Stanisław Blok

Stanisław Józef Blok

5 + 1 V1 zwycięstw
kapitan pilot
Data i miejsce urodzenia	15 kwietnia 1916 Wejherowo
Data i miejsce śmierci	17 września 1994 South Ascot
Przebieg służby
Lata służby	od 1938
Siły zbrojne	Wojsko Polskie Polskie Siły Zbrojne
Formacja	Lotnictwo Wojska Polskiego RAF
Jednostki	dywizjon 56 dywizjon 315 dywizjon 164 dywizjon 603 dywizjon 505
Stanowiska	dowódca eskadry
Główne wojny i bitwy	II wojna światowa
Odznaczenia

Stanisław Józef Blok (ur. 15 kwietnia 1916 w Wejherowie, zm. 17 września 1994 w South Ascot^[1]) – kapitan pilot Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, kawaler Orderu Virtuti Militari, as myśliwski w II wojnie światowej.

Jego przodkowie przybyli do Gdańska z Flandrii. Jego ojciec Franciszek, który był z zawodu architektem zmarł już w 1927 roku. Stanisław posiadał ośmioro starszego rodzeństwa - czterech braci i cztery siostry. Rodzina zamieszkiwała kamienicę pod adresem Kalwaryjskiej 1. W Wejherowie ukończył szkołę podstawową, a w 1938 roku Państwowe Gimnazjum i Liceum Klasyczne im. Króla Jana Sobieskiego. Podczas zajęć z przysposobienia wojskowego zainteresował się lotnictwem. Fałszując podpis mamy dostał pozwolenie na przebywanie na lotnisku w Rumii^[2].

Od 1 do 25 lipca 1936 roku odbywał kurs szybowcowy,a od 1 sierpnia do 10 września 1936 roku wysłany został do Łodzi w celu szkolenia pilotażu na RWD-8 i Bartel MN-4.

Od 30 września 1938 odbywał szkolenie unitarne w Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy 16 DP przy 65 pułku piechoty w Grudziądzu. 3 stycznia 1939 rozpoczął naukę w Szkole Podchorążych Lotnictwa – Grupa Liniowa w Dęblinie (niedoszła XIV promocja)^[3]. Od 1 lipca uczestniczył w intensywnym szkoleniu na myśliwcach PWS-10 i PZL P.7^[4]. 28 sierpnia 1939 roku otrzymał awans do stopnia kaprala podchorążego^[5].

W kampanii wrześniowej 1939 nie brał udziału w walkach powietrznych i 17 września przedostał się do Rumunii w okolicy Śniatynia, skąd trafił do obozu w Slatynie. Polski konsulat wystawił mu paszport z nakazem wstawienia się do Balcic skąd po trzech dniach odpłynął do do Francji przez Syrię, gdzie udało się dotrzeć 30 września do Istres. 16 grudnia 1939 roku przeniesiony został do Lyonu. 17 lutego 1940 roku poprzez Paryż i Cherbourg dotarł do Southampton i na końcu do Eastchruch gdzie był obóz polskich lotników. Po odmowie złożenia przysięgi na wierność królowi brytyjskiemu i został odesłany z innymi do Francji. Otrzymał przydział do reorganizowanego dywizjonu GC1/145 na podstawie tajnego rozkazu CWL 15/40. Szkolenie zostało jednak przerwane przez sądy polowe powołane w sprawie odmowy złożenia przysięgi. Odbyło się to już po kilku lotach na samolotach Romano R.82^[5]. Po upadku Francji ponownie przedostał się do Wielkiej Brytanii, na pokładzie okrętu Arandora Star do Liverpoolu. Przeniesiony do Blackpool, a od 4 września do Weeton na kurs uzupełniający^[6]. 6 października 1940 roku awansowany został na plutonowego podchorążego i 15 listopada odesłany do 15 Szkoły Pilotażu Początkowego w Carlisle. Pierwszy lot z instruktorem wykonał 9 listopada na samolocie Miles Magister R1923^[5]. Wstąpił do Polskich Sił Powietrznych, otrzymał numer służbowy RAF P-1681^[7]. Po przejściu szkolenia w 55 Operational Training Unit w zakresie pilotażu, w stopniu sierżanta, rozpoczął służbę w dywizjonie 56. W dniu 29 marca 1941 roku wykonał swój pierwszy lot na samolocie Hawker Hurricane o numerze L1973. 12 czerwca 1941 roku został przeniesiony do dywizjonu 315 który stacjonował w Liverpoolu z przydziałem do Eskadry A pod dowództwem kapitana Władysława Szczęśniewskiego^[6]. 22 czerwcca został przeniesiony do jednostki dostawczej numer 3 w Hawarden. Tam wykonywał loty na samolotach Bristol Blenheim, de Havilland DH-89 Dragon Rapide oraz Supermarine Spitfire II. 8 lipca 1941 roku powrócił do 315 dywizjonu. Ostatni lot na Hurricane o rejestracji PK-A i numerem P3112 odbył 11 lipca 1941 roku podczas lotu konwojowego. Pierwszy lot nad terytorium wroga odbył 24 lipca 1941 roku eskortując bombowce nad Francję^[8].

