Istnieją szczegółowe dane na temat organizacji kapituły katedralnej w Tournai. Godność scholastyka wprowadzono tam w 1197. Scholastyka wybierali kanonicy. Scholastyk mianował i odwoływał nauczycieli, a także zatwierdzał otwieranie innych szkół w mieście. Do jego obowiązków należało prowadzenie wykładów oraz czytanie listów kierowanych do kapituły i odpowiadanie na nie. Od końca XVI wieku prowadzenie wykładów przejął osobny kanonik[6]. Natomiast w Meaux w połowie XII wieku mianowanie scholastyka należało ciągle do biskupa. W Thérouanne w wieku XIII scholastyka mianował biskup, ale wyłącznie spośród kanoników[5].

Współcześnie godność scholastyka[7] ma obrębie kapituły charakter przede wszystkim tytularny[8].

Przypisy

  1. ↑ ÉCOLÂTRE: Définition de ÉCOLÂTRE [online], www.cnrtl.fr [dostęp 2026-01-23].
  2. ↑ Ecolâtre · MéLoDi – Cité de Metz (1220-1552) · Mémoires des Lorraine Disparues [online], melodi.univ-lorraine.fr [dostęp 2026-01-23].
  3. ↑ n, scholastyk – Wielki słownik języka polskiego PAN [online], wsjp.pl [dostęp 2026-01-23].
  4. ↑ Thierry Kouamé, L’écolâtre cathédral du XIe au XIIIe siècle. Un acteur majeur dans la mutation du système d’enseignement occidental, „Histoire de l’Education”, s. 187–203.
  5. 1 2 L’écolâtre dans le chapitre, [w:] Thierry Kouamé, De l’office à la dignité, brill.com, 2021, s. 72–129, DOI: 10.1163/9789004449060_004 [dostęp 2026-01-23].
  6. ↑ Joachim Joseph Vos (Chanoine), Les dignités et les fonctions de l’ancien chapitre de Notre-Dame de Tournai, Société de Saint-Augustin, Desclée, De Brouwer et Cie, 1898 [dostęp 2026-01-23] (fr.).
  7. ↑ Zamościopedia – KOWALSKI WACŁAW (1900-1975) ksiądz, scholastyk kapituły zamojskiej, dr [online], www.zamosciopedia.pl [dostęp 2026-01-23].
  8. ↑ Statut – Bazylika św. Małgorzaty w Nowym Sączu [online], www.bazylika.org.pl [dostęp 2026-01-23].
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.