Spirala (klub)

Klub otwarto jesienią 1958 roku i do jesieni 2009 roku^[1][6] mieścił się on w lokalu przy ul. Marcina Strzody 10 (w artykule pt. „Spirala” kultury” z 1987 roku, autorstwa Lucjana Wojdyły, podano rok powstania 1956, zaś adres to ul. Karczewskiego 10 – być może są to błędne informacje albo prapoczątki działalności klubu)^[3][10]. Jest to jedna z nielicznych placówek kulturalnych na terenie Gliwic (w opinii starszego pokolenia, uchodzi za siedlisko rozpusty), jak pisze Wojdyło, który stwierdził także, że w tamtych latach studenci działający w klubie, wykazywali bardzo dużą aktywność w swych działaniach^[3]. Odbywały się tutaj koncerty jazzowe i inne spod znaku szeroko pojętej muzyki rozrywkowej w tym także próby, ponieważ klub do południa, oficjalnie był zamknięty^[1]. W pierwszych latach działalności związany był z nim Teatr STG^[11][12]. W latach 1968–1972 modernizacji klubowych wnętrz dokonali Jerzy Witeczek i Wojciech Sidło^[13].

W latach 1970–1972 kierownikiem Spirali był Kazimierz Wolny, ówczesny student Wydziału Elektrycznego Politechniki Śląskiej w Gliwicach^[14]. W latach 70. ćwiczył tutaj, m.in. pianista jazzowy i ówczesny animator życia jazzowego w Gliwicach – Krzysztof Kobyliński^[1]. W 1973 roku powstał i działał tu także zespół muzyczny 2 Maj (przemianowany później na Mezzoforte), który 1974 wygrał zorganizowaną przez klub Giełdę Piosenki (grupa już wówczas nagrywała w Polskim Radiu Katowice z udziałem realizatora Andrzeja Prugara, zaś kilka lat później przebój zespołu pt. Jutro w moim domu, stał się znany ogólnopolskiej publiczności)^[15][16]. Ponadto organizowano tutaj: wieczory autorskie, konkursy poetyckie o „Laur Spirali” – w późniejszych latach także projekcje filmów wideo^[3].

W Spirali występowały gwiazdy polskiej estrady i kabarety, m.in. Anna Dymna, Andrzej Rosiewicz, Tadeusz Ross, Kabaret Elita, Wały Jagiellońskie, czy zespoły rockowe, takie jak: SBB (spotkanie z zespołem, które miało miejsce 3 lutego 1980 roku)^[17], Dżem czy TSA^[3]. Klub współpracował także z Programem III Polskiego Radia w osobach Piotra Kaczkowskiego czy Wojciecha Manna^[3]. Wraz z końcówką stanu wojennego w latach 1982–1983, ówczesny student Wydziału Mechanicznego Energetycznego Politechniki Śląskiej, Adam Neumann, organizował tu występy polskich aktorów, którzy bojkotowali państwowe środki masowego przekazu – zwłaszcza Telewizję Polską^[18][19].

Rozegrano tutaj pierwszy polski maraton skatowy w dniach 25 maja (piątek, godz. 17:00)–26 maja (sobota, godz. 15:00) 1984 roku^[20]. Pomysłodawcami, którzy doprowadzili do powstania tej sportowej imprezy, było kilku ówczesnych studentów Politechniki Śląskiej^[20]. Nad jej przebiegiem czuwał Jerzy Niemiec, przewodniczący założonej 3 stycznia 1984 roku sekcji skatowej Politechniki, wspomagany przez Piotra Niemca i Bogusława Nowakowskiego^[20]. Wzięło w nim udział tylko 56 zawodników i choć jego przebieg był nietypowy to pod względem długości gry, ustanowiono wówczas rekord, którego po dziś dzień, nie pobito (18 rund po 24 rozdania)^[20]. Zawodnicy grali przez całą noc, zaś każda z rund trwała około godziny^[20].

Maraton zakończył się podwójnym zwycięstwem OKS MDK Mikołów^[20]. Pierwsze miejsce na podium zajął Ryszard Limański, zaś drugie Andrzej Kolon^[20]. Trzecie miejsce przypadło graczowi spoza Mikołowa, którym był Werner Wilczek z gliwickiego Zrembu^[20]. Zwycięzcy otrzymali niewielkie pamiątkowe puchary i nagrody pieniężne^[20].