19 sierpnia 1941 roku odniósł swoje pierwsze zwycięstwo powietrzne. Na południowy zachód od Dunkierki Blok zestrzeliwuje jeden z dwudziestu niemieckich samolotów Me 109E. Jego zestrzelenie potwierdził skrzydłowy sierżant Staliński meldując o odstrzeleniu skrzydła i rozpadnięcie się wrogiego samolotu. Dokonał tego lecąc na samolocie Spitfire o rejestracji PK-M "Marysia" i numerze seryjnym P8648. Był to jego ósmy lot bojowy. Kolejne zwycięstwo odniósł 21 września w okolicach Fruges. Podczas osiemnastego lotu bojowego zestrzelił drugiego Me 109 oraz jednego uszkodził^[9]. 25 października 1941 roku rozkazem Naczelnego Wodza został przyznany Blokowi Krzyż Walecznych po raz pierwszy, a 11 listopada otrzymał Polową Odznakę Pilota nr 855. Doszło również do incydentu podczas którego musiał lądować bez podwozia uszkadzając myśliwiec. 1 stycznia 1942 roku otrzymał awans na podporucznika rezerwy i Pilot Officera RAF. Numer ewidencyjny: P-1681. Od 12 marca 1942 roku służył w dywizjonie 603 w Peterhead. 6 kwietnia przeniesiony ponownie do dywizjonu 54 w Castletown. Głównymi zadaniami były loty treningowe i eskortowanie konwojów. 31 maja 1942 roku alarmowo wystartował przeciwko pojedynczemu bombowcowi Ju-88, który podczas przechwycenia uszkodzono^[10]. Do dywizjonu 315 powrócił 6 lipca 1942 roku gdzie prowadził loty treningowe i alarmowe na samolocie Spitfire PK-C BM597, który przetrwał wojnę i znajduje się w stanie lotnym.

Jesienią 1942 roku służył w brytyjskich dywizjonach 501 i 504, aż do 17 grudnia i powrócenia do dywizjonu 315. 30 grudnia 1942 roku wykonywał swój dwudziesty ósmy lot bojowy po dłuższej przerwie. 3 lutego 1943 roku podczas trzydziestego drugiego lotu zestrzelił samolot Fw 190 lecąc na Spitfire IX PK-B BS409. Sam jednak musiał ratować się ucieczką gdy cztery wrogie samoloty uszkodziły jego prawe skrzydło. 1 marca 1943 roku otrzymał awans na porucznika. 13 maja 1943 roku podczas osłaniania bombowców B-117 uszkodził jeden z ośmiu wrogich samolotów Fw 190 nad Abbeville oraz 15 maja podczas osłony bombowców B-25 został wraz z skrzydłowymi zaatakowany z góry przez samoloty wrogie samoloty Fw 190. Wykonując uniki dostał się na tył niemieckich myśliwców. Skoncentrował się na jednym z nich ostrzeliwując z działek pokładowych do momentu pewnego zapłonu i rozbicia się samolotu na ziemi. Było to ostatnie pewne zwycięstwo powietrze w 315 dywizjonie do 1945 roku^[11].

