Stanisław Rodowicz
 Stanisław Rodowicz (maj 1931) | |
 major broni pancernych | |
| Data i miejsce urodzenia |
16 lutego 1883 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
9–11 kwietnia 1940 |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1918–1923 |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki |
Stały Park Broni Pancernych |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
      | |
Stanisław Rodowicz (ur. 16 lutego 1883 w Kijowie, zm. 9–11 kwietnia 1940 Katyniu) – major broni pancernych pospolitego ruszenia Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, inżynier technolog, wynalazca, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
Syn Teodora, inżyniera, powstańca styczniowego, i Stanisławy z Rymkiewiczów (1858–1943) urodzony 16 lutego 1883 w Kijowie[1][2][3]. Był starszym bratem Kazimierza (1885–1951), inżyniera[1].
Absolwent gimnazjum filologicznego w Kijowie, Politechniki w Karlsruhe (inż. technolog) i Kijowie. W 1908 r. służył w armii rosyjskiej, a po wyjściu z wojska do 1918 r. pracował w Dyrekcji Kolei Południowo-Zachodniej w Kijowie. Później zajmował się organizacją transportów repatriantów do Polski.
20 maja 1919 został przyjęty do Wojska Polskiego w charakterze urzędnika wojskowego w VII randze służbowej, powołany do służby czynnej na czas wojny aż do demobilizacji i przydzielony z dniem 14 stycznia 1919 do Oddziału III Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego[4]. Później pełnił służbę w Oddziale IVA Kolejowym ND WP na stanowisku szefa Sekcji II Kolei Wojskowych. Uczestniczył w wojnie z bolszewikami. Następnie służył w Instytucie Wojskowo-Technicznym, Departamencie V Inżynierii i Saperów Ministerstwa Spraw Wojskowych i Głównym Zakładzie Inżynieryjno-Saperskim[5]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 43. lokatą w korpusie oficerów inżynierów i saperów[6]. W 1923 został przeniesiony do rezerwy[5].
Był rzeczoznawcą i doradcą w sprawach technicznych w ministerstwach, instytucjach państwowych i samorządowych, izbach przemysłowo-handlowych, fabrykach, m.in. dyrektorem Komitetu Chłodnictwa w Ministerstwie Przemysłu i Handlu 1930–1935, prezesem Stowarzyszenia Techników Polskich 1929–1932, Filistrem korporacji polskiej „Wisła”, od 1937 Filistrem honorowym korporacji „Sparta”[7][1].
Był prezesem Komitetu Bibliotecznego Polskiego Stowarzyszenia Techników. W bibliotece PST wprowadzał klasyfikację dziesiętną, której był propagatorem. Od 1928 r. był członkiem Międzynarodowego Instytutu Bibliograficznego w Brukseli. Był redaktorem naczelnym czasopisma „Wiadomości Stałej Delegacji Polskich Zrzeszeń Technicznych”, do którego, jako dodatek, w latach 1928–1934 wydawał „Polską Bibliografię Techniczną”[1]. W 1934, jako major saperów rezerwy pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III i posiadał przydział w rezerwie do 6 batalionu saperów w Brześciu[8]. Mieszkał w warszawskiej dzielnicy Żoliborz przy ul. Fortecznej 4[9][5].
W nieznanych okolicznościach, po agresji ZSRR na Polskę (17 września 1939), dostał się do sowieckiej niewoli i został osadzony w obozie w Kozielsku[10]. Między 7 a 9 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego (lista nr 017/2)[10]. Między 9 a 11 kwietnia 1940 zamordowany w Katyniu i tam pogrzebany[10]. 4 maja 1943 ekshumowany przez Niemców i zidentyfikowany[10]. Został wymieniony w wykazie „Dane osobowe i adresowe oficerów 7 plutonu” z dopiskiem „Stały Park Br. Panc.” (Stały Park Broni Pancernych)[10]. Od 28 lipca 2000 spoczywa na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu.
25 lipca 1909 ożenił się z Marią ze Świdzińskich, z którą miał czterech synów: Stanisława, ps. Stefan, Rostok (1910–1969), porucznika łączności rezerwy, Kazimierza (1912–1969), podporucznika saperów rezerwy, Edmunda (zmarł jako niemowlę) i Władysława (1916–2013)[1][5][11][12]. Jego wnuczką (córką Stanisława) była Wanda Rodowicz (1938–2020), a bratankiem Jan Rodowicz, ps. Anoda (1923–1949).
