Stalia wielkooka
| Himacerus boops | |||
| (Schiødte, 1870) | |||
 | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Infrarząd |
Cimicomorpha | ||
| Nadrodzina | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Plemię |
Nabini | ||
| Rodzaj |
Himacerus | ||
| Podrodzaj |
Himacerus (Stalia) | ||
| Gatunek |
stalia wielkooka | ||
| Synonimy | |||
| |||
Stalia wielkooka[1] (Himacerus boops) – gatunek pluskwiaka z podrzędu różnoskrzydłych, rodziny zażartkowatych i podrodziny Nabinae. Zamieszkuje Europę, Azję Środkową i Syberię.
Taksonomia
Gatunek ten opisany został po raz pierwszy w 1870 roku przez Jørgena M.Ch. Schiødta na łamach „Naturhistorisk Tidsskrift” pod nazwą Nabis boops. Jako miejsce typowe wskazano wschodnie wybrzeże duńskiego Amageru[2][3]. W 1872 roku umieszczony został przez Odo M. Reutera w nowym, monotypowym wówczas rodzaju Stalia[4], który współcześnie klasyfikowany jest zwykle jako podrodzaj w obrębie Himacerus[5].
Morfologia
Pluskwiak o krępej budowy ciele[6] długości od 6,5[7] do 8 mm[6]. Ogólne ubarwienie jest szarawe, żółtawe lub brunatne, przy czym przez cały wierzch ciała biegną szeroko rozstawione trzy czarne pasy, wchodzące częściowo na wewnętrzne fragmenty listewki brzeżnej odwłoka[6].
Głowa odznacza się bardzo dużymi i mocno wyłupiastymi oczami o rozstawie równym ich szerokości, a u samic czasem mniejszym[6].
Przedplecze jest trochę sklepione, połyskujące, o prostych kątach tylnych. Półpokrywy są skrócone, o zaokrąglonych brzegach zewnętrznych i owalnych zakrywkach. Ubarwienie mają brunatne z jaśniejszymi krawędziami zewnętrznymi i żyłkami. Odnóża są dość mocnej budowy, w przypadku przedniej i środkowej pary o grubych i krótkich udach. Uda pary ostatniej mają zaczernioną część wierzchołkową, pozbawione są zaś ciemnych kropek czy kresek. Golenie mają na odsiebnych końcach wąskie obrączki czarnej barwy[6].
Odwłok ma listewkę brzeżną uniesioną ku górze, niewydzieloną od spodu bruzdą[6], ubarwioną bladożółto[1]. Przy bocznych brzegach sternitów leży szereg błyszczących kropek. U samca czwarty sternit zaopatrzony jest w wyrostek i dwa ząbki[6].
Ekologia i występowanie
Owad ten zasiedla trawiaste tereny otwarte o skąpej roślinności. Spotykany jest na stanowiskach od bardzo suchych po podmokłe[8], na podłożach od kwaśnych po wapienne[7]. Zasiedla m.in. nadmorskie i śródlądowe wydmy, solniska, wrzosowiska, kserotermiczne przesieki i polany oraz użytki zielone[8][1]. Poluje na drobne bezkręgowce, w tym mszyce i roztocze[1]. Żeruje głównie nocą, wspinając się wówczas nawet wysoko na rośliny. Dzień spędza na powierzchni gleby, pod kamieniami i u podstawy kęp traw[8][6].
Składane od sierpnia do jesieni na łodygach roślin[8] jaja są stadium zimującym[7][8]. Larwy klują się w maju i obserwować je można do końca lipca. Stadiów larwalnych jest pięć. Postacie dorosłe widuje się od początku lipca, a na cieplejszych terenach już od środka czerwca. Do rozrodu przystępują późnym latem i jesienią. Przeżywają nawet do listopada[8].
Gatunek pierwotnie palearktyczny należący do syberyjsko-atlantyckiego elementu faunistycznego[8]. W Europie znany jest z Irlandii, Wielkiej Brytanii, Francji, Belgii, Holandii, Niemiec, Liechtensteinu, Austrii, Danii, Szwecji, Finlandii, Estonii, Polski, Czech, Słowacji, Węgier, Białorusi, Ukrainy, Serbii, Czarnogóry, Kosowa, Albanii oraz europejskiej części Rosji. W Azji podawany jest z syberyjskiej części Rosji i Kazachstanu[9].
Przypisy
- 1 2 3 4 Stalia boops – Stalia wielkooka. [w:] Insektarium.net [on-line]. [dostęp 2025-08-14].
- ↑ J.C. Schiødte. Fortegnelse over de i Danmark levende tæger 6 (B). „Naturhistorisk Tidsskrift”. 3, s. 161-231 (200), 1870.
- ↑ Berend Aukema (red.): Himacerus (Stalia) boops (Schiødte, 1870) – Taxonomy and synonyms. [w:] Catalogue of Palearctic Heteroptera [on-line]. Naturalis Biodiversity Center. [dostęp 2025-08-14].
- ↑ O.M. Reuter. Nabidae novae et minus cognitae. Bidrag till Nabidernas kännedom. „Öfversigt af Kongl. Vetenskaps-Akademiens Förhandlingar.”. 29, s. 79-96, 1872.
- ↑ Berend Aukema (red.): Subgenus Stalia Reuter, 1872. [w:] Catalogue of Palearctic Heteroptera [on-line]. Naturalis Biodiversity Center. [dostęp 2025-08-14].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Alicja Cmoluchowa: Klucze do oznaczania owadów Polski. T. XVIII: Pluskwiaki różnoskrzydłe - Heteroptera. Cz. zeszyt 7: Nabidae, Reduviidae, Phymatidae. Wrocław: PWN, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1978. ISBN 83-88518-20-8.
- 1 2 3 Himacerus boops. [w:] British Bugs. An online identification guide to UK Hemiptera [on-line]. [dostęp 2025-08-14].
- 1 2 3 4 5 6 7 Grzegorz Gierlasiński, Barbara Lis, Natalia Kaszyca-Taszakowska, Artur Taszakowski, Damsel bugs (Hemiptera: Heteroptera: Nabidae) of Poland: identification key, distribution and bionomy, „Monographs of the Upper Silesian Museum”, 17, 2020, DOI: 10.5281/zenodo.4159311.
- ↑ Berend Aukema (red.): Himacerus (Stalia) boops (Schiødte, 1870) – Distribution. [w:] Catalogue of Palearctic Heteroptera [on-line]. Naturalis Biodiversity Center. [dostęp 2025-08-14].