Scleroderma
 Tęgoskór brodawkowany (Scleroderma verrucosum) | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
tęgoskór |
| Nazwa systematyczna | |
| Scleroderma Pers. Syn. met. fung. (Göttingen): XIV, 150 (1801) | |
| Typ nomenklatoryczny | |
|
Scleroderma verrucosum (Bull.) Pers. | |
Scleroderma Pers. (tęgoskór) – rodzaj grzybów z rodziny tęgoskórowatych (Sclerodermataceae)[1].
Charakterystyka
Grzyby mykoryzowe, wytwarzające żółtawe lub brązowawe, głównie naziemne owocniki (czasami wyrastające na drewnie). Mają one formę twardych bulw z grubą okrywą o powierzchni pokrytej łuskami lub pękającej na poletka. Znajdujące się wewnątrz zarodniki tworzą ciemnoniebieską glebę, która po dojrzeniu tworzą pylistą masę barwy oliwkowobrązowej, wydostającą się przez rozerwaną okrywę. Pokrój zarodników tęgoskórów jest okrągławy i mają kolczastą lub siatkowaną powierzchnię, brak pory rostkowej. Wszystkie gatunki z tego rodzaju są toksyczne dla człowieka[2][3].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Sclerodermataceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Rodzaj Scleroderma utworzył Christiaan Hendrik Persoon w 1801 r. Gatunkiem typowym jest Scleroderma verrucosum (Bull.) Pers.[1] Synonimy: Actigea Raf., Actinodermium Nees, Caloderma Petri, Goupilia Mérat, Lycoperdastrum P. Micheli, Mycastrum Raf., Neosaccardia Mattir., Nepotatus Lloyd, Phlyctospora Corda, Pirogaster Henn., Pompholyx Corda, Sclerangium Lév., Stella Massee, Sterrebekia Link, Veligaster Guzmán[4]. Nazwę polską podał Józef Jundziłł w 1830 r.[5]
- Scleroderma areolatum Ehrenb. – tęgoskór lamparci
- Scleroderma bovista Fr. – tęgoskór kurzawkowy
- Scleroderma cepa Pers. 1801 – tęgoskór cebulowaty
- Scleroderma citrinum Pers. – tęgoskór cytrynowy
- Scleroderma laeve Lloyd 1916
- Scleroderma septentrionale Jeppson – tęgoskór korzeniasty
- Scleroderma verrucosum (Bull.) Pers. – tęgoskór brodawkowany
Niektóre inne:
- Scleroderma meridionale Demoulin & Malençon 1971 – tęgoskór złocistobrązowy
- Scleroderma polyrhizum (J.F. Gmel.) Pers. 1801 – tęgoskór gwiaździsty
Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[6]. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Władysława Wojewody[5] i innych źródeł[7][8].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).
- ↑ Ewald Gerhardt, Grzyby: wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media, 2006, s. 608, ISBN 83-7404-513-2.
- ↑ Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 430, ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12] (ang.).
- 1 2 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 620–622, ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ Index Fungorum (wyszukiwarka taksonów) [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).
- ↑ Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2026-02-26] (pol.).
- ↑ Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-06-08] (pol.).