Szczerklina piaskowa

Szczerklina piaskowa

Ammophila sabulosa
(Linnaeus, 1758)
Samica
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Gromada	owady
Podgromada	owady uskrzydlone
Rząd	błonkoskrzydłe
Rodzina	grzebaczowate
Rodzaj	Ammophila
Gatunek	szczerklina piaskowa

Szczerklina piaskowa (Ammophila sabulosa) – gatunek błonkówki z rodziny grzebaczowatych (Sphecidae).

Błonkówka o wydłużonym, smukłym ciele. Długość ciała samicy 16-24 mm, samca 14-19 mm. Ubarwienie ma czarne, z wyjątkiem środkowej – czerwonej – części odwłoka; u samców w tym miejscu obecna jest także podłużna, czarna plamka. Odnóża długie, przystosowane do kopania w sypkiej, piaszczystej glebie. Czułki sięgają przynajmniej do połowy tułowia. Skrzydła ciemne, przezroczyste. Oczy duże, zajmują znaczną część głowy. Pleuryty srebrzyście owłosione^[1].

Obserwowane od maja do października, na łąkach, ugorach, a także otwartych terenach piaszczystych, na których zakładają swoje gniazda, w postaci wygrzebanych w ziemi kilkucentymetrowych korytarzy z komorą lęgową na końcu. Samica przystępuje do ich budowy po kopulacji. Następnie, rozpoczyna polowanie na gąsienice stanowiące pokarm dla larw. Ofiarami bywają zazwyczaj gąsienice sówkowatych (Noctuide), często większe i cięższe od samych szczerklin. Błonkówka unieruchamia gąsienice, paraliżując użądleniem w zwój nerwowy, a następnie transportuje do wcześniej przygotowanej norki. Ofiary przytrzymuje za pomocą masywnych żuwaczek oraz przedniej pary odnóży. Niesie je brzuszną stroną ciała skierowaną do góry, zawsze po ziemi, w odróżnieniu od samic szczerkliny gąsienicówki (Ammophila pubescens) i szczerkliny rośliniarkówki (Ammophila campestris), które transportują upolowaną ofiarę w powietrzu. Magazynowane w norce gąsienice pozostają żywe, w celu zapewnienia larwie świeżego dostępu do pożywienia. Po złożeniu jaja na ciele gąsienicy samica szczerkliny piaskowej maskuje otwór wejściowy do gniazda kilkoma małymi kamykami i piaskiem, a później odlatuje. Jedna szczerklina potrafi wykopać do 10 gniazd. Często dochodzi do pasożytnictwa lęgowego lub kleptopasożytnictwa; samice składają własne jaja w norkach wykopanych przez inne lub wykradają z nich schwytane wcześniej gąsienice^[2]. Larwy zwykle bardzo szybko się wylęgają, w ciągu kolejnych 10 dni osiągają rozmiary pozwalające im na skonstruowanie kokonu i przejście w stadium poczwarki. Po kolejnych kilkunastu dniach pojawiają się imagines. Gatunek ten może mieć więcej niż jedno pokolenie w ciągu roku; zimujące poczwarki przeobrażają się do końca maja następnego roku. Imagines żywią się nektarem^[1].

Gatunek palearktyczny. Rozpowszechniony w całej Europie, rzadszy na południowym wschodzie kontynentu. W Azji zasięg występowania ma kończyć się na rosyjskim Dalekim Wschodzie i Japonii^[3].

W Polsce uznawany za gatunek bardzo pospolity. Występuje w całym kraju^[1].