Stanisław Hetmanek
| Inspektor Straży Granicznej II RP | |
| Data i miejsce urodzenia |
14 kwietnia 1895 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
1940 |
| Przebieg służby | |
| Formacja | |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
    | |
Stanisław Hetmanek (ur. 14 kwietnia 1895 w Warszawie, zm. 1940 w Katyniu) – inspektor Straży Granicznej II RP, działacz niepodległościowy, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
Urodził się 14 kwietnia 1895 w Warszawie, w rodzinie Jana i Marianny z Hulków. Student teologii na Uniwersytecie w Dorpacie i prawa na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie uzyskał absolutorium[1].
Żołnierz I Korpusu Polskiego w Rosji, współpracował z Leopoldem Lisem-Kulą. W 1920, w czasie wojny z bolszewikami walczył w szeregach 144 pułku piechoty. Po zakończeniu działań wojennych zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 2828. lokatą w korpusie oficerów rezerwowych piechoty. W latach 1923–1924 posiadał przydział mobilizacyjny do 63 pułku piechoty w Toruniu[2][3]. W 1934 pozostawał na ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Był wówczas porucznikiem ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 8. lokatą w korpusie oficerów rezerwy żandarmerii. Posiadał przydział mobilizacyjny do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I, jako „pełniący służbę w Straży Granicznej”[4].
Po zakończeniu służby wojskowej pracował w Ministerstwie Skarbu w charakterze radcy. 1 listopada 1927, po wejściu w życie nowej organizacji Straży Celnej, został szefem Oddziału Administracyjno-Budżetowego Komendy Straży Celnej[5]. Od 1928, po utworzeniu Straży Granicznej, pełnił służbę na stanowisku szefa Oddziału Administracyjno-Budżetowego Komendy Straży Granicznej w Warszawie[6].
Po agresji ZSRR na Polskę w 1939 roku znalazł się w niewoli radzieckiej. Osadzony w obozie w Kozielsku. Zamordowany przez NKWD wiosną 1940 w Katyniu.
Był żonaty z Hanną z Protasów[1].
Awanse pośmiertne i upamiętnienie
5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień kapitana[7]. Minister spraw wewnętrznych i administracji Władysław Stasiak rozkazem personalnym nr 96 z 26 października 2007 mianował go pośmiertnie na stopień nadinspektora Straży Granicznej[8]. Awanse zostały ogłoszone w dniu 9 listopada 2007 roku w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
28 kwietnia 2010 roku w Parku Miejskim im. Romualda Traugutta w Zelowie posadzono Dąb Pamięci Stanisława Hetmanka[9].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Niepodległości (4 listopada 1933)[10]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (10 listopada 1933)[11]
- Krzyż Walecznych
- Złoty Krzyż Zasługi (14 listopada 1930)[12]
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 204.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 306, 512.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 275, 451.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 191, 828.
- ↑ Kula 1994 ↓, s. 42.
- ↑ Kula 1994 ↓, s. 59.
- ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
- ↑ Łojek 2008 ↓, s. 225.
- ↑ Katyń... Ocalić od zapomnienia. Zelowskie ofiary Golgoty Wschodu, [w:] Informator Zelowski, 2 (107), kwiecień 2010, s. 9.
- ↑ M.P. z 1933 r. Nr 255, poz. 273 (ISAP) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.
- ↑ M.P. z 1933 r. Nr 259, poz. 277 (ISAP) „za zasługi na polu administracji skarbowej w Straży Granicznej”.
- ↑ M.P. z 1930 r. Nr 266, poz. 361 (ISAP) „za zasługi na polu organizacji Straży Granicznej”.
Bibliografia
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 1934. [dostęp 2016-06-11].
- Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
- Henryk Mieczysław Kula: Polska Straż Graniczna w latach 1928–1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1994. ISBN 8311082671.
- Bożena Łojek: Pośmiertne awansowanie żołnierzy i funkcjonariuszy Rzeczypospolitej Polskiej zamordowanych w 1940 r. w ZSRR w wyniku zbrodni katyńskiej. W: Zeszyty Katyńskie. Marek Tarczyński (red.). T. 23: Zbrodnia katyńska między prawdą a kłamstwem. Warszawa: Stowarzyszenie Rodzina Katyńska, 2008. ISSN 1426-4064.
- Убиты в Катыни. Księga pamięci polskich jeńców wojennych – więźniów obozu NKWD w Kozielsku, rozstrzelanych decyzją Biura Politycznego Komitetu Centralnego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (b) z 5 marca 1940 roku. Лариса Еремина (red.). Moskwa: Stowarzyszenie Memoriał, 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.