27 kwietnia 1987 roku wystąpił tutaj włoski gitarzysta Luigioli, a niedługo potem, gliwicka „Spirala” obchodziła jubileusz 30-lecia działalności^[3]. Spotkali się tam wówczas dawno, jak i obecni działacze klubu i nie zabrakło rozmaitych atrakcji^[3]. Odbyły się tam wówczas koncerty Maanamu i Tadeusza Nalepy z zespołem, a także „Mały Festiwal Jazzu” z udziałem Kwartetu Zbigniewa Namysłowskiego i tria braci Scierańskich^[3]. Festiwal ten zakończył występ z udziałem Janusza Muniaka i Czesława „Małego” Bartkowskiego^[3]. Z kolei w koncercie o bardziej lirycznym charakterze pt. W sentymentalnym nastroju, wzięli udział, następujący artyści: Elżbieta Adamiak, Artur Dutkiewicz oraz trio w składzie: Andrzej Wyrzykowski, Henryk Alber i Grażyna Alber^[3].

Jubileusz gliwickiej Spirali, podsumowano „Balem Jubileuszowym”, który odbył się 2 maja 1987 roku^[3]. Spirala jest klubem dla wszystkich... Jesteśmy otwarci na wszelkie młodzieżowe inicjatywy. Chcemy dać młodym gliwiczanom możliwości przyjemnego spędzania czasu w naszych murach – powiedział ówczesny kierownik klubu Marek Łodziński w 1987 roku^[3]. Przechodził on wówczas trudny okres ze względu na problemy finansowe, czyli m.in. brak możliwości odpowiedniego zareklamowania swojej działalności na szerszą skalę, czy braki sprzętowe^[3].

Jesienią 2009 roku budynek w którym mieścił się dotychczas, zarówno klub Spirala, jak i Kinoteatr X został zamknięty, decyzją rektora Politechniki Śląskiej ze względu na zły stan techniczny obiektu i zostały podjęte prace remontowe, zaś w przyszłości miał on miał służyć studentom Wydziału Architektury i Wzornictwa Politechniki Śląskiej^[6].

Klub Studencki Spirala reaktywowano w październiku 2011 roku po gruntownym, trzynastomiesięcznym remoncie dawnej stołówki, wybudowanej w latach 70. XX wieku^[7][8]. Autorami nowego projektu są: prof. Jerzy Witeczek i dr Tomasz Wagner z Wydziału Architektury Politechniki Śląskiej. Zakres prac był bardzo duży. Ze starego obiektu została jedynie część konstrukcyjna – stwierdził Witeczek^[8]. Klub w nowej odsłonie, mieści się na pierwszym poziomie, nowo otwartego Centrum Kultury Studenckiej „Mrowisko” przy ulicy Pszczyńskiej 85 w Gliwicach (reaktywowano także teatralno-kinową salę widowiskową)^[7][8][9]. Jego powierzchnia w nowej lokalizacji, zwiększyła się prawie pięciokrotnie (550 m2)^[5][8]. Całkowicie zmieniono wygląd wygląd wewnętrzny, jak i zewnętrzny obiektu, nadając mu nowoczesny charakter^[7]. Poza imprezami tanecznymi, odbywają się tutaj rozmaite wydarzenia kulturalne, takie jak: imprezy studenckie, koncerty z muzyką na żywo, występy kabaretowe, pokazy filmowe czy giełdy płyt, a także: turnieje gier planszowych i pub quizy^[9]. Elementem spajającym dawną i nową odsłonę klubu są m.in. dyskoteki, czyli obecność DJów (DJ Cherry, DJ Look, DJ Fenix i DJ Ice) w tym Igrowe bitwy DJ'ów^[5]. Poza tym występowały tu m.in. składy reggae'owe, takie jak JaHoo czy Wiewiórka na Drzewie, zaś 21 kwietnia 2012 roku świętowano kolejny jubileusz w długoletniej działalności Spirali podczas imprezy 5-10-15 (Members of Spirala), gdzie zjawili się dawni działacze i rezydenci, klubu^[21]. Studencki Dział Współpracy z Zagranicą organizuje tutaj także Międzynarodowe Bale Karnawałowe^[22].