1 czerwca 1943 roku dywizjon 315 został skierowany do Hutton Cranswick i przezbrojony w samoloty Spitfire V. 26 czerwca 1943 roku wykonywał loty treningowe i patrolowe. 14 sierpnia 1943 roku generał Sosnkowski przyznał mu odznaczenie Krzyż Walecznych po raz kolejny. Władze brytyjskie przyznały mu Krzyż Wybitej Służby Lotniczej, który mógł nosić dopiero 15 maja 1944 roku po kontrasygnacie Prezydenta RP. 20 października 1943 roku otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 8404. 17 grudnia 1943 w ramach przerwy w lotach operacyjnych, pełnił służbę kontrolera lotów na lotnisku w Northolt. Otrzymał awans na Flight Lieutenanta i przydział do Eszelonu Obsługowego. Bazował na lotniskach: Digby, Turnhouse, Acklington i Woodvale, Truxton i Aston Down. W tym czasie wykonywał przeloty na samolotach Spitfire, Auster oraz P-51B Mustang od 7 lipca 1944 o numerze FB896. Po przezbrojeniu jednostki w amerykańskie myśliwce skierowano pilotów do zwalczania rakiet V-1. W wrześniu 1944 roku pełnił funkcję dowódcy eskadry B^[3]. 1 marca 1945 roku został awansowany do stopnia kapitana.

Do końca wojny odniósł 5 potwierdzonych oraz jedno prawdopodobne zwycięstwo nad samolotami wroga, 2 lub 3 uszkodził oraz zestrzelił 1 pocisk V1. Ostatni lot bojowy odbył 16 kwietnia 1945 roku samolotem Mustang PK-H HB839 nad Świnoujściem. Ostatni lot myśliwcem odbył 24 maja 1945 roku^[12]. W maju 1945 roku został przeniesiony na stanowisko oficera kontroli lotów w Colisthall, a potem do Polskiej Bazy Myśliwskiej w Blackpool.

Po zakończeniu działań wojennych nie zdecydował się na powrót do Polski. W 1946 roku zawarł związek małżeński. 21 stycznia 1947 roku trafił do Polskiego Korpusu Przesiedlenia i Rozmieszczenia. W kwietniu tego samego roku oczekiwał na przyjęcie do RAF-u. Po nie otrzymaniu stanowiska trafił do placówek żandarmerii, a następnie odszedł do cywila w 1949 roku. Zatrudnił się jako pracownik na kolei gdzie był szykanowany za pochodzenie. Wraz z żoną, która pracowała w fabryce, dorabiali w restauracji. Po wyprowadzeniu się z Manchesteru założyli pub w Londynie. Dwukrotnie małżeństwo odwiedziło Polskę. W 1989 roku odbyto podróż do Wejherowa, a w 1992 do Dęblina i Krakowa. Pomimo raka krtani angażował się w uroczystości rocznicowe i upamiętniające walczących w II wojnie światowej. Zmarł na atak serca 17 września 1994 roku w South Ascot podczas kwesty na weteranów. Został pochowany na cmentarzu Easthampstead Park Cemetery and Crematorium lub jego prochy rozsypane w Ogrodach Pamięci^[13][14].

Na liście Bajana zajmuje 38 pozycję^[15].

• Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 8404 – 20 października 1943
• Krzyż Walecznych – trzykrotnie
• Medal Lotniczy – czterokrotnie
• brytyjski Distinguished Flying Cross – 5 czerwca 1944

• Robert Gretzyngier, Wojtek Matusiak, Józef Zieliński: Asy lotnictwa polskiego ; Polish air force aces. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2012. ISBN 978-83-11-12394-6. OCLC 812724186.
• Tadeusz Jerzy Krzystek, [Anna Krzystek]: Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii w latach 1940-1947 łącznie z Pomocniczą Lotniczą Służbą Kobiet (PLSK-WAAF). Sandomierz: Stratus, 2012. ISBN 978-83-61421-59-7. OCLC 276981965.
• Jerzy Pawlak: Absolwenci Szkoły Orląt: 1925-1939. Warszawa: Retro-Art, 2009. ISBN 83-87992-22-4. OCLC 69472829.
• Piotr Sikora: Stanislaw Blok – as, który się nie uśmiechał. 2012. [dostęp 2020-05-05]. (pol.).
• Ciel De Gloire.com: BLOK Stanislaw. [dostęp 2012-06-18]. (fr.).