Suat Yalaz

Suat Yalaz (ur. 1 stycznia 1932 w Kadirli, zm. 2 marca 2020 w Stambule) – turecki rysownik komiksów, ilustrator i scenarzysta filmowy, najbardziej znany jako twórca postaci Karaoğlan. Na podstawie jego komiksów powstało kilka adaptacji filmowych.

W 1959 rozpoczął współpracę z pisarzem i architektem Abdullahem Ziyą Kozanoğlu, autorem powieści Kızıltuğ (1925–1926), uznawanej za pierwszą historyczną powieść przygodową okresu republikańskiego w Turcji. Na podstawie tej książki obaj twórcy stworzyli komiks „Kaan Cengiz Han’ın Hazineleri” (Kaan i skarby Czyngis-chana), publikowany w dzienniku „Akşam” od 19 sierpnia 1959. Po zakończeniu współpracy z Kozanoğlu, Yalaz kontynuował serię samodzielnie, wprowadzając nową postać – Karaoğlana oraz zmieniając imiona bohaterów^[1].

Pierwszy odcinek Karaoğlana ukazał się 3 stycznia 1962 w gazecie „Akşam”, a rok później seria została przekształcona w tygodnik komiksowy, którego pierwszy numer wydano 1 kwietnia 1963. Komiks opowiadał o przygodach młodego wojownika z ludu Ujgurów, podróżującego po Chinach, Indiach, Konstantynopolu i Syberii w XII–XIII wieku^[1].

Inspiracją dla serii był m.in. komiks Prince Valiant Hala Fostera oraz turecka historia i folklor. Karaoğlan łączył elementy przygodowe, historyczne i humorystyczne, a także subtelnie poruszał kwestie społeczne i polityczne. Seria była wydawana przez różnych wydawców do 2002 i stała się jednym z najważniejszych komiksów w historii tureckiej kultury popularnej^[1].

W latach 70. mieszkał i pracował we Francji, gdzie kontynuował działalność twórczą, współpracując z francuskim wydawnictwem Société Française de Presse Illustrée (SFPI)^[2]. Oprócz serii Kébir stworzył tam komiksy westernowe Ringo (1971–1972, w Turcji znany jako Soni Ringo^[3]) i Sony (1972–1974), inspirowane stylem Jeana Girauda, oraz pisał scenariusze do francuskiego Zorra (1971). Próbował również swoich sił w komiksie humorystycznym (Kaana l’Enfant Terrible du Jungle). Pod pseudonimami Gi-Toro, Jimmy Toro i Walter Kimm tworzył w latach 70. i 80. liczne komiksy erotyczne dla wydawnictw Elvifrance, Cottreau, Edilau i S.P.S., m.in. African Love, Emma, Anna, Futurella, Kora, Lady Sex, Sadissimo, Satarella i Super Flic^[1][4].

W połowie lat 80. Yalaz współpracował także z niemieckim wydawnictwem Bastei, dla którego tworzył ilustracje do magazynów „Biggi”, „Gespenster Geschichten” oraz serii dziecięcych Anton und der kleine Vampir (1990–1991) i Peter Pan und die Piraten (1991–1992)^[1].

Po powrocie do Turcji w latach 80. publikował w prasie satyrycznej i codziennej, m.in. w magazynie „Çarşaf” (seria Çapkın Hırsız) oraz w gazetach „Güneş” i „Takvim”. Tworzył realistyczne komiksy historyczne, takie jak Enver Paşa Efsanesi, Kutsal Savaşlar i Resimli İslam Tarihi. W 1995 zaadaptował powieść Abdullaha Ziyi Kozanoğlu Kolsuz Kahraman, publikowaną jako Alpago^[1][3].

Od końca lat 80. do początku XXI wieku Yalaz opracowywał tzw. komiksy dokumentalne dla dziennika „Sabah” i innych gazet. W cyklu Son Osmanlı Yandım Ali opisywał losy fikcyjnego oficera marynarki, będącego duchowym następcą Karaoğlana, działającego w realiach schyłku Imperium Osmańskiego. Seria została w 2007 zaadaptowana na film Son Osmanlı: Yandım Ali^[5][1].

Na początku XXI wieku Yalaz ograniczył działalność artystyczną. W 2002 został wyróżniony tytułem Tureckiego Rysownika Roku, a jego seria Karaoğlan została wznowiona w 57 tomach przez wydawnictwo Lâl Kitap. W 2006 roku turecka poczta wydała znaczki pamiątkowe z wizerunkiem Karaoğlana^[1].

Na przestrzeni lat seria Karaoğlan była wielokrotnie adaptowana na potrzeby filmu i telewizji. Już w 1962 pierwotna historia Kaan Cengiz Han’ın Hazineleri autorstwa Suata Yalaza i Abdullaha Ziyi Kozanoğlu została zekranizowana jako film Cengiz Han’ın Hazineleri, w reżyserii Atıfa Yılmaza, z Orhanem Günsirayem w roli Karaoğlana^[6][7].

W latach 1965–1969 Yalaz sam pełnił funkcję scenarzysty, reżysera i producenta kolejnych filmów opartych na swoich komiksach. W pierwszych pięciu ekranizacjach w tytułową rolę wcielił się Kartal Tibet, który później stał się jednym z najpopularniejszych aktorów tureckiego kina. W szóstym filmie postać Karaoğlana zagrał Kuzey Vargın, natomiast Tibet powrócił do tej roli w siódmym filmie serii – Karaoğlan Geliyor (1972) w reżyserii Mehmeta Aslana^[1].

Yalaz zrealizował również film poboczny poświęcony czarnemu charakterowi z serii, zatytułowany Camoka’nın Dönüşü (1968)^[1][8].

• Suat Yalaz w bazie Goodreads
• Suat Yalaz w bazie IMDb (ang.)
• Suat Yalaz w bazie Filmweb