Stanisław Kukla

Stanisław Kukla

major piechoty
Data i miejsce urodzenia	9 listopada 1892 Sarzyna
Data i miejsce śmierci	9–11 kwietnia 1940 Katyń
Przebieg służby
Lata służby	1915–1940
Siły zbrojne	Armia Austro-Węgier Wojsko Polskie
Jednostki	Ochotniczy Baon Ziemi Łańcuckiej 37 Pułk Piechoty Centralna Szkoła Strzelnicza 18 Pułk Piechoty Centrum Wyszkolenia Piechoty
Stanowiska	dowódca batalionu kwatermistrz pułku
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa kampania wrześniowa
Odznaczenia

Stanisław Kukla (ur. 9 listopada 1892 w Sarzynie, zm. 9–11 kwietnia 1940 w Katyniu) – major piechoty Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Syn Wawrzyńca i Marii z Dudków^[1][2][3]. W 1913 złożył maturę w c. k. II Gimnazjum w Rzeszowie^[4]. Od 1915 w armii austriackiej^[2]. Skończył szkołę oficerską w Bösiaga (Węgry)^[2]. Na stopień podporucznika został mianowany ze starszeństwem z 1 stycznia 1917 w korpusie oficerów rezerwy piechoty^[5]. Jego oddziałem macierzystym był c. k. Pułk Piechoty Nr 90^[6]

Od 1919 roku w Wojsku Polskim, w Ochotniczym Baonie Ziemi Łańcuckiej, z którym został wcielony do 37 pułku piechoty^[2]. W szeregach tego pułku walczył na wojnie z bolszewikami.

Został odznaczony orderem wojskowym „Virtuti Militari” V klasy, a we wniosku o jego nadanie, czytamy m.in.^[2][7]:

W okresie międzywojennym w 1922 awansował na kapitana^[2] i do 1927 roku służył w 37 pp. Od 1927 roku w Centralnej Szkole Strzelniczej w Toruniu^[2]. 2 kwietnia 1929 roku został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1929 roku i 27. lokatą w korpusie oficerów piechoty^[8][9]. 23 marca 1932 roku został przeniesiony do 18 pułku piechoty w Skierniewicach na stanowisko dowódcy batalionu^[10]. W kwietniu 1934 roku został przesunięty na stanowisko kwatermistrza pułku^[11]. W październiku 1935 roku został przeniesiony do Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie^[2][12]. W marcu 1939 zajmował w nim stanowisko kierownika referatu ogólnego Komisji Doświadczalnej^[13].

W czasie kampanii wrześniowej, po agresji ZSRR na Polskę, 17 września 1939 roku wieczorem dostał się do niewoli sowieckiej w pobliżu miejscowości Kopyczyńce, w obwodzie tarnopolskim^[12]. Następnego dnia został doprowadzony pieszo do miejscowości Gusiatyn^[12]. 19 września został osadzony w więzieniu w Kamieńcu Podolskim^[12], skąd 20 września został wysłany koleją do obozu w Putywlu^[14], gdzie przebył 24 września^[12]. Ostatecznie 3 listopada 1939 umieszczono go w obozie jenieckim w Kozielsku^[2][12][1]. Między 7 a 9 kwietnia 1940 roku przekazano go do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego^[12] – lista wywózkowa 017/2 z kwietnia 1940 roku^[12][1], pozycja 42^[2]. Między 9 a 11 kwietnia 1940 roku został zamordowany w Katyniu^[12][1][2] przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku. Ofiary tej zbrodni grzebano potajemnie w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 roku mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu^[15][16]. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne^[17][18], jednak Stanisław Kukla nie został zidentyfikowany w 1943 roku podczas ekshumacji nadzorowanych przez Niemców^[19]. Na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 27^[12] wskazany „nierozpoznany – major”^[20]. W Archiwum Robla m.in. istnieje kopia zapisków w zeszycie znalezionym przy jego szczątkach (pakiet 27)^[12], a w jednym z zeszytów znalezionych przy szczątkach Adama Solskiego^[21], wymieniony jest jako „Rembertowiacy” (pakiet 0490-34)^[12]. Ponadto w wyniku identyfikacji znalezisk dokonanych przez jego żonę, 25 marca 1944 roku w Instytucie Medycyny Sądowej i Kryminalistyki w Krakowie, wskazano że jego dane osobowe zostały ustalone^[12].

Stanisław Kukla był żonaty z Adelą^[1].

5 października 2007 roku Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownika^[22][23][24]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

13 kwietnia 2016, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęcony wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej, certyfikat z numerem 1^[25][26][27].

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 386^[2][3]
• Złoty Krzyż Zasługi^[28][2]
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921^[3][2]
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości^[3][2]
• Krzyż Wojskowy Karola^[6]

• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
• obozy NKWD dla jeńców polskich
• ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

• Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. II Gimnazyum w Rzeszowie za rok szkolny 1913. Rzeszów: Nakładem funduszu naukowego, 1913.
• Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1918. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, 1918. (niem.).
• Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
• Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
• Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
• Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
• Kazimierz Banaszek, Krystyna Wanda Roman, Zdzisław Sawicki: Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich. Kapituła Orderu Wojennego Virtuti Militari, 2000. ISBN 83-87893-79-X.
• Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
• Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
• Jędrzej Tucholski: Mord w Katyniu. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1991. ISBN 83-211-1408-3.
• Убиты в Катыни. Księga pamięci polskich jeńców wojennych – więźniów obozu NKWD w Kozielsku, rozstrzelanych decyzją Biura Politycznego Komitetu Centralnego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (b) z 5 marca 1940 roku. Лариса Еремина (red.). Moskwa: Stowarzyszenie Memoriał, 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.
• Kukla Stanisław. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari; I.482.1-55 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-12-03].