Stanisław Olejarka

Stanisław Olejarka
Data i miejsce urodzenia

20 sierpnia 1917
Grzęska

Data i miejsce śmierci

9 września 2002
Kraków

Zawód, zajęcie

wojskowy

Odznaczenia
Krzyż Walecznych (od 1941) Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Armii Krajowej
Baner w Przeworsku (2025)

Stanisław Olejarka (pseud. „Oko”, ur. 20 sierpnia 1917 w Grzęsce, zm. 9 września 2002 w Krakowie[1]) – polski wojskowy, żołnierz Obwodu Przeworskiego Armii Krajowej, oficer Ludowego Wojska Polskiego.

Życiorys

Brał udział w walkach 16. Kołobrzeskiego Pułku Piechoty (walki o Warszawę, boje o Wał Pomorski)[2]. Za przynależność do Armii Krajowej oraz odmowę współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa został aresztowany. Skazano go na trzy lata więzienia (wolność odzyskał w 1947). W początku lat 90. XX wieku został zrehabilitowany – przywrócono mu stopień kapitana[3].

Odznaczony został Orderem Krzyża Grunwaldu, Krzyżem Walecznych i innymi odznaczeniami (m.in. Krzyżem Armii Krajowej[4]). Otrzymał wpis do honorowej księgi zasłużonych dla Krakowa. W jego pogrzebie uczestniczyła kompania honorowa Wojska Polskiego[2].

Rodzina i upamiętnienie

Miał żonę Helenę (1927-1989). Jego bratem był ksiądz Antoni Olejarka (zm. 1974) – proboszcz w Rudnej Wielkiej[2], kapelan Armii Krajowej, represjonowany po II wojnie światowej przez komunistów. 24 lutego 2019[1] w Grzęsce[3][5] (powiat przeworski) odsłonięto tablicę poświęconą obu braciom (w uroczystości udział wzięła m.in. rodzina i posłowie na Sejm: Bogdan Rzońca, Anna Schmidt-Rodziewicz, Krystyna Wróblewska oraz Andrzej Matusiewicz)[3]. Do uczestników inicjatywy list skierował Marszałek Sejmu Marek Kuchciński[1].

Swoje wspomnienia opisał w książce Krzyżowa droga do wolności (niepublikowanej)[3].

Przypisy

  1. 1 2 3 Justyna Solarz, Odsłonięcie tablicy Braci Olejarków w Grzęsce, [w:] GOK Przeworsk [online], 25 lutego 2019 [dostęp 2025-06-20].
  2. 1 2 3 IPN, IPN Rz 332/1, [w:] Inwentarz archiwalny IPN [online], inwentarz.ipn.gov.pl [dostęp 2025-06-13].
  3. 1 2 3 4 Anna Weselak, W Grzęsce osłonięto pamiątkową tablicę braci Olejarków [online], rzeszow.tvp.pl [dostęp 2025-06-13].
  4. ↑ Geistchen, Bracia Niezłomni - jarosławska.pl [online], 11 marca 2022 [dostęp 2025-06-13].
  5. ↑ MON, Obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych w m. Grzęska, [w:] 14 dywizjon artylerii samobieżnej w Jarosławiu [online].