Starzec błotny

Starzec błotny
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	astrowce
Rodzina	astrowate
Podrodzina	Asteroideae
Rodzaj	tefroseris
Gatunek	starzec błotny
	Nazwa systematyczna
	Tephroseris palustris (L.) Schrenk ex Rchb.; Fl. Saxon.: 146 (1842)
Synonimy
	Cineraria congesta R. Br.; Othonna palustris L.; Senecio congestus (R. Br.) DC.; Senecio palustris (L.) Hook.; Senecio tubicaulis Mansf.;
	Cineraria congesta R. Br.; Othonna palustris L.; Senecio congestus (R. Br.) DC.; Senecio palustris (L.) Hook.; Senecio tubicaulis Mansf.;
	Zasięg

Starzec błotny^[5] (Tephroseris palustris (L.) Schrenk ex Rchb.^[3]^[6]) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Występuje w północnej i środkowej Azji (na południu po Kazachstan i środkowe Chiny), w północnej i środkowej Europie oraz w północnej Ameryce Północnej^[3]. W Polsce gatunek rodzimy nierównomiernie rozprzestrzeniony na niżu i Wyżynie Lubelskiej, na wielu obszarach rzadki, częstszy w kujawsko-pomorskim i wschodniej części wielkopolskiego^[7].

Morfologia

Łodyga: Wzniesiona, dęta, dość gruba (do 4 cm średnicy^[8]), żeberkowana, pokryta gruczołowatymi, lepkimi włoskami, jasnozielona lub żółtawozielona, górą rozgałęziona, wysokości zwykle do 70 cm^[9]^[10], rzadko do ponad 100 cm^[8].
Liście: Owłosione do prawie nagich, odziomkowe lancetowate, zwężone w ogonek, nierówno ząbkowane, orzęsione, obumierają przed kwitnieniem. Liście łodygowe siedzące i obejmujące łodygę, płytko ząbkowane lub całobrzegie^[9].
Kwiaty: Zebrane w koszyczki kwiatowe o średnicy 20–30 mm na mocno owłosionych szypułkach^[9]^[10], zebrane w dość rozbudowany, parasolowaty podbaldach. Listki okrywy koszyczka równowąskie, zaostrzone, długości 8–11 mm. Kwiaty brzeżne w koszyczkach języczkowate, jasnożółte, płonne lub żeńskie. Kwiaty środkowe rurkowate. Korona kwiatów języczkowatych długości ok. 10 mm, szerokości 2–4 mm^[10].
Owoce: Wyraźnie żeberkowane, nagie i jasnobrązowe niełupki o długości 2–4 mm^[9]^[10]. Puch kielichowy (pappus) w postaci białych lub żółtawych, pojedynczych włosków^[10] o długości do 13 mm^[9].

Biologia i ekologia

Roślina dwuletnia^[9]^[10], hemikryptofit^[8]. Kwitnie w Polsce od maja do lipca^[9]. Występuje w miejscach wilgotnych, na brzegach wód, podmokłych łąkach^[9]^[10] oraz torfowiskach niskich^[10]. Liczba chromosomów 2n=48^[8].

Zagrożenia i ochrona

Umieszczony na polskiej czerwonej liście w kategorii NT (bliski zagrożenia)^[11].

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).
1 2 3 Tephroseris palustris (L.) Schrenk ex Rchb., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-02-15] .
↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
↑ ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 165, ISBN 978-83-62975-45-7 .
↑ Kadereit J. W., Albach D. C., Ehrendorfer F., Galbany-Casals M. i inni. Which changes are needed to render all genera of the German flora monophyletic?. „Willdenowia”. 46, s. 39 – 91, 2016. DOI: 10.3372/wi.46.46105.
↑ Zając A., Zając M.: Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej, Instytut Botaniki, Uniwersytet Jagielloński, 2001, s. 514. ISBN 978-83-61191-72-8.
1 2 3 4 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006, s. 490. ISBN 83-01-14342-8.
1 2 3 4 5 6 7 8 IrenaI. Kucowa IrenaI., Senecio L., Starzec, [w:] BogumiłB. Pawłowski, AdamA. Jasiewicz (red.), Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. Tom XII, Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 329 .
1 2 3 4 5 6 7 8 Stanisław Kłosowski, Grzegorz Kłosowski: Rośliny wodne i bagienne. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2006, s. 323. ISBN 978-83-7073-248-6.
↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 Tephroseris palustris (L.) Schrenk ex Rchb., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2023-02-15] .

[grin-4] Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].

[checklist-5] ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 165, ISBN 978-83-62975-45-7 .

[6] Kadereit J. W., Albach D. C., Ehrendorfer F., Galbany-Casals M. i inni. Which changes are needed to render all genera of the German flora monophyletic?. „Willdenowia”. 46, s. 39 – 91, 2016. DOI: 10.3372/wi.46.46105.

[7] Zając A., Zając M.: Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej, Instytut Botaniki, Uniwersytet Jagielloński, 2001, s. 514. ISBN 978-83-61191-72-8.

[klucz-8] 1 2 3 4 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006, s. 490. ISBN 83-01-14342-8.

[kucowa-9] 1 2 3 4 5 6 7 8 IrenaI. Kucowa IrenaI., Senecio L., Starzec, [w:] BogumiłB. Pawłowski, AdamA. Jasiewicz (red.), Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. Tom XII, Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 329 .

[klosowski-10] 1 2 3 4 5 6 7 8 Stanisław Kłosowski, Grzegorz Kłosowski: Rośliny wodne i bagienne. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2006, s. 323. ISBN 978-83-7073-248-6.

[11] Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]