Stonoga murowa

Stonoga murowa

Oniscus asellus[1]
Linnaeus, 1758
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Podtyp	skorupiaki
Gromada	pancerzowce
Rząd	równonogi
Podrząd	Oniscidea
Rodzina	Oniscidae
Rodzaj	stonoga
Gatunek	stonoga murowa

Stonoga murowa (Oniscus asellus) – skorupiak z rodziny Oniscidae, nazywany również stonogiem myszatym. Jest to niewielkich rozmiarów zwierzę, które często zamieszkuje piwnice lub szklarnie, wyrządzając przy tym ogromne szkody, głównie w uprawach roślin^[3.1].

Gatunkiem pokrewnym stonogi murowej, z którym często jest mylona, jest prosionek szorstki. Niektóre stonogi murowe żyją we wspólnych siedliskach z prosionkami szorstkimi.

• Długość: do 18 mm, szerokość: 6–10 mm;
• Kształt: jajowaty, szeroki, spłaszczony grzbietobrzusznie^[2];
• Pancerz: chitynowy, wodoodporny, stanowi ochronę ciała;
• Ubarwienie: w większości szare, z jasnymi plamkami na grzbiecie;
• Głowa (a dokładnie głowotułów, cefalotoraks)^[2]:
  • Czułki: biczyk (flagellum) czułków II pary, czyli ich końcowy odcinek, składa się z 3 segmentów^[2];
  • Oczy: złożone, występują po bokach^[2][3.2];
  • Przednia krawędź po obydwu bokach tworzy wyraźny płat między okiem i podstawą czułka^[2].
• Pereon (tułów, toraks)^[2]:
  • Liczba segmentów: 7^[2];
  • Odnóża: 7 par odnóży krocznych^[2], słabo widoczne spod pancerza;
• Pleon (odwłok, abdomen)^[2]:
  • Liczba segmentów: 6–5 wolnych oraz pleotelson, będący połączeniem ostatniego segmentu i telsonu^[2];
  • Szerokość na granicy pereonu i pleonu zmniejsza się stopniowo, nie gwałtownie^[2].
  • Płuca: brak płuc pleopodialnych widocznych jako pogrubione białe łatki^[2];
  • Pleotelson: wydłużony, spiczasty^[2];
• Nie potrafi zwinąć się w kulkę^[2]

Stonogi mogą żyć jedynie w środowisku wilgotnym. Unikają miejsc nasłonecznionych, ponieważ może to doprowadzić do śmierci przez wyschnięcie. Można je spotkać pod odstającą korą w lesie, w butwiejących kłodach oraz na cmentarzach czy ruinach zamków. Gdy środowisko nie sprzyja stonogom, ukrywają się one w piwnicach lub szklarniach.

Podstawowym pożywieniem stonogi są butwiejące resztki roślin oraz szczątki zwierząt. Rzadziej żywią się świeżymi roślinami. Czasami zjadają martwe szczątki swojego gatunku, a w czasie linienia dochodzi do kanibalizmu.

Do kopulacji dochodzi w całkowitych ciemnościach. Samiec przekazuje nasienie samicy, gdy znajdzie się na grzbiecie pod nią. Cały proces trwa ok. 5 minut. Po zakończeniu kopulacji, samica składa jaja do komory lęgowej, która znajduje się na spodzie ciała. Po rozwoju zarodkowym, z komory lęgowej uwalniane są larwy. Po kilku procesach linienia larwy przekształcają się w osobniki dorosłe.

Stonoga występuje w środkowej i północnej Europie, a także zachodniej Azji.

Jest gatunkiem pochodzenia atlantyckiego. W Polsce zasiedla głównie siedliska synantropijne na terenie całego kraju (naturalne tylko na wybrzeżu i na stanowiskach na Dolnym Śląsku i w Sudetach^[4]).

Często można je zauważyć na murach podczas wilgotnych dni^[3.3].

• Stonoga
• Lądowe pancerzowce Polski – lista