Scholastyka Mackiewicz

Scholastyka Mackiewicz
weteranka powstania styczniowego
Ilustracja
podporucznik podporucznik
Data i miejsce urodzenia

29 listopada 1848
Wilno

Data i miejsce śmierci

5 maja 1943
Kraków

Przebieg służby
Główne wojny i bitwy

powstanie styczniowe

Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi (II RP)

Scholastyka Mackiewicz (ur. 29 listopada 1848 w Wilnie[1], zm. 5 maja 1943 w Krakowie) – uczestniczka powstania styczniowego[2].

Życiorys

Pochodziła z rodziny Jamonttów[3]. Ojciec miał na imię Maciej, matka Scholastyka z Mokrzyckich była urzędniczką[4].

Jerzy Maliszewski zapisał, że należała do organizacji Rządu Narodowego w Wilnie[5]. Scholastyka jako piętnastolatka wraz z matką oraz siostrami Marią i Heleną[2] przechowywała tajną drukarnię, prowadziła działalność kurierską, przenosiła broń i amunicję[6]. Nastolatkę aresztowano i zesłano na Syberię[3] do Tobolska[5], podobnie jak jej siostry, które w 1864 trafiły do guberni permskiej[2].

W 1870 otrzymała pozwolenie powrotu do Warszawy. Tu poznała i poślubiła byłego powstańca walczącego pod rozkazami Ludwika Zwierzdowskiego, Grzegorza Mackiewicza, zesłańca do Tobolska po przegranej bitwie pod Hory-Horkami, którego poznała na Sybirze[5][7].

W styczniu 1913 uczestniczyła w zjeździe powstańców styczniowych w Żbikowie[8], a 1938 w spotkaniu kombatantów[9].

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę została awansowana do stopnia podporucznika Wojska Polskiego[6]. Brała udział w spotkaniach z młodzieżą oraz uroczystościach związanych z obchodami rocznic powstania oraz innych okazji, czego świadectwem są zdjęcia w Narodowym Archiwum Cyfrowym[10] i bogata spuścizna przechowywana w Archiwum Państwowym w Krakowie[11].

Mieszkała przy ul. Słowackiego 23 w Krakowie[7]. Wraz z mężem[2] jest pochowana w mogile powstańców styczniowych na cmentarzu Rakowickim[3]

Rodzina

Rodzina Jamonttów była zaangażowana w działania powstania styczniowego na Litwie. Ich dom w Wilnie (Didžiojoje gatvėje) stanowił miejsce spotkań młodych działaczy stronnictwa czerwonych. Wśród rodzeństwa Scholastyki uwikłanych w powstanie można wymienić kolejno:

  • Ludwika Rodziewicz (ok. 1836 - 1914) - była dowodzącą jednej z grup kobiecych w powstaniu
  • Józef Jamontt (ur. 1840) - współpracownik Wincentego Konstantego Kalinowskiego, zesłany na Sybir
  • Maria (ur. 1842) - narzeczona Kalinowskiego
  • Helena (ur. 1845) - narzeczona (choć nie de iure) Tytusa Dalewskiego

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. ↑ Wojskowe Biuro Historyczne [online], wbh.wp.mil.pl [dostęp 2022-05-10].
  2. 1 2 3 4 Marcin Niewalda, Jamontt - Katalog Powstańców Styczniowych [online], genealogia.okiem.pl [dostęp 2022-02-15].
  3. 1 2 3 Piotr Hapanowicz, „W bój lećmy zwyciężać…” Kraków i Galicja wobec powstania styczniowego [online], Nasza Historia, 22 stycznia 2022 [dostęp 2022-02-15].
  4. ↑ Maria Bruchnalska, Ciche bohaterki. Udział kobiet w powstaniu styczniowem (materjały), t. 1, Miejsce Piastowe 1933 [dostęp 2022-02-13].
  5. 1 2 3 Jerzy Maliszewski, Powstanie styczniowe. Notatki biograficzne uczestników z oryginalnemi ilustracjami, Warszawa, 1932 [dostęp 2022-02-16].
  6. 1 2 Mackiewiczowa Scholastyka – Blisko Polski [online] [dostęp 2022-02-15].
  7. 1 2 Ostatni z r. 1863, „Światowid” (4), 1938, s. 11.
  8. ↑ Tadeusz Jaros, Pamięć narodowa o Powstaniu Styczniowym 1863 r. w Pruszkowie, „Przegląd Pruszkowski” (1), 2013, s. 33–38.
  9. ↑ Przemówienie weteranki powstania styczniowego ppor. Scholastyki Mackiewiczowej, 1938 [online], www.szukajwarchiwach.gov.pl [dostęp 2022-02-15].
  10. ↑ Wręczenie sztandaru katowickiemu oddziałowi Przysposobienia Wojskowego Kobiet, 1938 [online], audiovis.nac.gov.pl [dostęp 2022-02-15].
  11. ↑ Spuścizna Heleny Mackiewicz ok. 1861–1970 [online], www.archivesportaleurope.net [dostęp 2022-02-15].
  12. ↑ M.P. z 1930 r. Nr 260, poz. 350 (ISAP) „za pracę w dziele odzyskania Niepodległości”.
  13. ↑ M.P. z 1929 r. nr 276, poz. 638 „za zasługi na polu pracy narodowej i obywatelskiej”.
  14. ↑ M.P. z 1938 r. Nr 17, poz. 14 (ISAP) „za zasługi w walkach o niepodległy byt Narodu oraz w pracy dla Państwa weterance 1863 r.”.
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.