Stachyphrynium

Stachyphrynium
Ilustracja
Stachyphrynium placentarium
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

imbirowce

Rodzina

marantowate

Rodzaj

Stachyphrynium

Nazwa systematyczna
Stachyphrynium K. M. Schumann
Engler, Pflanzenr. IV. 48: 45 (1902)[3]
Typ nomenklatoryczny

non designatus[4]

Synonimy

Phyllodes Lour.[3]

Zawijanie ciasta banh chung w liście Stachyphrynium placentarium

Stachyphrynium K.Schum. − rodzaj roślin z rodziny marantowatych. Należy do niego 9 gatunków występujących w południowej Azji, na obszarze od Indii do południowo-wschodnich Chin i Indonezji[3].

Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckich słów stachys (στάχυς – kłos) i phrynos (φρῦνος – ropucha)[5].

Morfologia

Pokrój
Wieloletnie rośliny zielne o wysokości do 200 cm[6].
Pędy
Płożące kłącze[7].
Liście
Liście odziomkowe[7].
Kwiaty
Zebrane w kłosowate, zwykle bocznie spłaszczone kwiatostany[7], tworzące kłosowaty do główkowatego kwiatostan złożony[6]. Podsadki zwykle zielone, ułożone dwurzędowo[7]. Z kąta każdej podsadki wyrasta od 1 do 5 par kwiatów[7]. Listki zewnętrznego okółka okwiatu mniej więcej połowy długości tych wewnętrznego okółka, zwykle dużo krótsze, błoniaste[7]. Listki wewnętrznego okółka podługowate, mniej więcej równe[7]. Dwa zewnętrzne prątniczki odwrotnie jajowate[7]. Zalążnia trójkomorowa[6], często jedna komora zredukowana[7]. Szyjka słupka cylindryczna, zakrzywiająca się po dotknięciu[7]. Znamię powiększone, stępione[7].
Owoce
Elipsoidalne, pękające torebki, zawierające zwykle 2 nasiona[7]. Osnówka odgięta, dwupłatkowa[7].

Systematyka

Pozycja systematyczna
Rodzaj z rodziny marantowatych (Marantaceae) z rzędu imbirowców (Zingiberales)[2].
Wykaz gatunków[3]
  • Stachyphrynium borneense Ridl.
  • Stachyphrynium calcicola A.D.Poulsen & Clausager
  • Stachyphrynium lancifolium Suksathan & Borchs.
  • Stachyphrynium latifolium (Blume) K.Schum.
  • Stachyphrynium longispicatum Suksathan & Borchs.
  • Stachyphrynium placentarium (Lour.) Clausager & Borchs.
  • Stachyphrynium repens (Körn.) Suksathan & Borchs.
  • Stachyphrynium spicatum (Roxb.) K.Schum.
  • Stachyphrynium sumatranum (Miq.) K.Schum.

Zastosowanie

Rośliny lecznicze
Wywar z Stachyphrynium repens stosowany jest tradycyjnie przez Malajów jako środek wspomagający po porodzie[8].
Inne zastosowania
Liście S. placentarium wykorzystywane są w Indiach do celów ceremonialnych i rytualnych[8]. W Wietnamie liście tej rośliny, zwane lá dong, służą do owijania tradycyjnego ciasta banh chung[9].

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. 1 2 Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2023-09-17] (ang.).
  3. 1 2 3 4 Plants of the World Online. The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2026-07-13]. (ang.).
  4. ↑ Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2023-11-18]. (ang.).
  5. ↑ Umberto Quattrocchi: CRC World Dictionary of Plant Names. T. 4: R–Z. CRC Press, 2000, s. 2546. ISBN 0-8493-2678-8.
  6. 1 2 3 Stachyphrynium. e-Flora of Thailand. [dostęp 2026-07-18].
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Stachyphrynium. Flora of China. [dostęp 2026-07-18].
  8. 1 2 Umberto Quattrocchi: CRC World Dictionary of Medicinal and Poisonous Plants: common names, scientific names, eponyms, synonyms, and etymology. CRC, Taylor & Francis Group, 2012, s. 3551. ISBN 978-1-4200-8044-5. OCLC 774639599. (ang.).
  9. ↑ Banh Chung: The timeless symbol of Vietnam’s Lunar New Year. The World and Vietnam Report. [dostęp 2026-07-18]. (wiet.).