Sebastian Barry

Sebastian Barry (ur. 5 lipca 1955 w Dublinie) – irlandzki powieściopisarz, dramaturg i poeta.

Barry dwukrotnie znalazł się na krótkiej liście nominacji do Nagrody Bookera za powieści A Long Long Way (2005) i The Secret Scripture (2008), z których ta druga zdobyła w 2008 nagrodę Costa Book of the Year oraz nagrodę James Tait Black Memorial Prize. Jego powieść z 2011, On Canaan's Side, znalazła się na długiej liście nominacji do Nagrody Bookera. W styczniu 2017 otrzymał nagrodę Costa Book of the Year za Days Without End, stając się pierwszym powieściopisarzem, który zdobył tę prestiżową nagrodę dwukrotnie[1].

Twórczość

Debiutem prozatorskim Barry'ego była powieść Macker's Garden z 1982[2][3]. Jego pierwszą sztuką teatralną było The Pentagonal Dream, wystawiona w Damer Theatre w marcu 1986[4][5]. Następnie ukazało się kilka tomików poezji oraz kolejna powieść, The Engine of Owl-Light z 1987.

Pradziadek Barry'ego ze strony matki, James Dunne, był inspiracją dla głównego bohatera jego najbardziej znanej na świecie sztuki, „The Steward of Christendom” (1995), która zdobyła nagrodę Christopher Ewart-Biggs Memorial Prize, nagrodę Lloyd's Private Banking Playwright of the Year Award oraz inne wyróżnienia. Główny bohater, Thomas Dunne, w sztuce pełnił funkcję naczelnika policji metropolitalnej Dublina w latach 1913–1922. Nadzorował on tereny wokół Zamku Dublińskiego aż do przejęcia władzy przez Wolne Państwo Irlandzkie 16 stycznia 1922[6].

Zarówno „The Steward of Christendom”, jak i powieść „The Whereabouts of Eneas McNulty” (1998) opowiadają o perypetiach lojalistycznych Irlandczyków w czasie politycznych wstrząsów początku XX wieku.

Jego powieść A Long Long Way znalazła się na krótkiej liście nominacji do Nagrody Bookera w 2005. Powieść opowiada historię Willie'ego Dunne'a, młodego rekruta Royal Dublin Fusiliers podczas I wojny światowej. Przywołuje ona rozdartą lojalność, którą wielu irlandzkich żołnierzy odczuwało w tamtym czasie po powstaniu wielkanocnym w 1916. Willie Dunne, syn fikcyjnego Thomasa Dunne'a, po raz pierwszy pojawia się jako drugoplanowa, ale ważna postać w The Steward of Christendom.

Powieść Barry'ego z 2008 The Secret Scripture zdobyła nagrodę James Tait Black Memorial Prize w kategorii fikcji literackiej, najstarszą tego typu nagrodę w Wielkiej Brytanii, Costa Book of the Year 2008[7] oraz (w tłumaczeniu francuskim Le testament caché) Cezam Prix Littéraire Inter CE 2010[8]. The Secret Scripture była również faworytem do wygrania Nagrody Bookera 2008, przegrywając nieznacznie z Białym tygrysem Aravinda Adigi.

Po stronie Kanaanu, piąta powieść Barry’ego, opowiada o Lily Bere, siostrze postaci Willy’ego Dunne’a z powieści „A Long Long Way” i córce postaci Thomasa Dunne’a z powieści „The Steward of Christendom”, która emigruje do USA. Powieść znalazła się na długiej liście nominacji do Nagrody Bookera w 2011 i zdobyła Nagrodę Waltera Scotta w 2012.

Kolejna powieść Barry'ego, „The Temporary Gentleman” (2014), opowiada historię Jacka McNulty'ego – Irlandczyka, służącego w armii brytyjskiej podczas II wojny światowej. W 2016 roku ukazała się powieść Barry'ego „Days Without End”. Zdobyła ona nagrody Costa Book of the Year 2017, Walter Scott Prize i The Independent Booksellers' Prize, a także znalazła się na długiej liście nominacji do Man Booker Prize w 2017[9].

