Stormont

Stormont
Ilustracja
Widok w kierunku gmachu parlamentu
Państwo

 Wielka Brytania

Prowincja

 Irlandia Północna

Adres

Upper Newtownards Road, Belfast,
BT4 3XX

Powierzchnia

106 ha

Data założenia

XIX wiek

Plan
Plan parku
Położenie na mapie Belfastu
Mapa konturowa Belfastu, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Stormont”
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii
Mapa konturowa Wielkiej Brytanii, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Stormont”
Położenie na mapie Irlandii Północnej
Mapa konturowa Irlandii Północnej, po prawej znajduje się punkt z opisem „Stormont”
Ziemia54°36′02″N 5°50′08″W/54,600556 -5,835556

Stormont – zespół architektoniczno-parkowy w Irlandii Północnej (Wielka Brytania), na wschodnim obrzeżu Belfastu, w hrabstwie Down[1].

Swoje siedziby mają tu organy administracji rządowej, w tym Zgromadzenie Irlandii Północnej (w gmachu Parliament Buildings)[2] oraz Egzekutywa Irlandii Północnej wraz z urzędem pierwszego ministra oraz jego zastępcy (w Stormont Castle)[3]. Potocznie nazwa „Stormont” jest często stosowana w odniesieniu do Zgromadzenia Irlandii Północnej[a], jak i zajmowanego przez nie gmachu[4].

Kompleks zajmuje powierzchnię około 165 ha, większa część (ok. 106 ha) wpisana jest do rejestru zabytkowych parków i ogrodów jako obiekt klasy A[1]. Teren parkowy jest publicznie dostępny[5].

Historia

Pod koniec XVIII wieku w miejscu tym znajdowała się względnie skromna rezydencja o nazwie Storm Mount należąca do rodziny Jackson. Nowi właściciele posiadłości, z rodu Cleland, wznieśli około 1830 roku nową rezydencję, po 1858 roku gruntownie przebudowaną w stylu Scottish baronial, której nadali nazwę Stormont Castle[1]. Po śmierci w 1893 roku głowy rodu, Johna Clelanda posiadłość wynajmował przez pewien czas dyrektor belfasckiej stoczni Workman and Clark, po czym została opuszczona[1].

W 1921 roku wraz z podziałem Irlandii, wówczas wchodzącej w skład Zjednoczonego Królestwa, na część północną i południową[b], posiadłość została zakupiona przez nowo powołany rząd północnoirlandzki. Stormont Castle stał się siedzibą i oficjalnym miejscem zamieszkania kolejnych premierów Irlandii Północnej[1]. Faktycznym miejscem zamieszkania wielu z nich był wybudowany w 1926 roku Stormont House (początkowo znany jako Speaker’s House), w którym według pierwotnych założeń miał zamieszkiwać urzędujący spiker (przewodniczący) Parlamentu Irlandii Północnej[1][6].

W latach 1927–1932 wybudowany został gmach parlamentu, Parliament Buildings, za projekt którego odpowiadał Arnold Thornley, największa budowla w obrębie kompleksu (fasada o szerokości 111 m). Budynek w stylu neoklasycznym, wykonany jest z wapienia portlandzkiego. Liczy sześć kondygnacji i sześć kolumn w portyku, co miało symbolizować sześć hrabstw tworzących Irlandię Północną[2]. Prowadzi do niego reprezentacyjna aleja wysadzona lipami[7], o długości ponad 1 km[8]. Według pierwotnych planów (niezrealizowanych) miał być to jeden z trzech przylegających do siebie budynków (pozostałe dwa przeznaczone dla organów władzy sądowniczej i wykonawczej), stąd oficjalna nazwa budynku ma liczbę mnogą (Parliament Buildings – „budynki parlamentu”). W uroczystości otwarcia uczestniczył następca tronu, Edward, książę Walii[2], zbojkotowały ją natomiast frakcje nacjonalistyczne. Sam budynek postrzegany był wówczas jako symbol dominacji unionistów w życiu politycznym kraju[8].

Począwszy od lat 30. XX wieku w południowo-wschodniej części posiadłości wybudowano liczne biurowce rządowe, w tym modernistyczny gmach Dundonald House (1963), w którym mieściło się ministerstwo rolnictwa[1].

W obrębie posiadłości znajduje się pomnik prominentnego polityka i prawnika Edwarda Carsona (odsłonięty w 1933), a także grobowiec pierwszego premiera Irlandii Północnej, Jamesa Craiga (zm. 1940)[7].

Wraz z zawieszeniem w 1972 roku działalności parlamentu regionalnego, w związku z narastającym konfliktem w Irlandii Północnej, i przejęciem bezpośredniej władzy przez rząd brytyjski (tzw. direct rule) Stormont Castle stał siedzibą Sekretarza Stanu ds. Irlandii Północnej[8], a Stormont House – podlegającego mu urzędu Northern Ireland Office[6] (mieścił się tam do 2022 roku[9]). Po podpisaniu w 1998 roku porozumienia wielkopiątkowego Stormont ponownie stał się siedzibą odtworzonych organów władz regionalnych – parlamentu (Zgromadzenie Irlandii Północnej) oraz egzekutywy[8].

Galeria

Uwagi

  1. ↑ Jest to przykład metonimii (analogicznie Westminster – parlament brytyjski i Holyrood – parlament szkocki)[4].
  2. ↑ Ta druga rok później uzyskała niepodległość jako Wolne Państwo Irlandzkie.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 Register of Parks, Gardens and Demesne of Special Historic Interest in Northern Ireland – List of entries by new (post 2015) local council areas, Northern Ireland Heritage Gardens Trust, 2020, s. 91–94 [dostęp 2025-12-27] (ang.).
  2. 1 2 3 About the building. Northern Ireland Assembly. [dostęp 2025-12-27]. (ang.).
  3. ↑ History and tour. Northern Ireland Executive. [dostęp 2025-12-27]. (ang.).
  4. ↑ David Torrance, Introduction to devolution in the UK, House of Commons Library, 2019, s. 8, 22 [dostęp 2025-12-27] (ang.).
  5. ↑ About Stormont Estate. nidirect. [dostęp 2025-12-27]. (ang.).
  6. 1 2 Stormont House. Department for Communities. [dostęp 2025-12-27]. (ang.).
  7. 1 2 Stormont Estate: points of interest. nidirect. [dostęp 2025-12-27]. (ang.).
  8. 1 2 3 4 Joseph Brady: Stormont. W: Brian Lalor (red.): The Encyclopedia of Ireland. Yale University Press, 2003, s. 1022–1023. ISBN 978-0-300-09442-8.
  9. ↑ Parliament Buildings. Parallel Parliament. [dostęp 2025-12-27]. (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.