Tadeusz Gerlach

Tadeusz Gerlach

Państwo działania	Polska
Data i miejsce urodzenia	29 marca 1921 Warszawa
Data i miejsce śmierci	6 lipca 2002 Gdańsk
profesor nadzwyczajny nauk technicznych
Alma Mater	Politechnika Gdańska
Profesura	8 marca 1971
dziekan
Wydział	Budowy Okrętów Politechniki Gdańskiej
Okres spraw.	1954–1956, 1968–1969
prodziekan
Wydział	Budowy Okrętów Politechniki Gdańskiej
Okres spraw.	1956–1968
Odznaczenia

Tadeusz Gerlach (ur. 29 marca 1921 w Warszawie, zm. 6 lipca 2002 w Gdańsku) – polski inżynier mechanik, naukowiec, projektant i konstruktor maszyn.

Urodził się w rodzinie Jana (1893–1983), historyka, i Wiktorii z domu Melanowskiej. Po ukończeniu szkoły powszechnej został przyjęty do Państwowego Gimnazjum i Liceum Matematyczno-Fizycznego we Lwowie. W 1939 r. zdał egzamin dojrzałości i rozpoczął studia na Wydziale Matematyczno-Fizycznym Uniwersytetu Lwowskiego. Po zaliczeniu I roku studiów przeniósł się na Wydział Mechaniczny Politechniki Lwowskiej^[1][2].

Podczas okupacji pracował jako praktykant, a następnie jako technik w warsztatach produkujących narzędzia wiertnicze dla przemysłu naftowego i w warsztatach mechaniki precyzyjnej we Lwowie. Jednocześnie tajnie kontynuował studia pod kierunkiem profesorów byłej Politechniki Lwowskiej^[1][2].

W 1945 r. po zaliczeniu w Lwowskim Politechnicznym Instytucie piątego roku studiów repatriował się do Polski. W lipcu 1946 r. (po zaliczeniu studiów z okresu okupacji) ukończył Wydział Mechaniczny Politechniki Gdańskiej, uzyskując dyplom inżyniera mechanika^[1][2].

Od 1945 do 1991 r. pracował na Politechnice Gdańskiej, początkowo (w czasie studiów) jako młodszy asystent w Katedrze Elementów Maszyn, następnie na stanowisku asystenta. Minister Szkolnictwa Wyższego decyzją z dnia 22 grudnia 1954 r. nadał Tadeuszowi Gerlachowi tytuł zastępcy profesora, Centralna Komisja Kwalifikacyjna dla Pracowników Nauki decyzją z dnia 7 listopada 1957 r. nadała Mu tytuł naukowy docenta, a Rada Państwa uchwałą z dnia 8 marca 1971 r. - tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego nauk technicznych^[2].

Na Wydziale Mechanicznym był II kierownikiem Katedry Elementów Maszyn^[3] (1951–1954). W 1954 r. przeszedł na Wydział Budowy Okrętów PG, gdzie do 1971 r. kierował Katedrą Okrętowych Urządzeń Pomocniczych^[4], w latach 1954–1956 i 1968–1969 był dziekanem^[5], w 1956–1968 prodziekanem, w 1969–1972 zastępcą dyrektora ds. dydaktycznych Instytutu Okrętowego^[1][6].

Od 1955 r. zatrudniony był dodatkowo w Zakładzie Konstrukcji Maszyn PAN, w latach 1956–1962 i 1971–2002 w IMP PAN, gdzie od 1960 do 1962 r. był zastępcą dyrektora ds. naukowych, od 1971 do 1977 r. dyrektorem, w latach 1956–1962 kierownikiem Zakładu Elementów Maszyn, w 1977–1991 kierownikiem Zakładu Mechaniki Tarcia i Smarowania^[6].

Autor publikacji na temat mechaniki, konstrukcji maszyn, m.in. monografii Sztywność wciskowego osadzenia dysku na wirującym wale, współtwórca 10 patentów, m.in. z Czesławem Dymarskim „Wysokociśnieniowe uszczelnienie promieniowe” (1981)^[6].

W latach 1947–1949 prowadził nadzór nad pierwszymi polskimi konstrukcjami okrętowych parowych maszyn napędowych (m.in. na SS Sołdek) i mechanizmów okrętowych, w latach 1956–1966 kontynuował badania nad konstrukcją pneumatycznych młotów do drążenia gruntu („Kret”)^[7] i młotów udarowych („Dzięcioł”)^[1][6].

W latach 1971–1991 był wiceprzewodniczącym Rady Naukowej IMP PAN. W latach 1966–1992 był ławnikiem Izby Morskiej i Odwoławczej Izby Morskiej w Gdyni przy Sądzie Wojewódzkim w Gdańsku^[6].

Zmarł w Gdańsku, pochowany na cmentarzu Srebrzysko (rejon IX, kwatera TAR II WOJ-1-150)^[8].

• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1977)
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1970)
• Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)^[9]
• Odznaka honorowa „Zasłużonym Ziemi Gdańskiej”
• Medal „W 25. Rocznicę Wyzwolenia Gdańska”

Źródło:^[1][2][6].

• Nagroda indywidualna Ministra Szkolnictwa Wyższego i Techniki za kształcenie młodej kadry naukowej (1982)^[1][2]