Stanisław Orlewicz
![]() Zdjęcie portretowe z archiwum rodziny Orlewiczów | |
| Pełne imię i nazwisko |
Stanisław Antoni Orlewicz |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
2 kwietnia 1887 |
| Data i miejsce śmierci |
16–19 kwietnia 1940 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
do 1940 |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Stanowiska |
kierownik przedmiotu |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
Stanisław Antoni Orlewicz (ur. 2 kwietnia 1887 w Warszawie, zm. 16–19 kwietnia 1940 w Katyniu) – pułkownik lekarz Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
Urodził się 2 kwietnia 1887 w Warszawie, w rodzinie Antoniego i Władysławy z Konstantynowiczów (1861–1938)[1]. W 1905 przeniósł się do Gimnazjum gen. Pawła Chrzanowskiego, w którm w następnym roku zdał egzamin dojrzałości[1].
14 marca 1913, po ukończeniu studiów na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, otrzymał dyplom doktora wszech nauk lekarskich[1]. Uczestniczył w I wojnie światowej.
3 marca 1919 został wcielony do Stacji Zbornej WP w Warszawie[1]. 22 marca 1919 został przyjęty do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem w randze kapitana lekarza, zaliczony do I Rezerwy armii oraz powołany do służby czynnej na czas wojny aż do demobilizacji[2].
W czasie wojny z bolszewikami był szefem sanitarnym 11 Dywizji Piechoty. W 1920 pełnił służbę w Szefostwie Sanitarnym Dowództwa Okręgu Generalnego „Warszawa” w Warszawie. Na tym stanowisku 6 sierpnia 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu majora Korpusu Lekarskiego, w grupie „byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiej”[3].
Od 1921 pełnił służbę w Szefostwie Sanitarnym Dowództwa Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie, pozostając oficerem nadetatowym 1 batalionu sanitarnego. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 105. lokatą w korpusie oficerów sanitarnych[4]. W 1923 został przeniesiony do Departamentu VIII Sanitarnego Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie. W latach 1926–1928 był hospitantem Kursu Normalnego Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. W 1928, po ukończeniu kursu, został przeniesiony do Wyższej Szkoły Wojennej, w charakterze wykładowcy[5]. 18 lutego 1930 awansował na podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930 i 5. lokatą w korpusie oficerów sanitarnych, grupa lekarzy[6][7]. Na stopień pułkownika został mianowany ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1936 i 3. lokatą w korpusie oficerów sanitarnych[8] (od 1937 korpus oficerów zdrowia, grupa lekarzy[9]). W 1939 pełnił służbę w Wyższej Szkole Wojennej na stanowisku kierownika przedmiotu służba zdrowia[10].
19 września 1939 w Złoczowie dostał się do sowieckiej niewoli[11]. W październiku przebywał w Obozie jenieckim NKWD w Putywlu[11]. W listopadzie 1939 został przeniesiony do obozu w Kozielsku[11]. Między 15 a 17 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego (lista nr 029/2 z 13 kwietnia 1940)[11]. Między 16 a 19 kwietnia 1940 zamordowany w Katyniu i tam pogrzebany[11]. Od 28 lipca 2000 spoczywa na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu.
Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 został awansowany pośmiertnie na stopień generała brygady[12]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
28 kwietnia 2009, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, na skwerze przy ulicy Ignacego Daszyńskiego w Tuchowie został zasadzony Dąb Pamięci Stanisława Orlewicza[13][14].
Ordery i odznaczenia
- Złoty Krzyż Zasługi – 19 marca 1931 „za zasługi na polu organizacji i administracji służby zdrowia w wojsku”[15]
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 Kolekcja ↓, s. 17.
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 39 z 8 kwietnia 1919, poz. 1248.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 31 z 18 sierpnia 1920 r. s. 751.
- ↑ Rocznik oficerski 1923 s. 78, 1124, 1200.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 14 z 5 listopada 1928 r. s. 358.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 5 z 20 lutego 1930 r. s. 66.
- ↑ Rocznik oficerski 1932 s. 323, 798.
- ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 374.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 366.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 449.
- 1 2 3 4 5 Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 561.
- ↑ M.P. z 2007 r. Nr 85, poz. 885 (ISAP)
- ↑ Katyńskie Dęby. tuchow.pl. [dostęp 2014-12-09].
- ↑ Tuchów – Dęby Katyńskie. miejscapamiecinarodowej.pl. [dostęp 2014-12-09].
- ↑ M.P. z 1931 r. Nr 64, poz. 101 (ISAP).
Bibliografia
- Orlewicz Stanisław. [w:] Kolekcja Generałów i Osobistości, sygn. I.480.770 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-12-19].
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2016-02-15].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Убиты в Катыни. Книга Памяти польских военнопленных – узников Козельского лагеря НКВД, расстрелянных по решению политбюро ЦК ВКП(б) от 5 марта 1940 года. Лариса Еремина (red.). Москва: Общество «Мемориал» – Издательство «Звенья», 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.
- Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
- Stanisław Konopka: Rocznik Lekarski Rzeczypospolitej Polskiej na 1936 rok. Warszawa: Naczelna Izba Lekarska, 1936.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon, 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
