Tadeusz Bejt
 | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1939–1949 |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Stanowiska | |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
 | |
Tadeusz Bejt[1] (ur. 20 maja 1923 w Mąkolinie pow. Płock, zm. 11 lutego 1949 w Warszawie) – polski żołnierz ruchu oporu w okresie II wojny światowej, kurier Komendy Głównej Armii Krajowej, powstaniec warszawski i działacz podziemia antykomunistycznego.
Życiorys
Syn Czesława i Anny z Homolków. Mieszkał w majątku Leksyn (w sąsiedztwie Mąkolina), do 12. roku życia uczył się w domu. Miał wychowawcę Niemca, co istotnie wpłynęło na jego losy. Od 1935 roku pobierał nauki w Męskim Gimnazjum im. Tow. Jana Zamoyskiego w Warszawie. Naukę kontynuował podczas okupacji na tajnych kompletach w Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego.
Należał do Armii Krajowej, był kurierem Komendy Głównej. Zarabiał jeżdżąc rikszą. W styczniu 1944 przeszedł szkolenie służb do zadań specjalnych i w kwietniu 1944 został wysłany jako kurier na Wołyń. 30 kwietnia dotarł do dowódcy 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty Armii Krajowej mjr. Tadeusza Sztumberk-Rychtera. W lipcu 1944 roku dywizja została zmuszona przez Sowietów do złożenia broni w Lasach Parczewskich. Po powrocie do stolicy walczył w powstaniu warszawskim.
W czerwcu 1945 roku został aresztowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, ale wkrótce został zwolniony. Niespełna dwa miesiące później nielegalnie opuścił państwo przez Kudowę–Pragę–Pilzno docierając do Monachium i Murnau am Staffelsee. Wkrótce osiadł w Ankonie (Włochy) i tam zdecydował się pełnić rolę kuriera. Organizował drogi kurierskie i punkty przerzutowe na granicy polsko-niemieckiej, a także przerzuty z Polski na Zachód osób ściganych przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa i rodzin pozostających za granicą oficerów 2. Korpusu dowodzonego przez gen. dywizji Władysława Andersa. Kilkukrotnie odwiedzał Polskę. Zamieszkał w brytyjskiej strefie okupacyjnej Berlina.
25 września[2] 1947 roku został porwany ze swego mieszkania znajdującego się w Berlinie przez współpracującego z Ministerstwem Bezpieczeństwa Publicznego przedwojennego niemieckiego agenta kryminalnego Gerharda Bielke, ps. Andersen i przewieziony do Warszawy, gdzie został osadzony w więzieniu na Mokotowie. 18 listopada 1948 roku Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie pod przewodnictwem mjr. Józefa Badeckiego skazał go w procesie R.Warszawa SR.1356 nr sprawy S.3508/48 na podstawie art. 7 Dekr. z 13 czerwca 1946 roku na karę śmierci[3]. Prezydent Bolesław Bierut nie skorzystał z prawa łaski. Tadeusz Bejt został stracony 11 lutego 1949 roku poprzez rozstrzelanie.
22 stycznia 1993 roku Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie stwierdził nieważność wyroku wydanego przez były Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie.
Jego szczątki odnaleziono w wyniku prac ekshumacyjnych prowadzonych przez przedstawicieli Instytutu Pamięci Narodowej wiosną 2013 roku na terenie kwatery „Ł” Cmentarza Wojskowego na Powązkach[4].
Odznaczenia
Tadeusz Bejt był odznaczony Krzyżem Walecznych za działalność kurierską w latach okupacji niemieckiej.
Bibliografia
- Tadeusz Swat: Niewinnie Straceni 1945-56. Wyd. Fundacja Ochrony Zabytków, Warszawa 1991., zob też Straceni w Więzieniu mokotowskim.
- Małgorzata Szejnert: Śród żywych duchów. Wyd. ANEKS, Londyn 1990.
- AIPN, Teczki więźniów 1948, Bejt Tadeusz
- AWL, WSR w Warszawie, 118/91/3901
- Karta w Indeksie Represjonowanych IPN.
- notatka osobista Mariusza Soleckiego - członka rodziny kpt.Jana Bukowskiego, dostęp przez wikipedystę Z.Lisieckiego
Przypisy
- ↑ Rejestr osób straconych podaje nazwisko Bejta
- ↑ IPN BU 01136/130 str.25/59, IPN BU 0259/240 str.27/92 i 70/92
- ↑ "Księga najwyższego wymiaru kary" w Krzysztof Szwagrzyk: Zbrodnie w majestacie prawa 1944-1955. Wyd. ABC Future, Warszawa, 2000.
- ↑ Znamy nazwiska kolejnych 30 zidentyfikowanych ofiar totalitaryzmów – Warszawa, 22 lipca 2022. Instytut Pamięci Narodowej. [dostęp 2022-07-22]. (pol.).