Stanisław Wyderka
 | |
 podpułkownik | |
| Data i miejsce urodzenia |
13 stycznia 1898 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
14 lipca 1966 |
| Przebieg służby | |
| Siły zbrojne | |
| Formacja | |
| Jednostki | |
| Stanowiska |
dowódca oddziału |
| Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa |
| Odznaczenia | |
    | |
Stanisław Józef Wyderka (ur. 13 stycznia 1898 w Krakowie, zm. 14 lipca 1966 tamże) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego.
Życiorys
Urodził się 13 stycznia 1898 w Krakowie, w rodzinie Marcina, woźnego tamtejszego magistratu, i Julii z domu Ślisz[1]. Był młodszym bratem Kazimierza (1896–1970), pułkownika Wojska Polskiego[2].
Do 1914 był uczniem szkolnym. Po wybuchu I wojny światowej 8 sierpnia 1914 wstąpił do Legionów Polskich jako niepełnoletni. Służył jako sekcyjny w szeregach 1 pułku piechoty w składzie I Brygady. Został superarbitrowany[3] i uznany za zdolnego do służby pomocniczej.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został przyjęty do Wojska Polskiego. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Został awansowany do stopnia porucznika piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919[4], następnie do stopnia kapitana piechoty ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923[5][6]. W latach 20. był oficerem 36 pułku piechoty w Warszawie[7][8][9]. 17 grudnia 1931 został mianowany majorem ze starszeństwem z 1 stycznia 1932 i 17. lokatą w korpusie oficerów piechoty[10][11]. W marcu 1932 został przeniesiony z 36 pp do 3 pułku piechoty Legionów w Jarosławiu na stanowisko dowódcy batalionu[12][13][14]. W 1936 został przeniesiony do 33 pułku piechoty w Łomży na stanowisko dowódcy I batalionu[15].
W kampanii wrześniowej dowodził I batalionem 33 pp. 12 września 1939 w Zambrowie dostał się do niemieckiej niewoli. Początkowo przebywał w Stalagu I A, a następnie w Oflagu II C Woldenberg[16].
W 1946 w stopniu podpułkownika był dowódcą 5 Oddziału Ochrony Pogranicza[17], a następnie po przeformatowaniu tej jednostki w 5 Mazurski Oddział Wojsk Ochrony Pogranicza[18] był jego dowódcą do marca 1947[19].
Zmarł 14 lipca 1966. Został pochowany w grobie rodzinnym na cmentarzu Rakowickim (kwatera XIVB-płd-32)[20].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Niepodległości – 16 września 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[21]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 6 grudnia 1946 „za bohaterskie czyny i dzielne zachowanie się w walce z niemieckim najeźdźcą oraz za gorliwą pracę i sumienne wypełnianie obowiązków służbowych”[22]
- Krzyż Walecznych trzykrotnie[23]
- Srebrny Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928 „w uznaniu zasług położonych w poszczególnych działach pracy dla wojska”[24]
Przypisy
- ↑ Stanisław Wyderka. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2024-08-15].
- ↑ Kazimierz Wyderka. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2024-08-15].
- ↑ Superarbitrowany – żołnierz zwolniony ze służby wojskowej z powodu choroby lub odniesionych ran.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 424.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 367.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 204.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 230.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 214.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 52.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 18 grudnia 1931 roku, s. 399.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 39.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 233.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 533.
- ↑ Lista starszeństwa 1935 ↓, s. 31.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 587.
- ↑ Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. [dostęp 2024-08-15].
- ↑ Dominiczak 1985 ↓, s. 55.
- ↑ Dominiczak 1985 ↓, s. 126–127.
- ↑ Bogdan Rabij. V Mazurski Oddział WOP i jego osiągnięcia w zakresie zwalczania przestępczości granicznej. „Problemy ochrony granic”. 14/2000, s. 29, 2000. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej. ISSN 1505-1757.
- ↑ Lokalizator grobów. Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie. [dostęp 2020-10-02].
- ↑ M.P. z 1931 r. Nr 218, poz. 296 (ISAP).
- ↑ M.P. z 1947 r. Nr 23, poz. 91 (ISAP).
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 23.
- ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 636.
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2020-03-31].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty. 5 czerwiec 1935. Warszawa: Dep. Piech. MSWojsk., 1935.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
- Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945–1985. Warszawa: Wojskowa Drukarnia w Łodzi, 1985, s. 1–356. (pol.).