Sphenomorphus

	Sphenomorphus
	Fitzinger, 1843
	; Samica Sphenomorphus cyanolaemus
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Rząd	łuskonośne
Infrarząd	Scincomorpha
Rodzina	scynkowate
Podrodzina	Sphenomorphinae
Rodzaj	Sphenomorphus
	Typ nomenklatoryczny
	Gongylus (Lygosoma) melanopogon A.M.C. Duméril & Bibron, 1839
Gatunki
	115 gatunków – zobacz opis w tekście
	115 gatunków – zobacz opis w tekście

Sphenomorphus – rodzaj jaszczurek z podrodziny Sphenomorphinae w rodzinie scynkowatych (Scincidae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Azji i Oceanii^[3]^[4]; jeden gatunek (Sphenomorphus rarus) występuje w Ameryce Centralnej (Panama)^[3], ale niektórzy autorzy umieszczają go w rodzaju Scincella^[5].

Systematyka

Etymologia

Sphenomorphus: gr. σφην sphēn, σφηνος sphēnos „klin”^[6]; μορφη morphē „postać, forma”^[7].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki^[3]:

Sphenomorphus acutus (Peters, 1864)
Sphenomorphus aignanus (Boulenger, 1898)
Sphenomorphus alfredi (Boulenger, 1898)
Sphenomorphus annamiticus (Boettger, 1901)
Sphenomorphus annectens (Boulenger, 1898)
Sphenomorphus anomalopus (Boulenger, 1890)
Sphenomorphus anotus Greer, 1973
Sphenomorphus apalpebratus Datta-Roy, Das, Bauer, Lyngdoh-Tron & Karanth, 2013
Sphenomorphus bacboensis (Eremchenko, 2003)
Sphenomorphus bignelli Schmidt, 1932
Sphenomorphus brunneus Greer & Parker, 1974
Sphenomorphus buenloicus Darevsky & Nguyen Van Sang, 1983
Sphenomorphus buettikoferi (Lidth de Jeude, 1905)
Sphenomorphus cameronicus Smith, 1924
Sphenomorphus capitolythos (Shea & Michels, 2008)
Sphenomorphus celebensis (Müller, 1894)
Sphenomorphus cinereus Greer & Parker, 1974
Sphenomorphus concinnatus (Boulenger, 1887)
Sphenomorphus consobrinus (Peters & Doria, 1878)
Sphenomorphus courcyanus (Annandale, 1912)
Sphenomorphus cranei Schmidt, 1932
Sphenomorphus crassus Inger, Lian, Lakim & Yambun, 2001
Sphenomorphus cryptotis Darevsky, Orlov & Cuc, 2004
Sphenomorphus cyanolaemus Inger & Hosmer, 1965
Sphenomorphus darlingtoni (Loveridge, 1945)
Sphenomorphus dekkerae Shea, 2017
Sphenomorphus derooyae (de Jong, 1927)
Sphenomorphus diwata Brown & Rabor, 1967
Sphenomorphus dussumieri (Duméril & Bibron, 1839)
Sphenomorphus fasciatus (Gray, 1845)
Sphenomorphus forbesi (Boulenger, 1888)
Sphenomorphus fragilis (Macleay, 1877)
Sphenomorphus fragosus Greer & Parker, 1967
Sphenomorphus fuscolineatus Greer & Shea, 2004
Sphenomorphus grandisonae Taylor, 1962
Sphenomorphus granulatus (Boulenger, 1903)
Sphenomorphus haasi Inger & Hosmer, 1965
Sphenomorphus helenae Cochran, 1927
Sphenomorphus incognitus (Thompson, 1912)
Sphenomorphus indicus (Gray, 1853)
Sphenomorphus jobiensis (Meyer, 1874)
Sphenomorphus kinabaluensis (Bartlett, 1895)
Sphenomorphus latifasciatus (Meyer, 1874)
Sphenomorphus leptofasciatus Greer & Parker, 1974
Sphenomorphus lineopunctulatus Taylor, 1962
Sphenomorphus longicaudatus (de Rooij, 1915)
Sphenomorphus loriae (Boulenger, 1898)
Sphenomorphus louisiadensis (Boulenger, 1903)
Sphenomorphus luelaiorum Wang, Lin, Tseng, Poyarkov & Lin, 2025
Sphenomorphus maculatus (Blyth, 1853)
Sphenomorphus maculicollus Bacon, 1967
Sphenomorphus maindroni (Sauvage, 1879)
Sphenomorphus malaisei (Rendahl, 1937)
Sphenomorphus malayanus (Doria, 1888)
Sphenomorphus melanopogon (Duméril & Bibron, 1839)
Sphenomorphus meyeri (Doria, 1875)
Sphenomorphus microtympanum Greer, 1973
Sphenomorphus mimicus Taylor, 1962
Sphenomorphus mimikanus (Boulenger, 1914)
Sphenomorphus minutus (Meyer, 1874)
Sphenomorphus modiglianii (Boulenger, 1894)
Sphenomorphus muelleri (Schlegel, 1837)
Sphenomorphus multisquamatus Inger, 1958
Sphenomorphus murudensis Smith, 1925
Sphenomorphus necopinatus (Brongersma, 1942)
Sphenomorphus neuhaussi (Vogt, 1911)
Sphenomorphus nigriventris (de Rooij, 1915)
Sphenomorphus nigrolabris (Günther, 1873)
Sphenomorphus nigrolineatus (Boulenger, 1897)
Sphenomorphus oligolepis (Boulenger, 1914)
Sphenomorphus orientalis (Shreve, 1940)
Sphenomorphus papuae (Kinghorn, 1928)
Sphenomorphus phuquocensis Grismer, Nazarov, Bobrov & Poyarkov, 2020
Sphenomorphus praesignis (Boulenger, 1900)
Sphenomorphus pratti (Boulenger, 1903)
Sphenomorphus preylangensis Grismer, Wood, Quah, Anuar, Poyarkov, Thy, Orlov, Thammachoti & Seiha, 2019
Sphenomorphus puncticentralis Iskandar, 1994
Sphenomorphus rarus Myers & Donnelly, 1991
Sphenomorphus rufus (Boulenger, 1887)
Sphenomorphus sabanus Inger, 1958
Sphenomorphus sanctus (Duméril & Bibron, 1839)
Sphenomorphus sarasinorum (Boulenger, 1897)
Sphenomorphus schlegeli (Dunn, 1927)
Sphenomorphus schultzei (Vogt, 1911)
Sphenomorphus scotophilus (Boulenger, 1900)
Sphenomorphus scutatus (Peters, 1867)
Sphenomorphus senja Grismer & Quah, 2015
Sphenomorphus sheai Nguyen, Nguyen, Van Devender, Bonkowski & Ziegler, 2013
Sphenomorphus shelfordi (Boulenger, 1900)
Sphenomorphus simus (Sauvage, 1879)
Sphenomorphus solomonis (Boulenger, 1887)
Sphenomorphus stellatus (Boulenger, 1900)
Sphenomorphus striatafaucium Quah & Grismer, 2025
Sphenomorphus striolatus (Weber, 1890)
Sphenomorphus sungaicolus Sumarli, Grismer, Wood, Ahmad, Rizal, Ismail, Izam, Ahmad & Linkem, 2016
Sphenomorphus taiwanensis Chen & Lue, 1987
Sphenomorphus tanahtinggi Inger, Lian, Lakim & Yambun, 2001
Sphenomorphus tanneri Greer & Parker, 1967
Sphenomorphus taylori Burt, 1930
Sphenomorphus tenuiculus (Mocquard, 1890)
Sphenomorphus tersus (Smith, 1916)
Sphenomorphus tetradactylus (Darevsky & Orlov, 2005)
Sphenomorphus tonkinensis Nguyen, Schmitz, Nguyen, Orlov, Böhme & Ziegler, 2011
Sphenomorphus transversus Greer & Parker, 1971
Sphenomorphus tridigitus (Bourret, 1939)
Sphenomorphus tritaeniatus (Bourret, 1937)
Sphenomorphus tropidonotus (Boulenger, 1897)
Sphenomorphus undulatus (Peters & Doria, 1878)
Sphenomorphus vanheurni (Brongersma, 1942)
Sphenomorphus variegatus (Peters, 1867)
Sphenomorphus wau Shea & Allison, 2021
Sphenomorphus wollastoni (Boulenger, 1914)
Sphenomorphus woodfordi (Boulenger, 1887)
Sphenomorphus yersini Nguyen, Nguyen, Nguyen, Orlov & Murphy, 2018
Sphenomorphus zimmeri (Ahl, 1933)