Powieść Barry’ego z 2023, Old God’s Time, znalazła się na krótkiej liście nominacji do International Dublin Literary Award w 2024[10] i na długiej liście nominacji do Nagrody Bookera 2023.

Uznanie i nagrody

Barry został wybrany na członka Królewskiego Towarzystwa Literackiego w 2009.[11] Przyznano mu doktoraty honorowe Uniwersytetu East Anglia (2010), NUI Galway (2012)[12] i Open University (2014) .

W 2022 został mianowany honorowym członkiem Trinity College[13].

Wybrane dzieła

Poezja

  • Kolorzysta wodny (Dolmen Press, 1983)
  • Miasto retoryczne (Dolmen Press, 1985)
  • Fanny Hawke jedzie na kontynent na zawsze (Raven Arts Press, 1989)

Beletrystyka

  • Ogród Mackera (1982)
  • Silnik Sowy-Światła (1987)
  • Przypadki Eneasa McNulty'ego (1998)
  • Annie Dunne (2002)
  • Tak daleko od domu (2005)
  • Tajny Dziennik (2008)
  • Po stronie Kanaanu (2011)
  • Tymczasowy dżentelmen (2014)
  • Dni bez końca (2016)
  • Tysiąc księżyców (2020)
  • Czas Starego Boga (2023)

Sztuki teatralne

  • Sen pięciokątny (1986)
  • Chłopcy szefa Grady'ego (1988)
  • Modlitwy Sherkina (1990)
  • Ulica Białej Kobiety (1992)
  • Jedyna prawdziwa historia Lizzie Finn (1995)
  • Zarządca chrześcijaństwa (1995)
  • Matka Boska ze Sligo (1998)
  • Hinterland (2002)
  • Gwiżdżąca Psyche (2004)
  • Fred i Jane (2004)
  • Duma ulicy Parnell (2008)
  • Dallas Sweetman (2008)
  • Opowieści z Ballycumber (2009)
  • Angielski Andersena (2010)
  • Na wzgórzu jagodowym (2017)

Odniesienia

  1. ↑ Costa Book of the Year: Sebastian Barry celebrates second win [online], 31 stycznia 2017 [dostęp 2017-02-01].
  2. ↑ Sebastian Barry. [dostęp 2023-06-14].
  3. ↑ Macker's Garden [online], 31 stycznia 2019 [dostęp 2023-06-14].
  4. ↑ The Pentagonal Dream [online], PlayographyIreland [dostęp 2023-06-10].
  5. ↑ 5 reasons to see on Blueberry Hill by Sebastian Barry [online], Pavilion Theatre, 31 stycznia 2019.
  6. ↑ John Dorney, Today In Irish History – January 16 1922, The Handover Of Dublin Castle – Or Was It? [online], The Irish Story, 15 stycznia 2022 [dostęp 2023-06-15].
  7. ↑ Sebastian Barry wins 2008 Costa Book of the Year [online], 27 stycznia 2009 [dostęp 2009-02-04] [zarchiwizowane z adresu 2009-03-26].
  8. ↑ Cezam Prix Littéraire Inter CE [online] [dostęp 2011-06-11].
  9. ↑ Days Without End by Sebastian Barry [online], 20 października 2016 [dostęp 2023-06-16].
  10. ↑ Wright shortlisted for 2024 Dublin Literary Award [online], 27 marca 2024 [dostęp 2024-03-28].
  11. ↑ Barry, Sebastian [online], Royal Society of Literature, 1 września 2023 [dostęp 2025-07-08] (ang.).
  12. ↑ NUI Galway Honours Four Outstanding Individuals with Honorary Degrees [online], 29 czerwca 2012 [dostęp 2023-06-16].
  13. ↑ Trinity Monday 2022 – Fellows and scholars [online], tcd.ie, 2022 [dostęp 2022-04-26].