Shahid Bagheri

Shahid Bagheri

Klasa	okręt lotniczy
Historia
Stocznia	Hyundai Heavy Industries w Ulsan / ISOICO w Bandar-e Abbas
Wodowanie	2000
Iran
Nazwa	Perarin
Wejście do służby	2000
Iran
Nazwa	Shahid Bagheri
Wejście do służby	6 lutego 2025
Los okrętu	zniszczony 2 marca 2026
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność	ok. 41 000 ton
Długość	240 m
Szerokość	50 m
Napęd
1 silnik wysokoprężny
Prędkość	>20 węzłów
Uzbrojenie
zobacz w tekście
Wyposażenie lotnicze
kilkanaście bsp i/lub śmigłowców

Shahid Bagheri lub Shahid Bahman Bagheri – okręt lotniczy Marynarki Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej Iranu, określany jako lotniskowiec przystosowany do przenoszenia bezzałogowych statków powietrznych i śmigłowców. Powstał przez przebudowę cywilnego statku „Perarin”. Nosił numer burtowy C-110-4. Wszedł do służby w 2025 roku. Został zniszczony przez lotnictwo amerykańskie 2 marca 2026 roku.

Okręt powstał przez przebudowę cywilnego kontenerowca „Perarin” zbudowanego w 2000 roku (międzynarodowy numer IMO: 9209350)^[1]. Statek został zbudowany w południowokoreańskiej stoczni Hyundai Heavy Industries w Ulsan jako „Iran Kerman”^[2] . Od 2000 roku był eksploatowany przez irańskiego armatora Oghiaanous Khoroushan Shipping^[2] . Przebudowę do celów militarnych prowadzono przynajmniej od maja 2022 roku, kiedy został zaobserwowany w suchym doku stoczni Iran Shipbuilding & Offshore Industries Complex Company (ISOICO) koło Bandar-e Abbas^[3]. Jego adaptacja do celów przenoszenia lotnictwa była najbardziej rozległa z dotychczasowych irańskich prac w tym kierunku^[2] . W listopadzie 2022 roku ujawniono prace nad poszerzonym pokładem lotniczym^[4]. Otrzymał nazwę „Shahid Bagheri” (męczennik Bagheri) na cześć jednego z dowódców Korpusu Strażników Rewolucji Bahmana Bagheriego, poległego podczas wojny iracko-irańskiej^[5]. Spotykana w publikacjach była też pełna nazwa: „Shahid Bahman Bagheri”^[4]. 13 listopada 2024 roku okręt rozpoczął próby morskie, a został ukończony i uroczyście oddany do służby 6 lutego 2025 roku^[2] . Otrzymał numer burtowy C-110-4^[1].

Sama koncepcja dostosowania dużego statku do celów operacji lotniczych nie jest nowa i była przedmiotem analiz i prób ze strony państw zachodnich po II wojnie światowej, aczkolwiek nie połączonych z tak daleko idącą przebudową^[6]. Budowa lotniskowców na bazie statków handlowych, w celu szybkiego uzupełnienia okrętów specjalnej budowy, była natomiast prowadzona podczas II wojny światowej^[7]. Powstanie takiego okrętu w Iranie wynikało z chęci oszczędności kosztów i skrócenia czasu budowy, aczkolwiek wiązało się z szeregiem kompromisów technicznych i większą wrażliwością na uszkodzenia^[8]. Znaczenie też miały ograniczone możliwości technologiczne i międzynarodowe sankcje nakładane na Iran, a zarazem brak konieczności budowy bardziej zaawansowanej technicznie konstrukcji wobec braku dostępnych samolotów, które mogłyby operować z lotniskowca. Dlatego zdecydowano ograniczyć możliwości okrętu do przenoszenia lżejszych dronów różnych rodzajów i w irańskiej propagandzie był on przedstawiany jako pierwszy specjalnie zbudowany nosiciel dronów na świecie^[5]. Powstały w ten sposób okręt odpowiadał wielkością dużym lotniskowcom okresu II wojny światowej^[6]. Dzięki skoczni startowej, teoretycznie z okrętu mogłyby operować samoloty bojowe pionowego lub skróconego startu i lądowania (V/STOL lub STOL), których Iran nie posiadał^[6].

Długość okrętu wynosi około 240,2 m, szerokość kadłuba 32,2 m, a maksymalna 50 m^[2] . Wyporność szacowana była na ok. 41 000 ton^[1] do 42 000 ton^[5][6]. W trakcie przebudowy okręt otrzymał skośny pokład lotniczy, wystający na lewą burtę, oraz skocznię na dziobie, upodabniające okręt do lekkich lotniskowców systemu STOBAR^[9]. Rampa typu ski-jump (skocznia) na dziobie, służąca do wspomagania startu, ma długość 32 m i nachylenie ok. 18°^[2] . Konieczność ominięcia klasycznej nadbudówki statku zajmującej całą szerokość kadłuba i umieszczonej na rufie spowodowała, że pokład do lądowania, będący zarazem pokładem startowym, skierowany jest nietypowo w prawo, pod kątem ok. 10°, od sponsonu dobudowanego na lewej burcie w kierunku dziobu^[2] [3]. Pokład lotniczy ma długość podawaną na 180 m^[4][2] . Nie zdecydowano się na przebudowę i odsunięcie nadbudówki, wymagającą dużych modyfikacji i naruszającą stateczność jednostki^[5]. Takie umiejscowienie nadbudówki rodzi jednak ryzyko tworzenia zawirowań powietrza dla lądujących maszyn^[6]. Odcinek do lądowania wynosi ok. 65 m i wyposażony jest w aerofiniszer^[10]. Po prawej stronie pokładu lotniczego jest miejsce do parkowania i obsługi statków powietrznych^[5]. Na rufie znajduje się dodatkowe lądowisko lub pokład roboczy o wymiarach 32 × 23 m^[2] . Mogą być na nim umieszczane także wyrzutnie pocisków manewrujących^[5]. Okręt posiada na prawej burcie jeden podnośnik (o wymiarach 11 × 7 m i powierzchni 77 m²) łączący pokład lotniczy z umieszczonym poniżej pokładem hangarowym lub misyjnym^[2] . Według źródeł irańskich, we wnętrzu kadłuba urządzono osiem stałych dwukondygnacyjnych hangarów i cztery z ruchomymi ścianami do różnej aranżacji dla potrzeb misji^[5]. Na pokładzie misyjnym mogą być transportowane małe kutry i łodzie szturmowe, wodowane przez dwie furty z urządzeniami dźwigowymi umieszczone na obu burtach^[2] [5]. Według źródeł irańskich, furty są opancerzone^[5]. Wnętrze statku, w postaci obszernych ładowni dla kontenerów, zostało zabudowane pokładami i przedziałami tworzącymi pomieszczenia^[6]. Ocenia się, że podwójne dno i burty oryginalnego statku, prawdopodobnie jeszcze wzmocnione konstrukcyjnie, zapewniały spory poziom odporności na uszkodzenia^[6][5].

