Tadeusz Kur
| Data urodzenia |
1918 |
|---|---|
| Data śmierci |
1984 |
| Zawód, zajęcie |
dziennikarz |
| Narodowość |
polska |
Tadeusz Kur (ur. 17 października 1918, zm. 29 lipca 1984[1]) – polski dziennikarz publikujący m.in. w tygodniku „Stolica” i dwutygodniku „Prawo i Życie”.
Życiorys
W latach 1938–1939 pracował jako reporter w redakcji „Czasu” w Warszawie. W latach 1941–1944 pracował jako magazynier w Spółdzielni Aprowizacji Przemysłu Gospodniego w Warszawie, w latach 1944–1945 był robotnikiem w Zakładach Rymarsko-Siodlarskich Aleksandrowicza i Spółki w Piotrkowie Trybunalskim, następnie w 1945 roku był pracownikiem Grupy Operacyjnej „Śląsk Opolski” w Zespole Huta „Pokój” w Nowym Bytomiu. W latach 1945–1948 kierował składem konsygnacyjnym w Centrali Obrotu i Przetwórstwa Rybnego w Zabrzu, a w latach 1948–1949 Wydziałem Wystaw i Targów Centrali Rybnej w Warszawie. W 1948 roku został zatrudniony w Spółdzielni Wydawniczej „Wiedza”. W następnym roku został członkiem redakcji „Gromady” i „Gromady-Rolnika Polskiego”[2].
W latach 1951–1955 studiował historię w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego[2]. W latach 1955–1957 pracował w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego jako starszy asystent[1]. W 1956 roku objął stanowisko sekretarza naukowego Zakładu Badań Prasoznawczych RSW „Ruch”[2].
W 1956 roku objął stanowisko sekretarza redakcji „Stolica”. W następnych latach sprawował stanowisko szefa działu prawnego redakcji „Prawo i Życie”[3]. Według relacji Leszka Moczulskiego (który w latach 1961–1977 publikował na łamach „Stolicy”) Kur został zwolniony ze swojego stanowiska przez redaktora naczelnego Leszka Wysznackiego po tym, jak Kur wyniósł z redakcji złamane już, ale jeszcze nie przekazane do Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk kolumny czasopisma. Moczulski ponadto zaliczał Kura do agentów Ministerstwa Spraw Wewnętrznych[4].
Należał do Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (SDP)[2].
Tadeusz Kur jest autorem artykułu Encyklopedyści, w której zaatakował redakcję Wielkiej encyklopedii powszechnej PWN. Wersja robocza artykułu powstała jesienią 1967 roku, artykuł nie został dopuszczony do publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk[5]. Tekst z niewielkimi zmianami ukazał się 24 marca 1968 roku na łamach „Prawa i Życia”[3][5]. W artykule Kur zarzucił redakcji, że przygotowane przez nich hasło „obozy koncentracyjne hitlerowskie” stanowiło kłamstwo, a podział obozów na obozy zagłady i koncentracyjne oparto na sofistycznych wybiegach[6]. Kur skrytykował również podanie informacji o stopniu zniszczeń poszczególnych miast niemieckich oraz umniejszanie heroizmu i martyrologii narodu polskiego[7][8]. W artykule Kur bronił komunistyczny ruch oporu, uczestników kampanii wrześniowej, Armię Krajową, Bataliony Chłopskie, Jana Karskiego i rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie. Artykuł przyczynił się do zwolnień w redakcji Wielkiej encyklopedii powszechnej[8].
Odpowiedzią na artykuł Encyklopedyści miał być artykuł dziennikarza Dariusza Fikusa pt. Kur wie lepiej, który miał ukazać się na łamach „Polityki” w numerze z 25 maja 1968 roku[9]. Artykuł nie został dopuszczony do publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk[7][9][10]. Hasło „Kur wie lepiej” przejęły później środowiska studenckie i inteligenckie jako symbol prymitywnej publicystyki władzy komunistycznej[7]. Treść artykułu Fikusa była znana dzięki odbitkom krążącym po Warszawie[11].
Zdaniem historyka Jerzego Eislera artykuł Kura stanowił manipulację na dużą skalę, która miała przekonać środowiska niezwiązane z komunistyczną tradycją wojenną, że autorzy Wielkiej encyklopedii powszechnej umniejszają martyrologię narodu polskiego (zrzeszonego w różnych organizacjach konspiracyjnych) na rzecz żydowskiego. Eisler zarzucił Kurowi również instrumentalne traktowanie historii[7].
