Stanisław Kublicki

Stanisław Kublicki
Ilustracja
Herb
Ostoja
Data urodzenia

ok. 1750

Data śmierci

1809

Stanisław Kublicki herbu Ostoja (ur. około 1750, zm. 1809) – komisarz sejmowy, konfederat barski, poseł na Sejm Czteroletni z Inflant (od roku 1788); rotmistrz litewski, pułkownik, dworzanin Czartoryskich, dramatopisarz, poeta, tłumacz, członek Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej. Jeden z najaktywniejszych działaczy stronnictwa proreformatorskiego w Sejmie, zwolennik reform polepszających sytuację mieszczaństwa i chłopów.

Życiorys

Urodził się w połowie XVIII wieku, w rodzinie stosunkowo zamożnej szlachty inflanckiej. Odnotowany jako jeden z komisarzy wyznaczonych na sejm dla rozpatrzenia sporów granicznych dotyczących Przysieki. W drugiej połowie lat 70. XVIII wieku wymieniany wśród dworzan A. K. Czartoryskiego. W roku 1779 otrzymał stopień rotmistrza kawalerii narodowej wojsk litewskich. W lipcu roku 1788 wybrany (wraz z J. U. Niemcewiczem i J. Weyssenhoffem) posłem inflanckim na Sejm Czteroletni. Stało się tak głównie dzięki skutecznej protekcji Czartoryskiego, wbrew kandydaturom Stanisława Augusta. Na Sejmie Wielkim czynnie popierał program patriotyczny. Działał jako rzecznik praw mieszczaństwa, piastując stanowisko sekretarza jednej z deputacji. Wkrótce też (9 października 1789) awansował do stopnia majora kawalerii narodowej wojsk koronnych, a 1 marca roku 1790 otrzymał stopień wicebrygadiera. 2 maja 1791 roku podpisał asekurację, w której zobowiązał się do popierania projektu Ustawy Rządowej[1]. Od 1793 dowodził 7 Brygadą Kawalerii Narodowej[2]. Brał udział w konfederacji targowickiej i insurekcji kościuszkowskiej. Osiadł w Kubliczach[3], w województwie połockim. Zmarł w roku 1809, w stopniu pułkownika.

Twórczość

Ważniejsze utwory i mowy

  1. Lunatyk. Komedia we 2 aktach dla teatru warszawskiego przetłumaczona, Warszawa 1779 (wyd. anonimowe)[4]; wyst.: Kraków 12 kwietnia 1782; Warszawa 29 października 1785 (data według afisza; prawdopodobnie grana już wcześniej, wkrótce po jej opublikowaniu drukiem); według A. Pont de Vesle: Le Somnambule; autorstwo sztuki wystawionej w Krakowie przypisał Kublickiemu, głównie na podstawie "Theater-Kalendar auf das Jahr 1783" (Gotha brak roku wydania, s. 314-319), Z. Raszewski; w konsekwencji należy Kublickiego uznać też autorem druku
  2. Ubył bankrut. Komedia oryginalna w 3 aktach, Warszawa 1780[5]; na wstępie: Komedia za sobą do powszechności (z bajką o 2 drzewach w tekście); Przedmowa autora
  3. Na postrachu wszystko się zakończy. Drama oryginalne we 3 aktach. (wierszem), Warszawa 1780[6]; na wstępie: wiersz dedykowany Stanisławowi Augustowi; Argument
  4. Bajeczki i zabawki, prozą i wierszem, Grodno 1785; stąd też pochodzi wiersz "Do strumyczka", który przedr. J. Kott w: Poezja polskiego Oświecenia. Antologia, Warszawa 1954; wyd. 2 Warszawa 1956
  5. Przemówienie się za projektem Komisji Wojskowej (16 lub 24 października 1788)... (Warszawa 1788)[7]; w czasie Sejmu Wielkiego wydano także osobne mowy z: 3 listopada 1788; 11 listopada 1788 (według Estreichera błędnie: 1758); 16 i 19 grudnia 1788; 7 i 17 stycznia, 1 i 19 lutego, 5, 9 i 31 marca, 21 kwietnia, 15 maja, 27 lipca 1789; 20 sierpnia 1789 (według Estreichera błędnie: 1779); 1 i 28 września, 15 grudnia 1789; 10 czerwca, 1 października 1790
  6. Obrona Trembowli, czyli męstwo Chrzanowskiej. Opera w 3 aktach (Warszawa, po lipcu roku 1788), wyd. 2 Warszawa 1789[8]; fragmenty przedr. S. Bielski w: Wybór różnych gatunków poezji z rymotwórców polskich cz. 3, Warszawa 1807; w wyd. 2 dodatek: dedykacja Józefie z Mniszchów Potockiej; list Potockiej do autora, dat. 19 czerwca 1788; Argument (o wojnie tureckiej według A. Ch. Załuskiego); Przedmowa autora; O prawdziwym bohaterstwie do Szczęsnego Potockiego (wiersz)
  7. Kalendarzyk nowy damski na rok 1807, zawierający rozmaite poezje, powieści, anegdoty, Wilno 1807
  8. Powieści moralne i anegdoty, Wilno 1807 (prawdopodobnie zawartość tożsama z poz. 7)
  9. Zabawy wierszem i prozą t. 1-3, Wilno 1807, zawartość t. 1[9]: 22 wiersze okolicznościowe i religijno-moralne, w tym: 2 przekł. wspólnie z G. Dzierżawiną (Bóg; Gracje), 1 wspólnie z M. W. Łomonosową (O bogu) – t. 2: Anegdoty z życia Nurzyrwana szacha perskiego (z Mesnera); Sprawiedliwa wspaniałość (z niem.); Rozbójnik uczciwy (z niem.); według wskazówki autora przekładu t. 2 dokonano za pośrednictwem przekładu rosyjskiego w książce rosyjskiej: Przyjemne i pożyteczne przepędzenie czasu. T. 3 z podtytułem Powieści moralne i anekdoty wyd. 1807[10] Wilno.

