Skoczuszek

Skoczuszek
Salpingotus
Vinogradov, 1922[1]
Ilustracja
Skoczuszek gruboogonowy (S. crassicauda)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Nadgromada

żuchwowce

Gromada

ssaki

Infragromada

łożyskowce

Rząd

gryzonie

Podrząd

Supramyomorpha

Infrarząd

myszokształtne

Nadrodzina

skoczkowce

Rodzina

skoczkowate

Podrodzina

mikroskoczki

Rodzaj

skoczuszek

Typ nomenklatoryczny

Salpingotus kozlovi Vinogradov, 1922

Synonimy
  • Salpingotulus Pavlinov, 1980[2]
  • Prosalpingotus Vorontsov & Shenbrot, 1984[3]
  • Anguistodontus Vorontsov & Shenbrot, 1984[4]
Podrodzaje i gatunki

4 podrodzaje i 8 gatunków (w tym 2 wymarłe) – zobacz opis w tekście

Skoczuszek[5] (Salpingotus) – rodzaj ssaka z podrodziny mikroskoczków (Cardiocraniinae) w obrębie rodziny skoczkowatych (Dipodidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Azji[6][7].

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 40–68 mm, długość ogona 72–135 mm, długość ucha 6–16 mm, długość tylnej stopy 18–28 mm; masa ciała 4–20 g[8][9].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1922 roku rosyjski zoolog Boris Winogradow w notatce o osobliwym nowym rodzaju i gatunku skoczka z Chara-Choto opublikowanej w książce Piotra Kozłowa zatytułowanej Mongolia, Amdo i martwe miasto Chara-Choto. Ekspedycja Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego w Azji Wysokiej w latach 1907–1909[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) skoczuszek tamaryszkowy (S. kozlovi).

Etymologia

  • Salpingotus: gr. σαλπιγξ salpinx, σαλπιγγος salpingos ‘trąba wojenna’[10]; ους ous, ωτος ōtos ‘ucho’[11].
  • Salpingotulus: rodzaj Salpingotus Vinogradov, 1922; łac. przyrostek zdrabniający -ulus[12]. Gatunek typowy : Salpingotus michaelis FitzGibbon, 1966.
  • Prosalpingotus: gr. προ pro ‘blisko, w pobliżu’[13]; rodzaj Salpingotus Vinogradov, 1922. Gatunek typowy: Salpingotus pallidus Vorontsov & Shenbrot, 1984.
  • Anguistodontus: łac. anguis ‘wąż’[14]; οδους odous, οδοντος odontos ‘ząb’[15]. Gatunek typowy: Salpingotus crassicauda Vinogradov, 1924.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki zgrupowane w czterech podrodzajach[16][6][5]:

Podrodzaj Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa[5] Podgatunki[8][6][9] Rozmieszczenie geograficzne[8][6][9] Podstawowe wymiary[8][9][a] Status
IUCN[17][18]
Salpingotus
Vinogradov, 1922
Salpingotus kozlovi Vinogradov, 1922 skoczuszek tamaryszkowy 2 podgatunkki północno-zachodnia Chiny (Sinciang, Gansu, Mongolia Wewnętrzna, Ningxia i Shaanxi) i południowa Mongolia. DC: 5,2–6,8 cm
DO: 11–13,5 cm
MC: 12–20 g		  LC 
Anguistodontus
Vorontsov & Shenbrot, 1984
Salpingotus crassicauda Vinogradov, 1924 skoczuszek gruboogonowy 2 podgatunki wschodni Kazachstan (jezioro Zajsan), północno-zachodnie Chiny (Sinciang, Gansu i Mongolia Wewnętrzna) i południowa Mongolia DC: 4,7–6,2 cm
DO: 9,1–11,7 cm
MC: 6–14 g		  LC 
Prosalpingotus
Vorontsov & Shenbrot, 1984		 Salpingotus heptneri Vorontsov & Smirnov, 1969 skoczuszek pustynny gatunek monotypowy Uzbekistan (północna pustynia Kyzył-kum w północno-wschodniej Karakałpacji) i Kazachstan (południowy obwód kyzyłordyński) DC: 4–5,8 cm
DO: 8,5–10,1 cm
MC: 7–13 g		  DD 
 Salpingotus pallidus Vorontsov & Shenbrot, 1984 skoczuszek blady 2 podgatunki endemit Kazachstanu: pustynne obszary w północnej część obszaru Jeziora Aralskiego i południowej części obszaru jeziora Bałchasz; zakres wysokości: – m n.p.m. DC: 5,3–6,1 cm
DO: 9,6–11,3 cm
MC: 7–13 g		  DD 
Salpingotus thomasi Vinogradov, 1928 skoczuszek afgański gatunek monotypowy endemit Afganistanu: znany tylko z miejsca typowego DC: około 5,7 cm
DO: około 10,5 cm
MC: brak danych		  NE 
Salpingotulus
Pavlinov, 1980
– trąbkouszek[5]
Salpingotus michaelis FitzGibbon, 1966 trąbkouszek beludżystański gatunek monotypowy endemit Pakistanu: gorące pustynie Beludżystanu; zakres wysokości: 1000–1600 m n.p.m. DC: 4,1–4,5 cm
DO: 7,2–9,4 cm
MC: około 4 g		  DD 

