Stropharia
 Pierścieniak grynszpanowy (Stropharia aeruginosa) | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
pierścieniak |
| Nazwa systematyczna | |
| Stropharia (Fr.) Quél. Mém. Soc. Émul. Montbéliard, Sér. 2 5: 141 (1872) | |
| Typ nomenklatoryczny | |
|
Stropharia aeruginosa (Curtis) Quél. | |
Stropharia (Fr.) Quél. (pierścieniak) – rodzaj grzybów z rodziny pierścieniakowatych (Strophariaceae)[1].
Charakterystyka
Grzyby saprotroficzne żyjące na drewnie i w glebie. Kapelusze owocników są śliskie, w wielu przypadkach z kosmkami, a na trzonach często występuje pierścień. Zapach skaleczonych owocników podobny do zapachu rozgniecionej trawy. Zarodniki owalne, gładkie, z porą rostkową. Trama blaszek regularna (strzępki biegną równolegle). Często występują chryzocystydy. Wysyp zarodników barwy brązowej, purpurowobrązowej lub ciemnobrązowo-fioletowej. Przypuszczalnie niektóre gatunki są trujące[2].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Strophariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy zdiagnozował go w 1849 r. Elias Fries, nadając mu nazwę Agaricus subgen. Stropharia. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę, nadał mu Lucien Quélet w 1872 r.[1] Gatunkiem typowym jest Stropharia aeruginosa (Curtis) Quél.[1] Nazwa polska występuje np. w opracowaniu Barbary Gumińskiej i Władysława Wojewody z 1985 r.[3] Według W. Wojewody natomiast rodzaj ten opisywany jest jako łysiczka (Psylocibe)[4].
- Stropharia aeruginosa Curtis Quél. – pierścieniak grynszpanowy[3], pierścieniak niebieskozielony[5], łysiczka niebieskozielona[4]
- Stropharia albonitens Fr. Quél. – pierścieniak białawy[5], łysiczka biaława[4]
- Stropharia ambigua (Peck) Zeller 1914 – pierścieniak jasnożółty[5], łysiczka niepewna[4]
- Stropharia caerulea Kreisel – pierścieniak niebieskawy[5], pierścieniak białoniebieski, łysiczka niebieskawa[4]
- Stropharia coronilla Bull. Quél. – pierścieniak murawowy[5], pierścieniak koroniasty[6]
- Stropharia hornemannii Fr. S. Lundell & Nannf. – pierścieniak okazały[7]
- Stropharia inuncta Fr. Quél. – pierścieniak kruchaweczkowaty[5], łysiczka kruchaweczkowata[4]
- Stropharia melanosperma Bull. Gillet – pierścieniak czarnozarodnikowy[5], łysiczka czarnozarodnikowa[4]
- Stropharia pseudocyanea Desm. Morgan – pierścieniak zielononiebieski[5], łysiczka zielononiebieska[4]
- Stropharia rugosoannulata Farl. ex Murrill – pierścieniak uprawny[5]
Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[8]. Wykaz gatunków i nazwy polskie według W. Wojewody[4] i Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów[7][5].
Przypisy
- 1 2 3 4 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-11-12].
- ↑ E. Gerhardt, Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie – Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2.
- 1 2 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 382, ISBN 83-09-00714-0.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 564–575, ISBN 83-89648-09-1.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Rekomendacja nr 6 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-06-08] (pol.).
- ↑ Nazwa polska podana przez K. Zaleskiego w 1948.
- 1 2 Rekomendacja nr 2/2021 Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online] [dostęp 2021-07-19].
- ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-10-20].