Stanisław Zalewski (kombatant)

Stanisław Zalewski (kombatant)

Wiktor

Stanisław Zalewski (2020)
Data i miejsce urodzenia	1 października 1925 Sucha Wola
Zawód, zajęcie	działacz kombatancki
Miejsce zamieszkania	Warszawa
Narodowość	polska
Alma Mater	Szkoła Inżynierska w Warszawie
Odznaczenia

Stanisław Zalewski ps. „Wiktor” (ur. 1 października 1925 w Suchej Woli^[1]) – polski działacz kombatancki, prezes Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych. W czasie II wojny światowej był więźniem Pawiaka oraz niemieckich obozów koncentracyjnych Auschwitz-Birkenau i Mauthausen-Gusen.

Pochodzi z okolic Studzianek, w dzieciństwie wraz z rodzicami przeprowadził się na warszawską Pragę. Należał do harcerstwa, a w okresie okupacji niemieckiej wstąpił do Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej. Brał udział w akcjach małego sabotażu, kolportując prasę podziemną i malując patriotyczne napisy. 13 września 1943 r. został aresztowany przez Niemców i osadzony na Pawiaku, skąd w październiku trafił do KL Auschwitz, a następnie do Mauthausen-Gusen. W obozie zmuszany był do niewolniczej pracy m.in. w kamieniołomie i fabryce zbrojeniowej Messerschmitta. Po wyzwoleniu w maju 1945 r. powrócił do Polski i podjął studia w Szkole Inżynierskiej w Warszawie, specjalizując się w dziedzinie motoryzacji^[2]. Mieszka w Warszawie. Działał w Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Samochodowych^[1].

Po wojnie Zalewski aktywnie angażował się w upamiętnianie ofiar niemieckich obozów koncentracyjnych oraz edukację historyczną o II wojnie światowej^[3][4].

W swoich relacjach podkreślał m.in. dramatyzm życia codziennego w obozach, przymusową pracę oraz świadectwo zagłady Żydów. Wspominał m.in. transporty więźniów do komór gazowych i krematoriów oraz doświadczenie pozbawienia człowieczeństwa w obozach^[2][5][5][6].

Wchodzi w skład Rady do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest organem opiniodawczo-doradczym działającym przy szefie Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych^[7].

Na początku stycznia 2018 roku stowarzyszenie Patria Nostra złożyło w warszawskim Sądzie Okręgowym pozwy przeciwko wydawcy gazety i rozgłośni radiowej z Bawarii, które w swoich publikacjach internetowych określiły mianem „polskich obozów” niemieckie obozy zagłady w Sobiborze, Treblince i Bełżcu. Stroną w sporze sądowym był Polski Związek Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych, reprezentowany przez prezesa Stanisława Zalewskiego. Strona polska domagała się zaprzestania używania sformułowania „polskie obozy”, publikacji przeprosin oraz zasądzenia 50 tys. złotych zadośćuczynienia na rzecz Związku^{[3][8][9][10][11]}.

Stanisław Zalewski regularnie brał udział w uroczystościach rocznicowych i spotkaniach edukacyjnych dotyczących okupacji niemieckiej i historii obozów koncentracyjnych, występując jako świadek historii i reprezentant środowiska byłych więźniów^{[12][13][14][15][16]}. Był bohaterem filmu dokumentalnego Instytutu Polskiego w Wiedniu^[17] oraz filmu „Stanisław Zalewski. Ambasador pamięci" w reż. Magdaleny Żelasko^[18][19].

• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2025)^[20]
• Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2025)^[21]
• Odznaka Honorowa „Bene Merito” (2025)^[2]
• Złota Odznaka Zasługi (Austria, 2025)^[22]

• Zalewski Stanisław - Archiwum Instytutu Pileckiego
• "Ambasador Pamięci" | Film dokumentalny o Stanisławie Zalewskim
• Ma 100 lat, pozwał niemiecką gazetę za "polskie obozy". Przeżył Pawiak, Auschwitz i Mauthausen
• Żywa Lekcja Historii. Pan Stanisław Zalewski, były więzień obozów koncentracyjnych. Część 1.