Stefania Tatarówna

Stefania Tatarówna
Ilustracja
Portret autorstwa Jana Rembowskiego z 1905
Data i miejsce urodzenia

28 sierpnia 1880
Kraków

Data i miejsce śmierci

21 października 1942
Opulsko

Narodowość

polska

Alma Mater

Uniwersytet Jagielloński

Dziedzina sztuki

literatura

Stefania Tatarówna (ur. 28 sierpnia 1880 w Krakowie, zm. 21 października 1942 w Opulsku) – doktor filozofii, pisarka i nauczycielka. Pierwsza kobieta ze stopniem doktora filozofii ścisłej na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Życiorys

Urodziła się 28 sierpnia 1880 roku w Krakowie[1.1], w rodzinie Józefa, nauczyciela matematyki[2.1] i Anny[1.1]. Maturę uzyskała w Gimnazjum św. Anny w Krakowie, po czym w 1900 roku rozpoczęła studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego[1.1]. Jej młodsze rodzeństwo – Wacława, Franciszka i Józef – również studiowało na tej uczelni[2.1]. Z Wacławą łączyły ją szczególnie silne więzi, siostry razem mieszkały w Krakowie[2.1]. Podczas studiów Stefania skupiła się na filozofii ścisłej oraz literaturze polskiej i niemieckiej[1.1]. Pod koniec nauki wyjechała do Wiednia, gdzie kształciła się na lokalnym uniwersytecie[1.1]. 31 maja[3] 1906 roku[3][1.2] jako pierwsza kobieta otrzymała stopień doktora filozofii ścisłej na Uniwersytecie Jagiellońskim[1.1][2.1] na podstawie rozprawy Król-Duch Słowackiego a nadczłowiek Nietzschego[3][1.2], którą pozytywnie zaopiniowali profesorowie Maurycy Straszewski i Stefan Pawlicki[1.2]. O promocji doktorskiej Tatarówny pisała prasa ogólnopolska, m.in. dziennik „Czas”[1.2] czy „Nowa Reforma”[4]. Fragmenty jej pracy doktorskiej ukazały się na łamach „Pamiętnika Literackiego”[2.2].

Dzięki studiom Tatarówna uzyskała uprawnienia nauczycielskie[2.2], które wykorzystała nauczając polskiego, niemieckiego i filozofii w Krakowie oraz w Żeńskim Seminarium Nauczycielskim we Lwowie[1.2]. Uczyła także w innych galicyjskich miejscowościach[2.2]. W 1909 roku została członkinią Polskiego Towarzystwa Filozoficznego[2.2] i uczestniczyła w jego spotkaniach naukowych[1.3]. W następnym roku dołączyła do stowarzyszenia na rzecz zwalczania alkoholizmu Eleuteria[1.3]. Brała również udział w zjazdach Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych[1.2]. W latach 1924–1931 należała do Polskiego Towarzystwa Antropozoficznego[5].

Angażowała się w działania dążące do równouprawnienia kobiet[1.2]. W 1915 roku objęła funkcję sekretarki w zakopiańskim kole Ligi Kobiet; w jej oddziale przewodniczącą została Kazimiera Żuławska, a skarbniczką Bronisława Dłuska[6]. W 1926 roku, wraz z Marią Ponikowską i Teodorą Męczkowską, założyła polski oddział Stowarzyszenia Kobiet z Wyższym Wykształceniem[1.2].

Autorka powieści, nowel i poezji[2.2][1.3]. Jej teksty regularnie ukazywały się na łamach „Tygodnika Illustrowanego”, „Na posterunku” i „Orlego Lotu”[1.3]. Wraz z siostrą Wacławą angażowała się w pisanie biografii ważnych Polek[1.3]. W 1921 roku została członkinią Związku Zawodowego Literatów Polskich[5], do którego dołączyła prawdopodobnie dzięki Stefanowi Żeromskiemu i Janowi Kasprowiczowi[2.2].

Zmarła 21 października[7] 1942 roku[2.1] w Opulsku[7].

Twórczość

  • 1908: Za słońce[8]
  • 1919: Przysięga[8]
  • 1926: O miłości mistrza Twardowskiego: historja smutna i inne nowele[8]
  • 1928: Porachunek z szatanem[8] – powieść[1.3]
  • ok. 1930: Przeciw losowi[8] – powieść[1.3]
  • 1937: Moralne podstawy ideologii polskiej[8]
  • 1939: Legenda i prawda o matce[8] – powieść[1.3]
  • Buddha – poezja[1.3]

Przypisy

  1. Anna Smywińska, W poszukiwaniu prababek – o pierwszych filozofkach z Uniwersytetu Jagiellońskiego (1897–1939), „Etyka”, 45, 2012, DOI: 10.14394/etyka.459, ISSN 2392-1161.
    1. 1 2 3 4 5 6 S. 112.
    2. 1 2 3 4 5 6 7 8 S. 113.
    3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 S. 114.
  2. Filozofki na Uniwersytecie Jagiellońskim, 1897–1967: antologia, Ewa Chudoba, Anna Smywińska-Pohl, Elżbieta Lubelska (red.), Kraków 2016, ISBN 978-83-233-4077-5.
    1. 1 2 3 4 5 S. 21.
    2. 1 2 3 4 5 6 S. 12.
  3. 1 2 3 Kartki z dziejów Uniwersytetu Jagiellońskiego [online], Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2019 [dostęp 2021-07-29].
  4. ↑ Kronika. Pierwsza promocya kobiety w Krakowie, „Nowa Reforma”, 25 (123), polona.pl, 1 czerwca 1906 [dostęp 2021-07-29].
  5. 1 2 Tatarówna Stefania [online], Kultura polska wobec zachodniej filozofii ezoterycznej w latach 1890-1939 [dostęp 2021-07-29].
  6. ↑ Sprawozdanie z Działalności Zakopiańskiego Koła Ligi Kobiet N. K. N. : za czas od 15 kwietnia 1915 r. do 1 kwietnia 1916 r., polona.pl, 1916 [dostęp 2021-07-29].
  7. 1 2 Stefania Tatarówna [online], polona.pl [dostęp 2021-07-29].
  8. 1 2 3 4 5 6 7 Tatarówna, Stefania [online], Katalogi Biblioteki Narodowej [dostęp 2021-07-29] (pol.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.