5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownika[13]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Twórczość
W 1919 opracował pierwszy projekt systemu kontenerowego w Polsce. Uzyskał na to opracowanie patent francuski FR507533A, Wagon a caisses multiples amovibles at interchangeables, Rodowicz 18 dec 1919, zawierający kompletne rozwiązania systemu kontenerów obejmujące pojazdy szynowe i same projekty aż czterech wersji kontenerów. Zbudowany prototyp wagonu dwuosiowego był poddany badaniom praktycznym. Ta wersja była przedmiotem następujących patentów[7]:
- Wielkiej Brytanii: GB155596 (A) ― 1921-10-13, Improvements in railway cars fitted with removable and inter-changeable bodies,
- USA: US1403568 VEHICLE WITH REMOVABLE INTERCHANGEABLE SUPERSTRUCTURE STANISLAS RODOWICZ, patented jun 17, 1922 e,
- Austrii: AT 93288B, Schienen- oder Straßen – bwz. Wasserfahrzeug, Jun 25, 1923,
- Polski: PL 5222 B1, Stanisław Rodowicz (Warszawa, Polska). Wóz, względnie wagon, z nadwoziami przenośnemi, Udzielono 18 czerwca 1926 r.
Opracował też projekt składanej motorowej dźwignicy kolejowej przeznaczonej do przeładunku kontenerów. Patent PL 861 B1, Stanisław Rodowicz (Warszawa, Polska), Motorowa dźwignica kolejowa, został mu udzielony 5 listopada 1924 r. Zakładał on zbudowanie dźwignicy ze składanymi teleskopowo kolumnami nośnymi, składanymi ramionami dwupoziomowego pomostu ładunkowego, po których na dole poruszał się wózek, a na górze znajdowała się przeciwwaga. Rozwiązanie to najprawdopodobniej pozostało tylko projektem. Nie znaleziono dowodów na zbudowanie prototypu i jego testów[7].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Niepodległości – 16 marca 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[14][15][16]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 7 listopada 1925 „za zasługi na polu organizacji wojska poza granicami kraju”[17]
- Krzyż Walecznych[1][5]
- Krzyż Kawalerski Orderu Legii Honorowej (Francja)[1][5]
- Order Zasługi Cywilnej (Bułgaria)[1][5]
- Order Świętego Sawy (Jugosławia)[1][5]
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Stanisław Konarski: Stanisław Rodowicz. iPSB. [dostęp 2015-04-23].
- ↑ Łoza 1938 ↓, s. 621, tu urodzony 4 lutego 1883.
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: STANISŁAWA RODOWICZ, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2017-12-15].
- ↑ Dz. Rozk. Wojsk. Nr 59 z 29 maja 1919, poz. 1883, 1892.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Łoza 1938 ↓, s. 621.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 229.
- 1 2 3 Krzysztof Lewandowski. Stanisław Rodowicz, Eng. The Forgotten Pioneer of Containerization in Poland. „Logistics and Transport”. 3 (23), s. 73-78, 2014. ISSN 1734-2015. (ang.).
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 163, 682.
- ↑ Spis Abonentów 1939 ↓, s. 324.
- 1 2 3 4 5 Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 640.
- ↑ Stanisław Rodowicz. Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2026-02-28].
- ↑ Rybka i Stepan 2021 ↓, s. 176 (Stanisław), 228 (Kazimierz).
- ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
- ↑ M.P. z 1933 r. Nr 63, poz. 81 (ISAP)
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-02-28].
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-02-28].
- ↑ M.P. z 1925 r. nr 262, poz. 1084.
Bibliografia
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, 1934.
- Spis abonentów sieci telefonicznej m.st. Warszawy P.A.S.T. Warszawskiej Sieci Okręg P.P.T.T. rok 1939/4. Warszawa: Polska Akcyjna Spółka Telefoniczna, 1939.
- Убиты в Катыни. Книга Памяти польских военнопленных – узников Козельского лагеря НКВД, расстрелянных по решению политбюро ЦК ВКП(б) от 5 марта 1940 года. Лариса Еремина (red.). Москва: Общество «Мемориал» – Издательство «Звенья», 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.
- Stanisław Łoza: Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935–1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon, 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
Linki zewnętrzne
- Publikacje Stanisława Rodowicza w bibliotece Polona