Shtjefën Kurti
| prezbiter i męczennik | |
 | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Czczony przez | |
| Beatyfikacja |
5 listopada 2016 |
 | |
| Kraj działania | |
|---|---|
| Data urodzenia |
24 grudnia 1898 |
| Data śmierci |
20 października 1971 |
| Proboszcz Tirany | |
| Okres sprawowania |
1938–1967 |
| Wyznanie | |
| Kościół | |
| Prezbiterat |
13 maja 1921 |
Shtjefën Jak Kurti (ur. 24 grudnia 1898 w Prizrenie, zm. 29 września 1971 w Fushë-Krujë[1][2]) – albański ksiądz katolicki, więzień sumienia, błogosławiony Kościoła katolickiego.
Życiorys
Pochodził z zamożnej rodziny kupieckiej. Urodził się w Prizrenie (w tym czasie należącym do Imperium Osmańskiego), skąd jego rodzina w 1900 przeniosła się do Ferizaju. Ukończył gimnazjum prowadzone przez jezuitów w Szkodrze, a następnie wyjechał na studia do Austrii. W 1918 został zapisany jako student Wydziału Teologicznego Uniwersytetu w Innsbrucku, ale jeszcze w tym roku wyjechał do Rzymu, gdzie kontynuował studia. 13 maja 1921 został w Rzymie wyświęcony na księdza[2]. Pracę duszpasterską rozpoczął w parafii Novoselle w okolicach Gjakove. W 1929 należał do sygnatariuszy memorandum, skierowanego do Ligi Narodów w obronie ludności albańskiej prześladowanej na terytorium Kosowa. Zastraszony przez miejscowych nacjonalistów serbskich, 6 stycznia 1930 przekroczył nielegalnie granicę jugosłowiańską i dotarł do Albanii[2]. Pracował tam początkowo jako wikary w parafii Shenaprende k. Kruji, a następnie w Gures. W 1936 został przeniesiony do Tirany, gdzie od 1938 kierował miejscową parafią katolicką. W tym samym roku został kapelanem królowej Geraldine, którą to funkcję sprawował do agresji włoskiej w kwietniu 1939, kiedy rodzina królewska opuściła Albanię.
W czasie wojny zaangażował się w działalność społeczną, organizował pomoc dla mieszkańców Tirany, którzy utracili swoje domy w wyniku działań wojennych. W sprawach pomocy humanitarnej dla ludności prowadził wielokrotnie rozmowy z władzami okupacyjnymi, zarówno włoskimi, jak i niemieckimi.
Po raz pierwszy aresztowany przez władze komunistyczne 28 października 1946. Stanął przed sądem wojskowym, który 17 kwietnia 1947 skazał go na 20 lat więzienia za rzekomą działalność w terrorystycznej organizacji faszystowskiej, kierowanej przez Samiego Qeribashi i za wrogą agitację[3]. Karę odbywał w więzieniu w Tiranie, a następnie w Burrel[2]. Wyszedł na wolność 5 maja 1963, w wyniku amnestii, po odsiedzeniu 17 lat w więzieniu. Chciał pracować jako proboszcz w parafii Jube k. Durrës, ale nie uzyskał zgody władz i powrócił do parafii w Gures, gdzie wcześniej pracował.
W 1967, po ogłoszeniu Albanii państwem ateistycznym podjął pracę robotnika w kołchozie w Milot, otrzymał także zakaz prowadzenia jakiejkolwiek działalności religijnej. W 1970 w tajemnicy ochrzcił dziecko kobiety, która prosiła aby uczynił to dla jej syna[4]. Wskutek donosu został ponownie aresztowany 11 czerwca 1970. Stanął przed sądem, który uznał go za winnego przynależności do organizacji antypaństwowej i sabotaż[3]. W czasie procesu Kurti deklarował Jestem księdzem, moim obowiązkiem jest więc udzielać chrztu na życzenie wszystkich osób, które tego zapragną[5]. Rozstrzelany 29 września 1971. Rodzina Kurtiego nie została o tym poinformowana, aż do 1973. W 1973 włoska telewizja RAI podała informację o straceniu Kurtiego, w ramach represji wobec osób prowadzących nadal działalność duszpasterską. Ciała Kurtiego nie odnaleziono – prawdopodobnie pochowano go na cmentarzu w Szkodrze, w jednej ze zbiorowych mogił ofiar represji[3].
Imię Kurtiego nosi gimnazjum w Gorre k. Kurbin. 2 listopada 2002 w Rzymie rozpoczęto proces beatyfikacyjny Kurtiego. Kurti znalazł się w gronie 38 Albańczyków, którzy 5 listopada 2016 w Szkodrze zostali ogłoszeni błogosławionymi. Beatyfikacja duchownych, którzy zginęli "in odium fidei" została zaaprobowana przez papieża Franciszka 26 kwietnia 2016[6].
Uwagi
- ↑ w imieniu Papieża, kard. Angelo Amato (prefekt Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych)
Przypisy
- ↑ Blessed Shtjefën Kurti [online], catholicsaints.info [dostęp 2023-12-05] (ang.).
- 1 2 3 4 Azem Qazimi: Fjalor Enciklopedik i Viktimave te Terrorit Komunist, tom IV.. Tirana: 2015, s. 411. ISBN 978-9928-168-01-6. (alb.).
- 1 2 3 50-vjetori i ekzekutimit të Dom Shtjefën Kurtit nga barbarët komunistë [online], zemrashqiptare.net [dostęp 2022-03-20] (alb.).
- ↑ Peter R. Prifti: Socialist Albania Since 1944. Cambridge, MA: MIT Press, 1978, s. 163. ISBN 978-0-262-16070-4.
- ↑ Edward Nowak. Procesy beatyfikacyjne i beatyfikacje męczenników z okresu komunizmu w krajach byłego bloku socjalistycznego. „Premislia Christiana”. 11, s. 23, 2004/2005.
- ↑ Albanian church awaits beatification of 38 communist era martyrs [online], catholicphilly.com [dostęp 2018-05-27] (ang.).
Bibliografia
- Tadeusz Czekalski: Zarys dziejów chrześcijaństwa albańskiego w latach 1912-1996. Kraków: 1996. ISBN 83-85527-40-0.
- Markus Peters: Geschichte der Katholischen Kirche in Albanien 1919 - 1993. Wiesbaden: 2003. ISBN 3-447-04784-4. (niem.).
- V. Prendi: Don Shtjefën Kurti: Kronikë e një jete në amshim. Monografi 1-2. Skanderbeg Books: 2003. ISBN 978-99927-817-5-3. (alb.).
- Artykuł o Kurtim