Starzec srebrzysty

Starzec srebrzysty
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	astrowce
Rodzina	astrowate
Podrodzina	Asteroideae
Rodzaj	Jacobaea / starzec
Gatunek	starzec srebrzysty
	Nazwa systematyczna
	Jacobaea erucifolia (L.) G.Gaertn., B.Mey. & Scherb.; Oekon. Fl. Wetterau 3(1): 208 (1801)
Synonimy
	Senecio erucifolius L.; Senecio jacobaea subsp. erucifolius (L.) Bonnier & Layens;
	Senecio erucifolius L.; Senecio jacobaea subsp. erucifolius (L.) Bonnier & Layens;

Starzec srebrzysty^[4], s. wąskolistny^[4]^[5] (Jacobaea erucifolia (L.) G.Gaertn., B.Mey. & Scherb.) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Występuje w strefie umiarkowanej w Eurazji na obszarze od Portugalii po Japonię^[3]^[6]. W Polsce gatunek rzadki; rośnie w rozproszeniu na obszarze całego kraju, głównie w części południowej^[7].

Morfologia

Łodyga: Pajęczynowato-wełnista, rozgałęziona (zwłaszcza w górze), brunatno-czerwona, o wysokości 30–100 cm^[8], rzadko osiągająca nawet 135 cm^[5]. Wyrasta z węzłowato zgrubiałego kłącza, z którego też wyrastają podziemne rozłogi^[5].
Liście: Pajęczynowato-wełniste, pojedynczo-pierzastodzielne. Dolne liście ogonkowe, górne – siedzące. Odcinki liści skierowane lekko łukowato ku górze. Odcinki liści dolnych lancetowate, o szerokości 2–4 mm. Odcinki liści górnych równowąsko-lancetowate, o szerokości 1–3 mm^[8]. Całobrzegie lub odlegle ząbkowane, czasem podwinięte na brzegach. Od spodu szaro omszone^[5].
Kwiaty: Żółte, zebrane w koszyczki o szerokości 1,5 do 3 cm, te z kolei zebrane w podbaldach o szypułach skośnie wzniesionych. Listki okrywy eliptyczne, ostre, miękko owłosione, w liczbie około trzynastu. Cztery do sześciu dodatkowych (zewnętrznych) listków okrywy, ustawionych skrętolegle. Kwiaty języczkowe jasnożółte, płasko rozpostarte, o długości 12–15 mm i szerokości 1–2 mm, w liczbie około trzynastu^[8]^[5].
Owoc: Sztywno, krótko owłosiona niełupka. Puch kielichowy biały, mocno złączony z owocem, około trzy razy od niego dłuższy^[8]^[5].

Biologia i ekologia

Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od lipca do września. Rośnie na suchych murawach i w zaroślach, na odłogach^[9] oraz nasłonecznionych skrajach lasów^[5]. Liczba chromosomów 2n = 40^[9]. Gatunek charakterystyczny ziołorośli z zespołu Dauco-Picridetum hieracioidis oraz muraw kserotermicznych ze związku Cirsio-Brachypodion pinnati^[10].

Wyróżnia się odmianę^[5]:

var. tenuifolius (Jacq.) DC. – liście o brzegach podwiniętych, z odcinkami liści do 2–3 mm szerokości; w Polsce dość często spotykana.

Gatunek tworzy mieszańce ze starcem jakubkiem (S. jacobaea)^[5].

Zagrożenia i ochrona

Roślina umieszczona na polskiej czerwonej liście w kategorii VU (narażony)^[11].

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2017-12-29] (ang.).
1 2 3 Jacobaea erucifolia (L.) G.Gaertn., B.Mey. & Scherb., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2025-11-06] .
1 2 ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 164-166, ISBN 978-83-62975-45-7 .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. T. XII. Pawłowski B., Jasiewicz A. (red.). Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 243.
↑ Senecio erucifolius na Den virtuella floran. [dostęp 2017-12-29]. (cz.).
↑ Marek Podsiedlik, Leszek Bednorz. Aktualne rozmieszczenie Senecio erucifolius subsp. erucifolius i subsp. tenuifolius (Asteraceae) w Polsce. „Fragm. Florist. Geobot. Polon.”. 24 (1), s. 29–47, 2017. Kraków: Instytut Botaniki im. Władysława Szafera PAN. [dostęp 2017-12-26].
1 2 3 4 Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny polskie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.
1 2 Rutkowski Lucjan: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2017-12-29] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 Jacobaea erucifolia (L.) G.Gaertn., B.Mey. & Scherb., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2025-11-06] .

[zajac-4] 1 2 ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 164-166, ISBN 978-83-62975-45-7 .

[pawlowski-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. T. XII. Pawłowski B., Jasiewicz A. (red.). Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 243.

[6] Senecio erucifolius na Den virtuella floran. [dostęp 2017-12-29]. (cz.).

[7] Marek Podsiedlik, Leszek Bednorz. Aktualne rozmieszczenie Senecio erucifolius subsp. erucifolius i subsp. tenuifolius (Asteraceae) w Polsce. „Fragm. Florist. Geobot. Polon.”. 24 (1), s. 29–47, 2017. Kraków: Instytut Botaniki im. Władysława Szafera PAN. [dostęp 2017-12-26].

[szafer-8] 1 2 3 4 Szafer W., Kulczyński S., Pawłowski B. Rośliny polskie. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969.

[klucz-9] 1 2 Rutkowski Lucjan: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.

[10] Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.

[11] Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]