Stanisław Jugendfein
| Data i miejsce urodzenia |
26 stycznia 1896 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
1940 |
| Przebieg służby | |
| Siły zbrojne | |
| Formacja | |
| Jednostki | |
| Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa (bitwa pod Rarańczą) |
| Odznaczenia | |
Stanisław Ferdynand Jugendfein (ur. 26 stycznia 1896 w Krośnie, zm. 1940 w ZSRR) – major łączności Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, inżynier mechanik, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
Urodził się 26 stycznia 1896 w Krośnie[1][2][3]. Był synem Jana Kantego, adwokata, polityka, burmistrza Krosna, i Klotyldy z domu Reiss[4][3]. W 1913 zdał egzamin dojrzałości w C. K. Szkole Realnej w Krośnie[1][3][5]. Podjął studia techniczne na politechnice[1][3]. Przed 1914 należał do Związku Strzeleckiego[3].
Podczas I wojny światowej był żołnierzem Legionów Polskich[3]. Służył w I baterii artylerii 2 pułku piechoty w składzie II Brygady[3]. W 1917 pełnił funkcję adiutanta płk. Władysława Sikorskiego[3]. Po usiłowaniu przejścia frontu przez legionistów podczas bitwy pod Rarańczą w połowie lutego 1918 został aresztowany i był internowany w obozach Huszt i Talaborfalva[3]. W legionach służył w stopniu podchorążego[3].
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został przyjęty do Wojska Polskiego w listopadzie 1918[3]. Uczestniczył w wojnie polsko-ukraińskiej, w trakcie obrony Lwowa i w walkach na obszarze Małopolski Wschodniej[3]. W styczniu 1919 był chorążym w sztabie płk. Henryka Minkiewicza[3]. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej w walkach na Froncie Południowym[3]. Był wówczas dowódcą kompanii telegraficznej w Grupie Jazdy. Został awansowany do stopnia kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 w korpusie oficerów rezerwowych łączności[6][7][8]. W 1923, 1924 był oficerem rezerwowym 3 pułku łączności w Grudziądzu[9][10]. W 1934 był oficerem rezerwowym 5 batalionu telegraficznego w Krakowie i pozostawał wówczas w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Królewska Huta[11][2].
Ukończył studia na politechnice uzyskując tytuł inżyniera[3] mechanika. W maju 1935 został kierownikiem zakładów przetwórczych w Chorzowie w strukturze koncernu „Wspólnota Interesów”[12]. Przed 1937 był dyrektorem warsztatów „Wspólnoty Interesów” w Chorzowie[13]. Wraz ze zniesieniem nadzoru sądowego w spółkach koncernu „Wspólnoty Interesów” w styczniu 1937 w charakterze dyrektora wzgl. kierownika wydziału został mianowany jednym z prokurentów w strukturze tych spółek[14][15][16][17]. W 1936 był zaangażowany przy działaniu Huty „Piłsudski” w Królewskiej Hucie[18] i huty „Zgoda” w Świętochłowicach-Zgodzie[19]. Należał do Polskiego Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Województwa Śląskiego, był członkiem zarządu koła chorzowskiego, a od 1938 członkiem koła katowickiego[20][21][22]. Do 1939 był inżynierem w Katowicach, przypisany do ulicy Zamkowej 17[23][24]. Na stopień majora rezerwy został awansowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 2. lokatą w korpusie oficerów łączności[25].
Po wybuchu II wojny światowej 1939 uczestniczył w kampanii wrześniowej w stopniu kapitana w szeregach 5 batalionu telegraficznego[3]. W tym samym roku podjął pracę na Politechnice Lwowskiej[2]. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 i nastaniu okupacji sowieckiej został aresztowany przez funkcjonariuszy NKWD 9/10 października 1939[2]. Był osadzony w więzieniach Brygidki i na Zamarstynowie[2]

Prawdopodobnie na wiosnę 1940 został zamordowany przez NKWD w Kijowie na obszarze okupowanym przez Sowietów[3]. Jego nazwisko znalazło się na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej opublikowanej w 1994 (został wymieniony na liście wywózkowej 55/4-20 oznaczony numerem 3366, dosłownie określony jako Jugendfajn)[26]. Ofiary tej części zbrodni katyńskiej zostały pochowane na otwartym w 2012 Polskim Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni.