Przypisy

↑ Sphenomorphus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ L.J.F.J. Fitzinger: Systema reptilium. Fasciculus primus, Amblyglossae. Vindobonae: Braumüller et Seidel, 1843, s. 31. (łac.).
1 2 3 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Sphenomorphus. The Reptile Database. [dostęp 2025-07-27]. (ang.).
↑ R.R. Midtgaard R.R., Genus Sphenomorphus, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-07-27] (ang.).
↑ R.R. Midtgaard R.R., Genus Scincella, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-07-27] (ang.).
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 217.
↑ Jaeger 1944 ↓, s. 139.

Bibliografia

Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 1, Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 1–256, OCLC 637083062 (ang.).

[itis-1] Sphenomorphus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Fitzinger-2] L.J.F.J. Fitzinger: Systema reptilium. Fasciculus primus, Amblyglossae. Vindobonae: Braumüller et Seidel, 1843, s. 31. (łac.).

[Uetz&Hallermann-3] 1 2 3 P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Sphenomorphus. The Reptile Database. [dostęp 2025-07-27]. (ang.).

[repfocus-4] R.R. Midtgaard R.R., Genus Sphenomorphus, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-07-27] (ang.).

[repfocus2-5] R.R. Midtgaard R.R., Genus Scincella, [w:] RepFocus – A Survey of the Reptiles of the World [online] [dostęp 2025-07-27] (ang.).

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=247_217]-6] Jaeger 1944 ↓, s. 217.

[CITEREFJaeger1944[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015072139499;view=1up;seq=169_139]-7] Jaeger 1944 ↓, s. 139.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]