Przekłady

  1. Koszula damska. Prezent dla mojej żony. Powieść wyjęta z rosyjskiego, Wilno 1806; z dedykacją: żonie Magdalenie Kublickiej, oraz wierszem: Pauper ubique iacet
  2. A. F. Kotzebue: Gołąbek. Prezent dla mojej córki. Powieść z niemieckiego na rosyjski, a z rosyjskiego na polski język przełożona, Wilno 1807; inne przekłady zobacz Ważniejsze utwory i mowy poz. 9.

Listy i materiały

  1. Od J. Potockiej z 19 czerwca 1788, wyd. zobacz Ważniejsze utwory i mowy poz. 6
  2. Projekt w sprawie zniesienia monopolu teatralnego, podany w październiku 1788, rękopis: Biblioteka Czartoryskich, sygn. 738, s. 310
  3. Do magistratu Krakowa z 14 września 1789, Materiały do dziejów Sejmu Czteroletniego t. 2, Wrocław 1959.

Niektóre urzędowe prace Kublickiego, wykonywane na zlecenie Sejmu Czteroletniego, wydano drukiem, 2 przedr. w: "Materiały do dziejów Sejmu Czteroletniego" t. 2, Wrocław 1959.

Upamiętnienie

Uwieczniony na obrazie Matejki Konstytucja 3 Maja 1791 roku.

Przypisy

  1. ↑ Bronisław Dembiński, W przededniu 3-maja 1791 roku, w: Tygodnik Ilustrowany, nr 1 13 stycznia 1906 roku, s. 10.
  2. ↑ Machynia i Srzednicki 2002 ↓, s. 264.
  3. ↑ Kublicze, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IV: Kęs – Kutno, Warszawa 1883, s. 833.
  4. ↑ Stanisław Kublicki, Lunatyk : komedya we dwoch aktach [online], polona.pl [dostęp 2018-04-09].
  5. ↑ Stanisław Kublicki, Ubył bankrut : komedya oryginalna w trzech aktach [online], polona.pl [dostęp 2018-04-09].
  6. ↑ Stanisłąw Kublicki, Na postrachu wszystko się zakończy : dramma oryginalne we trzech aktach [online], polona.pl [dostęp 2018-04-09].
  7. ↑ Stanisław Kublicki, Przymowienie się za proiektem Kommissyi Woyskowey [...] Kublickiego, posła inflantskiego [online], polona.pl [dostęp 2018-04-09].
  8. ↑ Stanisłąw Kublicki, Obrona Trembowli (...) [online], polona.pl [dostęp 2018-04-09].
  9. ↑ Stanisław Kublicki, Zabawy wierszem i prozą Stanisława Kublickiego. T. 1, Poezye [online], polona.pl [dostęp 2018-04-09].
  10. ↑ Stanisław Kublicki, Zabawy wierszem i prozą Stanisława Kublickiego. T. 3, Powieści moralne i anekdoty [online], polona.pl [dostęp 2018-04-09].

Bibliografia

  • Polski Słownik Biograficzny 14176: t. 16, s. 34, KUBLICKI Stanisław (zm. 1809) dworzanin Czartoryskich, literat, poseł, wojskowy
  • Mariusz Machynia, Czesław Srzednicki: Oficerowie Rzeczypospolitej Obojga Narodów 1717-1794. T.1: Oficerowie wojska koronnego, cz.1: Sztaby i kawaleria. Kraków: Księgarnia Akademicka. Wydawnictwo Naukowe, 2002. ISBN 83-71-88-500-8.
  • T. 5: Oświecenie. W: Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1967, s. 230–231.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.