Stanisław Januszewski

Stanisław Januszewski

Państwo działania	Polska
Data i miejsce urodzenia	16 marca 1948 Warszawa
Data śmierci	12 maja 2025
Doktor habilitowany
Alma Mater	Uniwersytet Wrocławski
Doktorat	1978 Politechnika Wrocławska
Habilitacja	1998 Polska Akademia Nauk
Odznaczenia

Stanisław Józef Januszewski (ur. 16 marca 1948 w Warszawie^[1], zm. 12 maja 2025^[2][3]) – historyk techniki, do roku 2011 zajmował stanowisko profesora nadzwyczajnego Politechniki Wrocławskiej^[4].

Syn Jerzego i Jadwigi. Ukończył studia na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Wrocławskiego (1974), pracę magisterską poświęcając historii lotnictwa. Zagadnienia z tej dziedziny podjął także w rozprawach doktorskiej (Politechnika Wrocławska, 1978) i habilitacyjnej (Polska Akademia Nauk, 1998)^[5]. Założyciel Fundacji Otwartego Muzeum Techniki, przewodniczący (2006–2011) Polskiego Komitetu Międzynarodowego Towarzystwa Ochrony Dziedzictwa Przemysłowego (The International Committee for the Conservation of the Industrial Heritage)^[6], autor koncepcji Otwartego Muzeum Techniki we Wrocławiu (1983), twórca Ośrodka Dawnej i Nowej Techniki Górniczej w Wałbrzychu (1986–1991)^[7], Muzeum Energetyki w Elektrowni Wodnej Lubachów(1996), Muzeum Odry FOMT we Wrocławiu – zasadzonego na jedynym utrzymanym w Polsce śródlądowym statku parowym – HP „Nadbor”^[8] (1949), na ostatnim w kraju dźwigu pływającym DP „Wróblin” (1939) i na barce towarowej Ż-2107 „Irena” (1936), założyciel Sowiogórskiego Muzeum Techniki (2003–2013), kurator Studenckiego Koła Naukowego Politechniki Wrocławskiej „Ochrony Zabytków Techniki HP Nadbor” (2001–2011).

Autor ponad 250 publikacji z zakresu historii techniki i ochrony dziedzictwa kultury technicznej Polski, w tym m.in.:

• Zabytek techniki, Wrocław 2018,
• fundamentalnych dla polskiej historiografii lotniczej Wynalazków lotniczych Polaków 1836–1918, Wrocław 2015,
• Pionierzy. Polscy pionierzy lotnictwa 1647–1918, Wrocław 2017,
• Skrzydlaci rycerze Rzeczypospolitej, Wrocław 2017.

W latach 2007–2017 redaktor „Prosto z Pokładu”. Wyróżniony Złotą Lotką, zasadzeniem dębu w Alei Chwały Lotnictwa Polskiego, Błękitnymi skrzydłami 2012 – najwyższym honorowym wyróżnieniem Krajowej Rady Lotnictwa i red. „Skrzydlatej Polski”, w 2006 wyróżniony nagrodą Przyjaznego Brzegu przyznawaną przez Zarząd Główny PTTK i Polski Związek Żeglarski, 2013 uhonorowany został Złotą Odznaką Honorową Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego, w roku 2017 Złotą Odznaką „Za opiekę nad zabytkami”, w roku 2018 Odznaką honorową „Zasłużony Dla Kultury Polskiej”.

W 1965 odbył szkolenie lotnicze w Aeroklubie Jeleniogórskim, uzyskał licencję pilota szybowcowego II klasy oraz zdobył Srebrną Odznakę Szybowcową. W latach 1972–1974 był szefem Sekcji Modelarstwa Lotniczego Aeroklubu Wrocławskiego^[5].

Jako tajny współpracownik Służby Bezpieczeństwa ps. „Aleksander Hołyński” rozpracowywał środowiska opozycyjne we Wrocławiu^[9].

Pochowany 19 maja 2025 na cmentarzu Grabiszyńskim we Wrocławiu^[3] (pole 23, rząd 5, grób 215A)^[10].

• Łukasz Kamiński, Grzegorz Waligóra (red.), Kryptonim Wasale. Służba Bezpieczeństwa wobec Studenckich Komitetów Solidarności 1977–1980, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2007, s. 184.
• Dr hab. Stanisław Januszewski, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2018-02-21] .
• E. Piątek, R. Natusiewicz, Z. Piątek- „Zabytki techniki górniczej Dolnośląskiego Zagłębia Węglowego”, 1987.
• Spotkania z zabytkami, Marzec 2010.
• T. Kaczmarek, S. Błasiak, „Lotnictwo Kotliny jeleniogórskiej, T. 1".
• Adam Sznajderski, Lotniczy Dolny Śląsk, wydanie II, Tuchów 2011, s. 159–161.