Załoga, nieznana co do wielkości, miała do dyspozycji bogate zaplecze socjalne, w tym boisko do gry w piłkę nożną i koszykówkę i halę sportową^[2] . Okręt miał też w pełni wyposażony szpital z salami operacyjnymi^[2] .

Podstawowym zadaniem okrętu było operowanie z niego bezzałogowych statków powietrznych (dronów) wielokrotnego użytku konwencjonalnego startu, różnych typów, rozpoznawczych lub bojowych^[5]. Okręt mógł przenosić do kilkudziesięciu dronów, w zależności od ich wielkości^[8]. Typowa grupa powietrzna nie jest znana. Na zdjęciach ujawniono na pokładzie okrętu odrzutowe drony JAS-313 (rozwinięte z projektu myśliwca Qaher-313), Ababil-3N, Homa i Mohajer-6^[1]. Spekulowano też o możliwości przenoszenia dronów takich jak Shahed 129, Gaza lub Kaman-22^[10]. Mogły z niego operować również śmigłowce, np. Bell 206, Bell 412 i Mi-171, także przenoszące uzbrojenie przeciw okrętom podwodnym, okrętom nawodnym lub celom lądowym^[1][5]. Podnośnik miał jednak zbyt małe wymiary, żeby istniała możliwość hangarowania śmigłowców posiadanych przez Iran, wobec tego musiałyby być przenoszone na pokładzie. Należy zaznaczyć, że według stanu z chwili wejścia do służby, na pokładzie nie wyznaczono specjalnych miejsc do lądowania śmigłowców, a jedynie namalowano oś i boczne granice pasa do startu i lądowania^[11]. Okręt mógł również pełnić rolę okrętu-bazy przenoszącego szybkie łodzie szturmowe różnych typów używane przez Korpus Strażników Rewolucji, np. 30 łodzi typu Taregh, ewentualnie drony morskie^[1].

Uzbrojenie ustalone na podstawie fotografii stanowiły:

• 8 wyrzutni pocisków przeciwokrętowych, umieszczonych poprzecznie parami za nadbudówką^[6]. Zastosowane były pociski wywodzące się z rodziny C802: Noor lub Qader, względnie Qadir, o zasięgu 200–300 km^[2] [5]
• 8 wyrzutni uniwersalnych pocisków Kowsar-222, o zasięgu 20 km, umieszczone parami na burtach na pokładzie dziobowym i na sponsonach na rufie^[1][2] 
• 1 armata przeciwlotnicza 30 mm w wieży (rosyjska 2A42)^[1][2] 
• 4 działka rotacyjne kalibru 23 mm Asefeh (po dwa na dziobie i rufie)^[2] .

W skład wyposażenia wchodzi aparatura rozpoznawcza (ESM i SIGINT)^[12].

Napęd stanowił silnik wysokoprężny MAN B&W Type 8 S70 MC-C, pozwalający według informacji prasowych na osiąganie prędkości ponad 20 węzłów^[1]. Zasięg pływania według tych informacji wynosił 22 000 mil morskich^[1].

Okręt został uroczyście przyjęty okrętu do służby w Marynarce Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej 6 lutego 2025 roku w Bandar-e Abbas^[1]. „Shahid Bagheri” stał się trzecim okrętem Korpusu Strażników Rewolucji zdolnym do operacji pełnomorskich, poza będącym domeną Korpusu akwenem przybrzeżnym Zatoki Perskiej^[4].

W chwili rozpoczęcia amerykańsko-izraelskiego ataku na Iran 28 lutego 2026 roku okręt, według doniesień, znajdował się w drodze w Zatoce Omańskiej^[6]. Według komunikatu amerykańskiego, został zniszczony podczas ataków lotniczo-rakietowych 2 marca 2026 roku^[13]. 6 marca USA ujawniły nagranie z ataku, pokazujące dwa trafienia okrętu na morzu, prawdopodobnie pocisków rakietowych, w pokład lotniczy i nadbudówkę, powodujące wybuchy i pożary i rozpadnięcie się nadbudówki^[4]. Na pokładzie okrętu nie było widocznych statków powietrznych^[6]. Nie było wiadome, czy okręt zatonął, jednakże rozmiar uszkodzeń wskazuje, że został bezpowrotnie zniszczony^[4].

• Marcin Chała: Pierwszy irański lotniskowiec w służbie. zbiam.pl, 8 lutego 2025.