Tadeusz Koral

Tadeusz Koral
Tadeusz Wacław Koral
ps. Krzysztof
podpułkownik podpułkownik
Data i miejsce urodzenia

8 lipca 1910
Wilno

Data i miejsce śmierci

2 października 2000
Warszawa

Przebieg służby
Siły zbrojne

Wojsko Polskie
Ludowe Wojsko Polskie

Formacja

Gwardia Ludowa

Jednostki

"Teodor"

Stanowiska

komendant wydziału

Główne wojny i bitwy

kampania wrześniowa
Bitwa nad Bzurą

Późniejsza praca

wicewojewoda olsztyński (1945–1948)
poseł na Sejm Ustawodawczy (1947–1952)

Odznaczenia
Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1943–1989)

Tadeusz Wacław Koral ps. „Krzysztof” (ur. 8 lipca 1910 w Wilnie, zm. 2 października 2000 w Warszawie) – polski oficer w st. podpułkownika[1], magister prawa Uniwersytetu Warszawskiego, działacz polityczny, wicewojewoda olsztyński[2] (1945–1948), poseł na Sejm Ustawodawczy (1947–1952).

Życiorys

Tadeusz Koral urodził się w Wilnie, w 1910. Syn Władysława Korala, członka Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy (SDKPiL). W dzieciństwie Tadeusz był związany z Czerwonym Harcerstwem, Organizacją Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego (OM TUR) i Związkiem Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej (ZNMS)[3]. Po ukończeniu warszawskiego gimnazjum, studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim, uzyskując tytuł magistra prawa[4]. Również studiował ekonomię polityczną w Wolnej Wszechnicy Polskiej. Podczas studiów związany był z Związkiem Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej, gdzie był współredaktorem "Walka Młodych". Od 1926 członek PPS. Za poglądy jednolitofrontowe, które głosił w tygodniku, został aresztowany. W 1937 wybrany sekretarzem Oddziału Centralnego Związków Zawodowych Robotników Przemysłu Chemicznego RP[5].

Działania podczas okupacji

W czasie II wojny światowej, brał udział w kampanii wrześniowej. Podczas Bitwy pod Bzurą, był wielokrotnie ranny. Dostał się do niewoli niemieckiej, gdzie przebywał w warszawskim szpitalu. Po rekonwalescencji, zwolniony. W czasie okupacji przebywał w Warszawie. Dołączył do "Gwardii". Jesienią 1941 pchor. Tadeusz Koral "Krzysztof" został przeszkolony na specjalnym kursie. Po ukończeniu otrzymał awans na komendanta Wydziału Sabotażu Polskich Socjalistów pod kryptonimem "Teodor"[6] lub "Oskard"

Wydziałowi Sabotażu kierowanego przez Tadeusza Korala podlegały[7]:

  1. Grupa "Pelcowizna" - dowódca Roman Woźniakowski ps. "Roman",
  2. Grupa "Praga" - dowódca Jan Woźniakowski (brata Romana),
  3. Grupa "Włochy" - dowódca "Józef" (NN),
  4. Grupa "Ursus" - 2 patrole w fabryce reperowania czołgów,
  5. Grupa "Mokotowska" - dowódca Jan Konarski,
  6. Grupa "Piaski" - dowódca Władysław Andrzejczak ps. "Antek"
  7. Grupa "Żoliborska" - kilka zespół, jednym z nich był zespół Jerzego Muszalskiego ps. "Jurek".
    • a) zespół "Płomieniowców" tzw. piątka dywersyjna
    • b) zespół młodzieży "Barykady Wolności"

Politycznie utożsamiał się z Polskimi Socjalistami (PS), jak i działał w Formacjach Bojowo-Milicyjnych Polskich Socjalistów (FBM PS). W ramach działalności PS, pomagał Żydom znajdującym się w getcie warszawskim[8].

W 1941 r., tzn. od momentu utworzenia getta przez Niemców, część aktywnych członków PPS i ZNMS pochodzenia żydowskiego znalazła się za murami. KC Polskich Socjalistów [...] postanowił utrzymać stały kontakt o charakterze materialnym i wojskowym z towarzyszami w getcie.

Tadeusz Koral, Ten jest z ojczyzny mojej: polacy z pomocą Żydom 1939-1945
Kamień pamiątkowy zamachu na kasyno w alei J.Ch. Szucha

