Spirydion Koiszewski
 pułkownik kawalerii | |
| Data i miejsce urodzenia |
15 listopada 1886 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
19 maja 1978 |
| Przebieg służby | |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa |
| Odznaczenia | |
        | |
Spirydion Stanisław Koiszewski, ps. „Topór” (ur. 15 listopada 1886 w Warszawie, zm. 19 maja 1978 tamże) – pułkownik kawalerii Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy.
Życiorys
Urodził się 15 listopada 1886[1] w rodzinie Mikołaja (1850–1914), oficera armii carskiej i Jadwigi Karoliny z Kraszewskich (1857–1944)[2][3]. W 1904 ukończył 7-letnią Szkołę Kadetów, następnie w 1906 Mikołajewską Szkołę Kawalerii w Petersburgu. Po jej ukończeniu został oficerem w armii carskiej, po 1917 wstąpił w szeregi tworzonego na Syberii Wojska Polskiego. W latach 1918–1919 pełnił funkcje przedstawiciela wojsk polskich przy sztabie głównego dowództwa wojsk rosyjskich i sprzymierzonych sił francuskich atamana Siemionowa[1].
Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, dwukrotnie ranny. Po bitwie pod Zasławiem (23 września 1920) objął dowództwo nad 5 pułkiem ułanów i 26 maja 1921 przyprowadził pułk na stałą kwaterę do Ostrołęki. Od grudnia 1923 do maja 1924 pełnił obowiązki dowódcy VIII Brygady Jazdy, w zastępstwie Stefana Strzemieńskiego, który przebywał na kursie w Centrum Wyższych Studiów Wojskowych[4]. Z dniem 15 stycznia 1925 został przeniesiony do 25 pułku ułanów w Prużanie na stanowisko czasowo pełniącego obowiązki dowódcy pułku[5]. 16 marca 1927 prezydent RP nadał mu stopień pułkownika z dniem 1 stycznia 1927 i 2. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[6]. W marcu 1932 został zwolniony ze stanowiska dowódcy pułku i oddany do dyspozycji szefa Departamentu Kawalerii Ministerstwa Spraw Wojskowych[7]. Od grudnia 1932 był członkiem Oficerskiego Trybunału Orzekającego[1]. Od 30 czerwca 1934 przeniesiony w stan spoczynku[1].
20 lipca 1944 został mianowany komendantem okręgu NSZ-AK nr 1 Warszawa-miasto[1]. Po wybuchu powstania warszawskiego został dowódcą całości sił NSZ w powstaniu. Pod koniec walk otrzymał przydział do legii oficerskiej AK. Po kapitulacji trafił do niewoli niemieckiej (nr jeniecki 224839)[1]. Do Polski powrócił w 1946.
Zmarł 19 maja 1978 w Warszawie i został pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 50-3-28,29)[8][2][1]).
14 września 1920 roku w Warszawie zawarł związek małżeński ze Stanisławą Wandą Szlichert (zm. 1967). Mieli córkę Milenę (1927–2004), która też uczestniczyła w powstaniu warszawskim[9].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Niepodległości – 2 sierpnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[10]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – pośmiertnie, 14 września 2010 „za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej”[11]
- Krzyż Walecznych[1]
- Złoty Krzyż Zasługi – 16 marca 1928 „za zasługi położone w akcji przeciwdywersyjnej na terenie województw wschodnich”[12][1]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
- Order Korony Rumunii[1]
- Medal Pamiątkowy Wielkiej Wojny (Francja, 1931)[13]
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Mijakowski, Rozdżestwieński i Kukawski 2013 ↓, s. 76.
- 1 2 Powstańcze Biogramy - Spirydion Koiszewski. 1944.pl. [dostęp 2018-01-15].
- ↑ Maria Minakowska: Spirydion Stanisław «Topór» Koiszewski. [w:] Wielka Genealogia Minakowskiej [on-line]. sejm-wielki.pl, 2018-01-15. [dostęp 2018-01-15]. (pol.).
- ↑ Objęcie zastępstwa D-twa VIII Bryg. Jazdy. „Rozkazy Dowództwa Okręgu Korpusu Nr I”. 127, s. 2, 1923-12-07. Warszawa..
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 22 stycznia 1925, s. 30.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 19 marca 1927, s. 91.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932, s. 222.
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: ELEONORA SZLICHERT, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-01-19].
- ↑ Powstańcze Biogramy - Milena Koiszewska. 1944.pl. [dostęp 2018-01-15]. (pol.).
- ↑ M.P. z 1931 r. Nr 179, poz. 260 (ISAP)
- ↑ M.P. z 2010 r. Nr 90, poz. 1044 (ISAP).
- ↑ M.P. z 1928 r. nr 65, poz. 88
- ↑ Dziennik Personalny MSWojsk Nr 2/1931, s. 81
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-07-28].
- Płk Spirydion Koiszewski (1886–1978)
- Metryki parafii pw. Wszystkich Świętych w Warszawie - akt małżeństwa Mikołaja Koiszewskiego z Jadwigą Karoliną Kraszewską nr 132/1885.
- Metryki parafii pw. Nawiedzenia NMP w Warszawie - akt chrztu Spirydiona Stanisława Koiszewskiego nr 570/1886.
- Krzysztof Mijakowski, Paweł Rozdżestwieński, Lesław Kukawski: Wielka księga kawalerii polskiej 1918–1939. Historia 25 pułku Ułanów Wielkopolskich. Tom 28. Warszawa: Edipresse Polska S.A, 2013. ISBN 978-83-7769-355-1.