Podczas wydarzeń marcowych w 1968 roku Kur opublikował również inne teksty propagandowe. W tworzeniu tekstów korzystał z pomocy naczelnika Wydziału Prawego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ryszarda Tryca i Mieczysława Rysińskiego[12]. Podczas odbywającego się w dniach 14–15 marca 1968 roku VII Zjazdu SDP oświadczył, że nie ma nic wspólnego z antysemityzmem oraz że brał udział w ratowaniu ludności żydowskiej[13]. W kwietniu 1968 roku Kur uczestniczył w spotkaniu ze studentami Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie przedstawił stanowisko władz komunistycznych wobec wydarzeń marcowych[7].
W 1980 na łamach „Prasy Polskiej” oskarżył uczestników Nadzwyczajnego Zjazdu Delegatów SDP o sfałszowanie treści jego wystąpienia podczas Zjazdu SDP, który odbył w dniach 29–31 października 1980 roku[14]. Oskarżenia kierowane w stronę uczestników Zjazdu przedstawił również w piśmie z 8 lutego 1982 roku skierowanym do Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej[15]. Do pisma został dołączony materiał pod tytułem: Opinie ludzi pióra na temat odnowy w świetle ludzi pióra, składający się z kilku artykułów prasowych z okresu posierpniowego, krytycznie nastawionych do zmian w środowisku dziennikarskim[16].
Przypisy
- 1 2 Brzeziński i Fudalej 2012 ↓, s. 70.
- 1 2 3 4 Dąbrowski, Gontarczyk i Tomasik 2009 ↓, s. 388.
- 1 2 Martyna Rusiniak-Karwat, Kur Tadeusz [online], marzec68.sztetl.org.pl [dostęp 2026-01-23].
- ↑ Leszek Moczulski, Raport drugi. Jak agenci rozbijali opozycję [online], 2002, s. 10 [dostęp 2026-01-23].
- 1 2 Eisler 2006 ↓, s. 160.
- ↑ Eisler 2006 ↓, s. 161.
- 1 2 3 4 5 Eisler 2006 ↓, s. 162.
- 1 2 Machcewicz 2025 ↓, s. 417.
- 1 2 Sęczyk 2009 ↓, s. 122.
- ↑ Maria Antosik-Piela, Encyklopedyści [online], marzec68.sztetl.org.pl [dostęp 2026-01-23].
- ↑ Błażej Torański, Zapis hańby. Z Piotrem Gajdzińskim o roli dziennikarzy w marcu 1968 roku rozmawia Błażej Torański. [online], old.sdp.pl, 23 lutego 2018 [dostęp 2026-01-23].
- ↑ Sęczyk 2009 ↓, s. 239.
- ↑ Eisler 2006 ↓, s. 545–546.
- ↑ Wicenty 2010 ↓, s. 251, 280.
- ↑ Wicenty 2010 ↓, s. 280.
- ↑ Wicenty 2010 ↓, s. 281.
Bibliografia
- Szymon Brzeziński, Krzysztof Fudalej, Pracownicy Naukowo-Dydaktyczni Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego 1930–2010. Słownik Biograficzny, Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2012, ISBN 978-83-7543-242-8 [dostęp 2026-01-23].
- Franciszek Dąbrowski, Piotr Gontarczyk, Paweł Tomasik (red.), Marzec 1968 w dokumentach MSW. Tom 2 Kronika wydarzeń. Część I, Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2009, ISBN 978-83-7629-029-4.
- Jerzy Eisler, Polski rok 1968, Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2006, ISBN 83-60464-02-2 [dostęp 2026-01-23].
- Paweł Machcewicz, Narodowy komunizm po polsku. „Partyzanci” Moczara, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2025, ISBN 978-83-68267-20-4.
- Waldemar Sęczyk, MARZEC’68 W PUBLICYSTYCE PRL. Studium z dziejów propagandy, Wałbrzych: Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Angelusa Silesiusa, 2009, ISBN 978-83-88425-73-8 [dostęp 2026-01-23].
- Daniel Wicenty, Załamanie na froncie ideologicznym: o Nadzwyczajnym Zjeździe Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich 29–31 października 1980 roku, [w:] Tadeusz Wolsza, Sebastian Ligarski (red.), Dziennikarze władzy, władza dziennikarzom. Aparat represji wobec środowiska dziennikarskiego 1945–1990, Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej, 2010, ISBN 978-83-7629-120-8.