Tadeusz Grochowalski
 | |
 podpułkownik pilot | |
| Pełne imię i nazwisko |
Tadeusz Władysław Grochowalski |
|---|---|
| Data urodzenia |
20 września 1888 |
| Data i miejsce śmierci |
31 grudnia 1919 |
| Przebieg służby | |
| Siły zbrojne | |
| Formacja |
|
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
  | |
Tadeusz Władysław Grochowalski (ur. 20 września 1888, zm. 31 grudnia 1919 w Łucku) – podpułkownik pilot Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy.
Życiorys
Urodził się 20 września 1888[1] w rodzinie ziemiańskiej na Kijowszczyźnie[2]. Był zawodowym oficerem armii Imperium Rosyjskiego. Podczas I wojny światowej latał w lotnictwie rosyjskim. Od grudnia 1917 był organizatorem i dowódcą I Polskiego Oddziału Awiacyjnego Bojowego w składzie II Korpusu Polskiego w Rosji. 11 maja 1918 walczył w bitwie pod Kaniowem, po zakończeniu której dostał się do niemieckiej niewoli. Początkowo przebywał w obozie jenieckim w Białej Podlaskiej, a następnie w Forcie „Graf Berg” Twierdzy Brzeskiej[3].
Wstąpił do polskiego lotnictwa, 21 grudnia 1918 został wyznaczony na stanowisko dowódcy 1 eskadry lotniczej w Warszawie[4]. Następnie po wybuchu powstania wielkopolskiego udał się tam pomagając w tworzeniu tamtejszego lotnictwa[2]. 14 lutego 1919 został organizatorem i pierwszym dowódcą 2 Wielkopolskiej eskadry lotniczej[5]. 6 marca 1919 przystąpił do organizacji 3 Wielkopolskiej eskadry lotniczej polnej, którą dowodził do 19 kwietnia tego roku[6]. Został pierwszym dowódcą I Wielkopolskiej Grupy Lotniczej[7]. 23 maja 1919 Komisariat Naczelnej Rady Ludowej, na wniosek głównodowodzącego Sił Zbrojnych Polskich w byłym zaborze pruskim, generała piechoty Józefa Dowbor-Muśnickiego, mianował go majorem wojsk lotniczych ze starszeństwem, które miało być ustalone później[8].
Dekretem nr 177 z 24 czerwca 1919 Komisariat NRL został awansowany na stopień podpułkownika[9]. 28 września 1919 z inicjatywy czasopisma lotniczego Polska Flota Napowietrzna zorganizowano na lotnisku Poznań-Ławica pierwsze w Polsce po odzyskaniu niepodległości zawody i pokazy lotnicze. Pilot Tadeusz Grochowalski był uczestnikiem zawodów, był jednym z najlepszych pilotów, otrzymał I nagrodę na tych zawodach[10].
15 listopada 1919 został szefem Oddziału IIIb Lotnictwa Dowództwa Frontu Wielkopolskiego[11]. Zmarł 31 grudnia 1919 w Łucku, w czasie urlopu[12][13], na zapalenie płuc[9].
Odznaczenia
- Krzyż Walecznych – pośmiertnie 24 grudnia 1921 „za męstwo i odwagę wykazane w bitwie Kaniowskiej w składzie b. II Korpusu Wschodniego w dniu 11.5.18 r.”[14][15]
- Medal Niepodległości – pośmiertnie 20 lipca 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[16][17][18]
Przypisy
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-05-25].
- 1 2 Tadeusz Grochowalski (?-1919), podpułkownik pilot Wojska Polskiego. infolotnicze.pl. [dostęp 2019-02-21].
- ↑ Romeyko (red.) 1933 ↓, s. 42-43.
- ↑ Romeyko (red.) 1933 ↓, s. 62.
- ↑ Romeyko (red.) 1933 ↓, s. 185.
- ↑ Romeyko (red.) 1933 ↓, s. 83.
- ↑ Romeyko (red.) 1933 ↓, s. 81,83.
- ↑ Dekret Nr 55 Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej z dnia 23 maja 1919 w: Tygodnik Urzędowy Nr 16 z 4 czerwca 1919, s. 72.
- 1 2 Grochowalski Tadeusz. shinden.org. [dostęp 2019-02-21].
- ↑ "Tadeusz Grochowalski", Polska Flota Napowietrzna 1/1920 s29
- ↑ Rozkaz Nr 1 Dowództwa Frontu Wielkopolskiego z dnia 15 listopada 1919, § 8 „Lista personelu oficerskiego Dowództwa Frontu Wielkopolskiego”.
- ↑ Romeyko (red.) 1933 ↓, s. 385.
- ↑ Rozkaz Nr 2 Dowództwa Frontu Wielkopolskiego z dnia 3 stycznia 1920, § 7.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 42 z 24 grudnia 1921, s. 1670.
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-05-25].
- ↑ M.P. z 1932 r. Nr 167, poz. 198 (ISAP)
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-05-25].
- ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2026-05-25].
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2025-07-28].
- Marian Romeyko (red.): Ku czci poległych lotników. Księga pamiątkowa. Warszawa: Wydawnictwo Komitetu Budowy Pomnika ku Czci Poległych Lotników, 1933.