Kategorie IUCN:  LC  – gatunek najmniejszej troski,  DD  – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia;  NE  – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Opisano również gatunki wymarłe:

Uwagi

  1. ↑ DC – długość ciała (bez ogona); DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

  1. 1 2 Б.С. Виноградов: Заметка ученого хранителя зоологического музея российской Академии Наук В. С. Виноградова о своеобразном новом роде и виде тушканчика из Хара-Хото. W: П.К. Козлов: Монголия и Амдо и мертвый город Хара-Хото. Экспедиция Русского Географического Общества в Нагорной Азии 1907 - 1909 года. Москва - Петроград: Государственное издательство, 1923, s. 540. (ros.).
  2. ↑ И.Я. Павлинов. Надвидовые группировки в подсемействе Cardiocraniinae Satunin (Mammalia, Dipodidae). „Вісник зоології”. 1980 (2), s. 50, 1980. (ros.).
  3. ↑ Vorontsov i Shenbrot 1984 ↓, s. 739.
  4. ↑ Vorontsov i Shenbrot 1984 ↓, s. 741.
  5. 1 2 3 4 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 229. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  6. 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 318. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
  7. ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Salpingotus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-16].
  8. 1 2 3 4 J. Michaux & G. Shenbrot: Family Dipodidae (Jerboas). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 83–85. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
  9. 1 2 3 4 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 206. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
  10. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 227.
  11. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 179.
  12. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 275.
  13. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 207.
  14. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 19.
  15. ↑ Jaeger 1959 ↓, s. 171.
  16. ↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.5) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2026-08-03]. (ang.).
  17. ↑ Taxonomy: Salpingotus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2026-08-03]. (ang.).
  18. ↑ Taxonomy: Salpingotulus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2026-08-03]. (ang.).
  19. ↑ Г.И. Шенброт. Тушканчики (Rodentia, Dipodidae) позднего плиоцена Бадхыза. „Труды Зоологического института АН СССР”. 156, s. 42, 1986. (ros.).
  20. ↑ 李强 & 郑绍华 / Q. Li & S.-h. Zheng. 记陕西蓝田晚中新世灞河组4种跳鼠 (Dipodidae，Rodentia)化石 / Note on four species of dipodids (Dipodidae, Rodentia) from the Late Miocene Bahe Formation, Lantian, Shaanxi. „古脊椎动物学报 / Vertebrata PalAsiatica”. 43 (4), s. 289, 2005. (chiń. • ang.).

Bibliografia

  • Edmund C. Jaeger, Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316, OCLC 11069271 (ang.).
  • Н.Н. Воронцов & Г.И. Шенброт. Систематический обзор тушканчиков рода Salpingotus Rodentia, Dipodidae. и описание Salpingotus pallidus sp.n. из Казахстана. „Зоологический журнал”. 63 (5), s. 731–744, 1984. (ros.). 
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.