19 maja 1942 przeprowadził zamach na prowadzone przez Niemców, ale należące do Polaków, kasyno gry przy al. Szucha w Warszawie[7] oraz dom Gestapo w Alejach Ujazdowskich i siedzibę gubernatora Fischera.Tadeusz Koral, z polecenia komendanta głównego "Gwardii", Leszka Raabego, wraz z wyznaczonymi przez siebie współpracownikami, wchodził do getta dzięki "lewym" dokumentom. W getcie zorganizował i prowadził wykłady z dywersji i sabotażu. 3 lipca 1942, w wyniku zdrady, wraz z Ferdynandem Grzesikiem, został schwytany przez Gestapo, podczas ponownej próby przedostania się do getta[9]. Aresztowany przez Niemców spędził kilka miesięcy w więzieniu Pawiak. Skazany na karę śmierci za udzielanie pomocy Żydom, jednak kary uniknął. Był "królikiem doświadczalnym w tajnym obozie hitlerowskim"[9] później przewożono go do różnych obozów niemieckich, takich jak: Majdanek (nr obozowy 9824.0)[10], Flossenbürg, Gross-Rosen, Dyhernfurth, Mauthausen, Aystetten i Ebensee.[7]

Okres powojenny

Wyzwolony z obozu koncentracyjnego przez wojska amerykańskie w maju 1945. Wrócił do Polski we wrześniu 1945. Został członkiem Rady Naczelnej PPS. W listopadzie 1945 uzyskał nominację na zastępcę pełnomocnika Rządu RP na Okręg Mazurski Jakuba Prawina[potrzebne źródło]. Od czerwca 1946 do lutego 1948 kierował Wojewódzkim Komitetem PPS[11]. W 1947 uzyskał mandat posła na Sejm Ustawodawczy w okręgu Olsztyn. Zasiadał w Komisji Wojskowej. W 1948 został wykluczony z szeregów PPS za opór wobec zjednoczenia z PPR.

Zmarł w wieku 90 lat. Został pochowany na cmentarzu Stare Powązki w Warszawie w grobie rodzinnym, kwatera 244-2-11[12].

Odznaczenia

Przypisy

  1. ↑ KWORUM - Polsko-Polonijna Gazeta Internetowa - www.kworum.com.pl [online], www.kworum.com.pl [dostęp 2026-06-13].
  2. ↑ Do 1946 urząd ten nosił nazwę zastępcy pełnomocnika rządu RP na Okręg mazurski.
  3. ↑ Michał Syska, Antyfaszyści spod znaku trzech strzał, „Nigdy Więcej”, 11 listopada 2006.
  4. ↑ Mariusz T. Korejwo, Wybory do Sejmu Ustawodawczego 19 stycznia 1947 r. w województwie olsztyńskim, Komunikaty Mazursko-Warmińskie, 2019, nr 2(304)
  5. ↑ Robert Syrwid, „Wyraźnie odczuwało się tendencje WRN”. I Wojewódzki Zjazd Polskiej Partii Socjalistycznej w Olsztynie 9-10 czerwca 1946 roku w raporcie Aparatu Bezpieczeństwa. Komunikaty Mazursko-Warmińskie,2016,nr 1(291), s.166.
  6. ↑ Ryszard Nazarewicz, Nad Górną Wartą i Pilicą. Warszawa, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1964, s.64.
  7. 1 2 3 Tomasz Strzembosz, Akcje zbrojne podziemnej Warszawy 1939–1944, Warszawa 1983, s. 65.
  8. ↑ Stefan Korboński – z błędną informacją o rozstrzelaniu.
  9. 1 2 Władysław Bartoszewski, Zofia Lewinówna, Ten jest z ojczyzny mojej: Polacy z pomocą Żydom 1939-1945, Kraków: Wydawnictwo Znak, 2013, s. 197, ISBN 978-83-240-2790-3.
  10. ↑ Więźniowie – Państwowe Muzeum na Majdanku – strona 1357 [online], majdanek.eu [dostęp 2020-02-08].
  11. ↑ Aleksander Kochański: Polska 1944–1991. Informator historyczny. Struktury i ludzie. T. 1. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2022, s. 608. ISBN 978-83-8229-465-1. [dostęp 2025-05-16].
  12. ↑ Cmentarz Stare Powązki: TEODORA OLSZEWSKA, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2020-02-08].
  13. ↑ M.P. z 1947 r. nr 25, poz. 120 „za zasługi położone w walce z okupantem i udział w pracach konspiracyjnych w okresie okupacji na terenie całego kraju”.

Bibliografia

  • Bartoszewski Wł, Lewinówna Z., Ten jest z ojczyzny mojej. Polacy z pomocą Żydom 1939-1945, Kraków: Wydawnictwo Znak, 2013. ISBN 978-83-240-2790-3
  • Nasi kandydaci Bloku Stronnictw Demokratycznych i Związków Zawodowych w wyborach do Sejmu Ustawodawczego. Wiadomości Mazurskie, nr 8(319), 1947.
  • Nazarewicz R. Nad Górną Wartą i Pilicą. Warszawa, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1964.
  • Strzembosz T., Akcje zbrojne podziemnej Warszawy 1939-1944. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1983.
  • Syrwid R., Od partnerstwa do wymuszonej „jedności”: olsztyńska organizacja Polskiej Partii Socjalistycznej w latach 1945–1948, Łódź, 2004.
  • Strona sejmowa posła na Sejm Ustawodawczy
This article is issued from Wikipedia. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.