Tadeusz Dowgird

Tadeusz Dowgird

Data i miejsce urodzenia	12 marca 1852 Torbino
Data i miejsce śmierci	1 listopada 1919 Kowno
Narodowość	polska, litewska
Dziedzina sztuki	malarstwo
Epoka	realizm

Tadeusz Dowgird (lit. Tadas Daugirdas) (ur. 12 marca 1852 w Torbino (gubernia nowogrodzka), zm. 1 listopada 1919 w Kownie^[1]) – polski i litewski malarz, etnograf, archeolog i pisarz.

Dzieciństwo spędził w dworze swoich rodziców w Plemborgu nieopodal Ejragoły^[2] (w guberni kowieńskiej^[3]), do szkoły chodził w Wilnie. Tamże zaczął się uczyć w 1869 sztuk plastycznych w szkole malarza Iwana Trutniewa. W roku następnym wyjechał do petersburgskiej Akademia Sztuk Pięknych, studiując tam do 1872 r.^[4], a na początku listopada 1872 r. zgłosił się do Akademii Sztuk Pięknych w Monachium do Antikenklasse^[5] i pobierał tam nauki u Adolfa Liera. Od 1875 ponownie mieszkał w rodzinnym dworze w Plemborgu, by w 1877 wyjechać do Warszawy, w której mieszkał do 1891, intensywnie tworząc i wystawiając swoje prace, zwłaszcza w Zachęcie, choć brał też udział w wystawach w Krakowie i Wiedniu^[6]. W 1891 powrócił do Plemborga zajął się badaniami archeologicznymi oraz etnograficznymi Litwy, w mniejszej mierze sztukami plastycznymi. W 1907 mianowany kierownikiem Muzeum Miejskiego w Kownie, obowiązki podjął w 1909. W czasie I wojny światowej został wiceburmistrzem Kowna z nadania niemieckich władz okupacyjnych. W mieście pozostał również po powstaniu niepodległej Litwy i kierował tamtejszą państwowym urzędem archeologicznym^[7].

Malował przeważnie krajobrazy, rzadziej sceny rodzajowe^[8], tematy historyczne i martwe natury. Tworzył także ilustracje do czasopism, zwłaszcza dla Wisły, dla której także pisał krótkie notki. Podczas pracy w Kownie zajmował się także projektowaniem malowideł na ścianach kościołów oraz witraży, wykonywał też dekoracje teatralne^[9]. Malarstwo Dowgirda nie cieszyło się dużym zainteresowaniem, było mało oryginalne^[10]. Tym niemniej jego pojedyncze obrazy są w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie i Muzeum Narodowego w Warszawie, a kilka płócien znajduje się w kolekcji wileńskiego Lietuvos nacionalinis dailės muziejus^[11].

Dowgird jest też autorem litewskojęzycznych sztuk teatralnych, zajmował się także reżyserią teatralną^[12].

• Dowgird Tadeusz, [w:] Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powszechna, t. IV.
• Ryszkiewicz A., 1975: Dowgird Tadeusz. W: Maurin-Białostocka J. i in.: Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających, tom II. Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Polska Akademia Nauk, Instytut Sztuki.

• Publikacje Tadeusza Dowgirda w bibliotece Polona
• , Internetowy Polski Słownik Biograficzny [dostęp 2022-03-24].