Tadeusz Fangrat

Tadeusz Fangrat

Data i miejsce urodzenia	2 marca 1912 Łódź
Data i miejsce śmierci	6 lipca 1993 Warszawa
Narodowość	polska
Język	polski
Dziedzina sztuki	poezja
Odznaczenia

Tadeusz Fangrat (ur. 2 marca 1912 w Łodzi, zm. 6 lipca 1993 w Warszawie) – polski poeta, satyryk, tłumacz literatury węgierskiej.

Urodził się w Łodzi, w robotniczej rodzinie Antoniego i Sabiny z Pawlaków. Ukończył Szkołę Handlową, a następnie studia w Instytucie Prawa Administracyjnego w Łodzi. W latach 1930–1932 pracował kolejno w urzędach gminnych w Czerniewicach i Marianowie oraz w magistracie miasta Biała Rawska. Następnie po okresie bezrobocia był od 1936 urzędnikiem w rachubie Okręgowego Budownictwa nr IV w Łodzi. Działał jako instruktor Związku Harcerstwa Polskiego^[1].

Debiutował ok. 1936 wierszem pt. Mapa, zamieszczonym w „Gazecie Radomskowskiej”. Publikował też w piśmie łódzkim „Osnowy Literackie” (1938–1939). Równocześnie współpracował z Rozgłośnią Łódzką Polskiego Radia jako autor m.in cyklu słuchowisk pt. Wesołe dymki^[1].

Brał udział w kampanii wrześniowej.

Został internowany na Węgrzech, był członkiem Tymczasowego Komitetu Polaków na Węgrzech (Komitet do Spraw Opieki nad Polskimi Uchodźcami na Węgrzech) i przebywał m.in w obozach: Nagykanizsa, Samlöszöllöschare, Esztergomtábor oraz w Budapeszcie, gdzie pracował w redakcjach pism dla uchodźców polskich, zajmował się pracą społeczną (w harcerstwie) oraz twórczością literacką - zamieszczał własne wiersze i tłumaczenia poezji węgierskiej. Wiersze, tłumaczenia poezji węgierskiej i artykuły ogłaszał w czasopismach: „Obozowe Materiały Świetlicowe” (1940–1941; tu też pod pseudonimem Julian Dzielnicki), „Wieści Polskie” (1940–1944), „Nasza Świetlica – Materiały Obozowe” (1941–1942), „Rocznik Polski. Kalendarz Polaka na Węgrzech” (1942–1943), „Tygodnik Polski” (1943–1944)^[1].

Po powrocie do Polski w latach 1945–1946 pracował w Wojewódzkim Urzędzie Kontroli Prasy i Widowisk w Łodzi i w Poznaniu. Od 1946 należał do Polskiej Partii Robotniczej, od 1948 do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej^[1]. W latach 1946–1949 pełnił funkcję attaché prasowego oraz sekretarza poselstwa polskiego w Budapeszcie. Od 1950 r. mieszkał w Warszawie^[2]. Zajmował się wyłącznie pracą literacką, publikując m.in w „Zwierciadle” (1957–1962), „Trybunie Literackiej” (1957–1960), „Orce” (1958–1960), „Życiu Literackim” (od 1960), „Głosie Robotniczym” (1963–1969), „Tygodniku Kulturalnym” (1964–1970), „Życiu Warszawy” (od 1967), „Płomyczku” (od 1956), „Świerszczyku” (od 1964), „Misiu” (1964–1966). W 1968 redagował dział satyry w miesięczniku „Nasza Ojczyzna”^[1].

Opublikował zbiory fraszek o charakterze epigramatów bądź kalamburów (m.in.: Nas-troje 1959, Dobre ziółka 1968, Sto pociech 1991), utwory dla dzieci i młodzieży (Igraszki z krainy fraszki 1975). Był tłumaczem literatury węgierskiej (m.in.: A. Adorjan, E. Ady, M. Csizmarek, G. Gárdonyi, S. Gergely, M. Gyarfas, K. Hajores, G. Hay, M. Hubay, B. Illés, A. József, F. Karinthy, S. Kisjo, K. Mikszáth, F. Molnar, P. Peterdi, S. Petöfi, S. Sasdi, Z. Sölyom, E. Szigligeti, D. Szilagyi, T. Torok).

W latach 1962–1977 był sekretarzem generalnym Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Indyjskiej.

Był mężem Kazimiery z domu Kołodziejczak.

Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu w Chotomowie^[3].

• Kolczasta wolność, 1941.
• Z żagwią przez mroki, 1942.
• Nas - troje, Warszawa: Czytelnik 1959
• Dobre ziółka, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1968.
• Ślady na śniegu. Warszawa: Ruch 1969.
• Kramik z fraszkami, Warszawa: Ruch 1970.
• Igraszki z krainy fraszki, Kraków: Wydawnictwo Literackie 1975.
• To i owo na fraszkowo. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1979.
• Zawracanie biało-głowy. Warszawa: Czytelnik 1979.
• „Płochodnie”. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie 1982.
• Że się tak wyrażę. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie 1986.
• Dziki w goździkach, Warszawa: Czytelnik 1987.
• Rymo-wianki, Warszawa: Wydawnictwo Spółdzielcze 1988.
• Albośmy my tacy cacy. Warszawa: Novum 1989.
• Obyczaje miłości, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe 1991.
• Sto pociech. Kraków: Miniatura 1991.
• Góry i figury. Kraków: Oficyna Podhalańska 1992.

• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1987)^[4]
• Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1969)
• Złota Odznaka honorowa m. st. Warszawy „Za Zasługi dla Warszawy” (1972)^[5]
• Komandoria Orderu Zasługi Węgierskiej Republiki Ludowej (Węgry, 1948)
• Złoty Order Zasługi Pracy (Węgry, 1978)

• Lesław Bartelski M.: Polscy pisarze współcześni, 1939–1991: Leksykon. Wydawn. Nauk. PWN. ISBN 83-01-11593-9.

• Twórczość polskich pisarzy – uchodźców na Węgrzech w okresie II wojny światowej. wspolnota-polska.org.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-12-18)].