Segestria florentina

Segestria florentina
(Rossi, 1790)
Widok z przodu
Widok od góry
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	pajęczaki
Rząd	pająki
Podrząd	Opisthothelae
Infrarząd	pająki wyższe
Rodzina	czyhakowate
Rodzaj	czyhak
Gatunek	Segestria florentina
Synonimy ?Aranea subterranea Barbut, 1781 Aranea florentina Rossi, 1790 Aranea perfida Walckenaer, 1802 Aranea cellaria Latreille, 1804 Segestria perfida (Walckenaer, 1802) Segestria cellaria Latreille, 1806 Segestria cellaris Dufour, 1824 Segestria ruficeps Guérin, 1832 Segestria gracilis Lucas, 1838 Segestria holmbergi Mello-Leitão, 1944
Zasięg występowania
Naturalny zasięg gatunku

Segestria florentina – gatunek pająka z rodziny czyhakowatych. Pierwotnie zamieszkiwał Europę, zachodnią Azję i Afrykę Północną, ale zawleczony został także do innych części świata. Żyje w lasach, na łąkach, ale także synantropijnie – w ludzkich siedzibach i ich pobliżach.

Przyjmuje się, że gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1790 roku przez Pietra Rossiego pod nazwą Aranea florentina^[1][2]. Przeprowadzona przez Pierre’a Bonneta synonimizacja tego gatunku z opisaną w 1781 roku przez Jérôme’a Barbut‬a Aranea subterranea uznawana jest za wątpliwą^[2]. W 1802 roku gatunek ten niezależnie opisany został przez Charlesa Athanase’a Walckenaera pod nazwą Aranea perfida^[3] i z takim epitetem tenże autor umieścił go trzy lata później jako pierwszy w rodzaju Segestria^[4]. Współcześnie stosowaną kombinację podał natomiast jako pierwszy Carl Wilhelm Hahn w 1831 roku^[5][2].

Samce osiągają od 10 do 15 mm, a samice od 14 do 22 mm długości ciała^[6]. Największy czyhakowaty Europy^[7][8].

Karapaks czarny^[6], rzadziej jaśniejszy, ciemnorudobrązowy^[9]. U samca jego wierzch jest spłaszczony, u samicy w części głowowej bardziej wypukły^[9] Oczu jest sześcioro. Wysokość nadustka jest nie mniejsza niż średnica oczu przednio-bocznych^[6]. Szczękoczułki są ciemnorudobrązowe do czarnych z metalicznym, irydyzującym połyskiem zielonym^[6][9] lub niebieskozielonym^[10]. Przednia ich krawędź ma trzy ząbki, a tylna dwa. Warga dolna jest dwukrotnie dłuższa niż szersza. Szczęki mają przewężenie pośrodku i stożkowaty wyrostek w tyle. Sternum jest ścięte z przodu i zaostrzone z tyłu^[9], o barwie czerwonobrązowej do ciemnobrązowoczarnej^[6]. Kolejność par odnóży od najdłuższej do najkrótszej to I, II, IV, III u samicy i II, I, III, IV u samca^[9]. Pierwsza ich para jest czarna, pozostałe zaś rudobrązowe, u osobników dorosłych pozbawione obrączkowania^[6]. Wszystkie nadstopia i stopy mają wyraźne skopule na spodniej stronie^[9].

Opistosoma (odwłok) dorosłych samców jednolicie czarny, czasem z szarawym odcieniem spowodowanym jaśniejszymi włoskami, u dorosłych samic zaś czarniawobrązowy z fioletowawym połyskiem i słabo zaznaczonym wzorem w postaci przepaski z bocznymi płatami^[6]. U osobników młodocianych tło opistosomy jest jaśniejsze, a przepaska grzbietowa z bocznymi płatami znacznie wyraźniejsza, wskutek czego przypominają one dorosłe czyhaki sześciookie^[6][10].

Nogogłaszczki samca mają udo dwukrotnie dłuższe od goleni. Długie cymbium ma nasadową trzecią część zaopatrzoną w bulbus i znacznie szerszą niż pozostałe ⅔ jego długości. Embolus ma wierzchołek zakrzywiony, krótszy niż u czyhaka sześciookiego^[9].

Genitalia samicy mają wydłużony płat grzbietowy i rozszerzony płat brzuszny, oba z większymi częściami gruczołowymi niż w przypadku czyhaka sześciookiego^[9].

Pająk ten zasiedla lasy, półsuche łąki, a także budynki i mury. Bytuje w ściółce, pod odstającą korą drzew i kamieniami, w szczelinach skalnych oraz w szczelinach murów, zakamarkach budynków i pod gontem^[6]. W miejscach tych buduje rurkowate oprzędy długości od 10 do 15 cm i średnicy około 1 cm zwieńczone lejkowatą siecią łowną z silniejszymi nićmi sygnałowymi rozchodzącymi się promieniście^[10][8].

W warunkach naturalnych aktywne osobniki obu płci spotyka się od wiosny do jesieni^[6][8], natomiast w warunkach synantropijnych aktywne są przez cały rok^[6]. Do kopulacji dochodzi pod koniec lata^[8].

Gatunek pierwotnie zachodniopalearktyczny. W Europie znany jest z Portugalii, Hiszpanii, Andory, Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii, Holandii, Niemiec, Szwajcarii, Słowacji, Węgier, Ukrainy, Włoch,Słowenii, Chorwacji, Serbii, Czarnogóry, Rumunii, Bułgarii, Macedonii Północnej, Grecji oraz południa europejskiej części Rosji^[6]. W Azji wykazany został z Gruzji, anatolijskiej części Turcji i Jordanii^[6][2], a w Afryce Północnej z Maroka, Algierii, Tunezji, Libii i Egiptu^[6]. Zawleczony został na Wyspę Świętej Heleny i do Ameryki Południowej^[2]. W tej ostatniej stwierdzono go na południu i południowym wschodzie Brazylii, w Urugwaju i wschodniej Argentynie^[9]. Znany jest przypadek zawleczenia go do Irlandii, gdzie nie stworzył jednak populacji^[6].

Ukąszenie jest bolesne^[10][11], a dolegliwości bólowe zwykle utrzymują się do kilku godzin. Poza typową opuchlizną w miejscu penetracji, znany jest przypadek wystąpienia po ugryzieniu także gorączki, lekkiego niedowładu kończyny oraz bólu i lekkich zawrotów głowy^[8]. W jadzie tego czyhaka wykryto obecność dwóch neurotoksyn oraz jednego insektycydu^[12].