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Niepodległości – 16 marca 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[27][4][28]
- Krzyż Walecznych[9][10]
Upamiętnienie
Nazwisko Stanisława Jugendfeina znalazło się wśród zbiorowo upamiętnionych mieszkańców Krosna i okolic pomordowanych w ramach zbrodni katyńskiej, umieszczonych na tablicy pamiątkowej, odsłoniętej 17 września 2012 w bazylice kolegiackiej Świętej Trójcy w Krośnie[29][30].
Tablica z inskrypcją upamiętniającą Stanisława Jugendfeina została ustanowiona na nagrobku jego ojca na Starym Cmentarzu w Krośnie w 2014 w Stulecie Wymarszu ku Wolności.
Przypisy
- 1 2 3 Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Szkoły Realnej w Krośnie za rok szkolny 1913. Krosno: Fundusz Naukowy, 1913, s. 57.
- 1 2 3 4 5 Maria Magdalena Blombergowa. Uczeni polscy rozstrzelani w Katyniu, Charkowie i Twerze. „Analecta”. R. 9 Z. 2 (18), s. 58, 2000. [zarchiwizowane z adresu 2015-11-25].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Wykaz Legionistów Polskich 1914–1918. Stanisław Jugendfein. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2016-07-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-02-04)].
- 1 2 Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-02-12].
- ↑ Kopernikański Słownik Biograficzny [dostęp 2026-05-28].
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 973.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 891.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 175.
- 1 2 Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 137.
- 1 2 Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 878.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 699.
- ↑ Zmiana na stanowiskach w ciężkim przemyśle górnośląskim. „Gazeta Robotnicza”, s. 5, nr 145 z 1 czerwca 1935.
- ↑ Spis abonentów sieci telefonicznych Dyrekcji Okręgu Poczt i Telegrafów w Katowicach na 1937 r.. Warszawa: 1937, s. 85.
- ↑ Nowi prokurenci we „Wspólnocie Interesów”. „Gazeta Robotnicza”, s. 6, nr 4397 z 11 stycznia 1937.
- ↑ Mianowanie prokurentów „Wspólnoty Interesów”. „Siedem Groszy”, s. 2, nr 11 z 11 stycznia 1937.
- ↑ Zmiany we „Wspólnocie Interesów”. „Gazeta Robotnicza”, s. 6, nr 11 z 13 stycznia 1937.
- ↑ Z Górnego Śląska. Batalion dyrektorów na czele „Wspólnoty Interesów”. „Gazeta Robotnicza”, s. 4, nr 36 z 9 lutego 1937.
- ↑ Minister komunikacji w Katowicach. „Śląski Kurier Poranny”, s. 5, nr 72 z 13 marca 1936.
- ↑ Gwiazdka dla biednych w hucie „Zgoda”. „Śląski Kurier Poranny”, s. 18, nr 352 z 24 grudnia 1936.
- ↑ Sprawozdanie Polskiego Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Województwa Śląskiego za rok 1936. 1937, s. 38.
- ↑ Sprawozdanie Polskiego Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Województwa Śląskiego za rok 1937. 1938, s. 22, 35.
- ↑ Sprawozdanie Polskiego Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Województwa Śląskiego za rok 1938. 1939, s. 21, 25, 37.
- ↑ Spis abonentów sieci telefonicznych Dyrekcji Okręgu Poczt i Telegrafów w Katowicach na 1939 r.. Warszawa: 1939, s. 43.
- ↑ Książka telefoniczna. 1939, s. 181.
- ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 677.
- ↑ Ukraińska Lista Katyńska. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 1994. s. 36. [dostęp 2016-07-21].
- ↑ M.P. z 1933 r. Nr 63, poz. 81 (ISAP).
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-02-11].
- ↑ Ofiary Katynia: lista nazwisk zabitych krośnian. krosno24.pl, 2012-09-20. [dostęp 2016-07-21].
- ↑ Piotr Dymiński: Przypomniano krośnieńskie ofiary sowieckiej zbrodni. krosnocity.pl, 2012-09-23. [dostęp 2016-07-21].
Bibliografia
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1934.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon, 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
- Żołnierze Niepodległości. Jugendfein Stanisław Ferdynand. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2020-05-02].