Synogarlica rdzawosterna

Synogarlica rdzawosterna
Nesoenas mayeri[1]
(Prévost, 1843)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

gołębiowe

Rodzina

gołębiowate

Podrodzina

gołębie

Plemię

Columbini

Rodzaj

Nesoenas

Gatunek

synogarlica rdzawosterna

Synonimy
  • Columba mayeri Prévost, 1843[1]
  • Streptopelia mayeri (Prévost, 1843)[1]
  • Nesoenas duboisi Rothschild, 1907[2]
  • Columba duboisi (Rothschild, 1907)[2]
Podgatunki
  • N. m. mayeri (Prévost, 1843)
  • N. m. duboisi Rothschild, 1907
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]

Synogarlica rdzawosterna[4], gołąb rdzawosterny[5] (Nesoenas mayeri) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae). Występuje endemicznie na Mauritiusie oraz położonej u jego wschodnich wybrzeży wysepce Île aux Aigrettes[3][6]. Był bliski wymarcia około 1980 roku, obecnie ma status gatunku narażonego. Podgatunek z wyspy Reunion wymarł prawdopodobnie pod koniec XVII wieku.

Taksonomia

Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC), autorzy AviList i Kompletnej listy ptaków świata za podgatunek synogarlicy rdzawosternej uznają wymarłą synogarlicę reuniońską (Nesoenas duboisi) z Reunionu[4][7][8], znaną tylko ze szczątków subfosylnych i starego opisu Sieura Dubois (1674), jednak niektórzy autorzy traktują ją jako odrębny gatunek[2]. Status taksonu duboisi wymaga dalszych badań[4].

Morfologia

Dalszy opis dotyczy podgatunku nominatywnego. Głowa, szyja, wierzch i spód ciała różowawe, bielejące na czole, policzkach i górnej części gardła. Z wierzchu ciała barwa różowa ciemnieje. Górna część grzbietu i skrzydła brązowe, momentami w odcieniu oliwkowym lub rudawym. Niższa część grzbietu i kuper szare, kuper posiada kasztanowy odcień. Pokrywy nadogonowe i sterówki cynamonowe. Zewnętrzna para sterówek na chorągiewkach zewnętrznych płowa. Pokrywy podogonowe różowe. Pokrywy podskrzydłowe szarobrązowe. Tęczówka żółta, dziób żółty, lecz czerwony u nasady. Nogi i stopy czerwone. Niektóre osobniki u nasady dzioba i na brodzie posiadają pojedyncze brązowawe pióra. Wymiary średnie (okazy pochodzące z Muzeum Brytyjskiego): całkowita długość około 39,3 cm, w tym 16,5 cm na ogon i 2,1 cm na dziób. Skrzydło mierzy około 21,6 cm, skok 3,3 cm[9].

Zasięg występowania

Całkowity zasięg występowania obejmuje około 320 km² w południowo-zachodniej części Mauritiusu oraz na położonej u jego wschodnich wybrzeży wysepce Île aux Aigrettes; w pozostałych rejonach Mauritiusu gatunek wyginął[6]. Środowisko życia stanowią wilgotne górskie lasy, w których występują rośliny z rodzajów Callophyllum i Syzygium oraz Labourdonnaisia glauca i Sideroxylon puberulem[10].

Behawior

Występuje zarówno pojedynczo, jak i parami i w małych grupach. W poszukiwaniu pożywienia może przelecieć do 8 km. Żywi się owocami i jagodami, zbieranymi z drzew lub z ziemi; należą do roślin z gatunków np. Nuxia verticilata, Apholia theiformis, Erythrospermum monticolum, Lantana camara, Diospyros tesselaria i Pittosporum senacia, zjada również liście roślin z rodzajów Eugenia i Ligustrum. Zawołanie stanowi głos kuu-ah, kuu-ah, kuu, woo-woo-woo. Odzywa się również ra-ra-rark-rark[10].

Lęgi

Lęgi rozpoczynają się wczesnym styczniem. Gniazdo, umieszczone na drzewie, stanowi luźna platforma z patyków. W lęgu dwa białe jaja. Inkubacja trwa 13–18 dni. Młode są w pełni opierzone po około 20 dniach od wyklucia[10].

Status zagrożenia i ochrona

Gatunek ten w stanie dzikim prawie wymarł, jednak dzięki podjętym działaniom ochronnym i prowadzonemu w niewoli rozrodowi populacja na wolności wzrosła z zaledwie 10 dorosłych osobników w 1980 do 50 w 1993 i 300 w 2000[3]. Obecnie (2020) populacja szacowana jest na 250–999 dorosłych osobników[3][6]. Od 2018 IUCN uznaje synogarlicę rdzawosterną za gatunek narażony (VU, Vulnerable)[3]. Poprzednio, od 2000 posiadała status gatunku zagrożonego wyginięciem (EN, Endangered), a jeszcze wcześniej – od 1994 – status gatunku krytycznie zagrożonego (CR, Critically Endangered)[3]. Zagrożenie stanowi wycinka lasów oraz drapieżnictwo ze strony introdukowanych gatunków, jak makak krabożerny (Macaca fascicularis) oraz mangusta złocista (Herpestes auropunctatus). W przypadku czterech ostoi ptaków IBA BirdLife International uznaje synogarlicę rdzawosterną za jeden z gatunków kwalifikujących, tj. takich, na podstawie których obecności wyznacza się te ostoje[6]. W grudniu 2016 rozpoczęto translokację ptaków z niewoli do Vallée de Ferney na wschodzie wyspy. Do czerwca 2017 wypuszczono 30 ptaków[11].

Synogarlica reuniońska wymarła prawdopodobnie pod koniec XVII wieku z powodu polowań i drapieżnictwa przywleczonych szczurów śniadych (Rattus rattus)[2].

Przypisy

  1. 1 2 3 Nesoenas mayeri, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 1 2 3 4 BirdLife International, Nesoenas duboisi, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2026-1 [dostęp 2026-08-28] (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 6 BirdLife International, Nesoenas mayeri, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2021, wersja 2026-1 [dostęp 2026-08-28] (ang.).
  4. 1 2 3 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Columbinae Leach, 1819 - gołębie (wersja: 2026-02-15). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-08-28].
  5. ↑ P. Mielczarek & W. Cichocki, Polskie nazewnictwo ptaków świata, „Notatki Ornitologiczne”, Tom 40. Zeszyt specjalny, 1999, s. 93.
  6. 1 2 3 4 Species factsheet: Pink Pigeon Nesoenas mayeri [online], BirdLife International, 2021 [dostęp 2026-08-28] (ang.).
  7. ↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-08-28] (ang.).
  8. ↑ AviList Core Team, AviList: The Global Avian Checklist, v2025b, 2026, DOI: 10.2173/avilist.v2025b (ang.).
  9. ↑ Tommaso Salvadori: Catalogue of Birds in the British Museum. T. 21. Columbae. 1893, s. 327. (ang.).
  10. 1 2 3 David Gibbs, Eustace Barnes i John Cox: Pigeons and Doves. A guide to the Pigeons and Doves of the world. Londyn: Christopher Helm. ISBN 978-1-8734-0360-0.
  11. ↑ Jean Hugues Gardenne, Obaka Torto, Reintroducing the pink pigeon and echo parakeet in Mauritius, BirdLife International, 5 września 2017 [zarchiwizowane 2021-07-31].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.