Tadeusz Walendowski

W latach 70. XX wieku Walendowski należał do środowiska opozycji demokratycznej w PRL.Był współredaktorem niezależnego kwartalnika „Puls”, publikowanego poza cenzurą, oraz uczestniczył w działalności wydawniczej drugiego obiegu. W 1967 roku był inicjatorem listu protestacyjnego przeciwko karze śmierci, podpisanego przez ponad 100 studentów Uniwersytetu Łódzkiego. W marcu 1968 roku uczestniczył w wydarzeniach marcowych, za co był wielokrotnie przesłuchiwany przez Służbę Bezpieczeństwa. W grudniu 1970 roku dokumentował protesty robotnicze na Wybrzeżu, podczas których został zatrzymany przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej^[2].

Jego i jego żony, Anny Erdman mieszkanie przy ul. Puławskiej w Warszawie stało się w latach 1976–1979 jednym z najważniejszych miejsc spotkań środowisk opozycji demokratycznej i niezależnej kultury. Salon Walendowskich powstał spontanicznie po odwołaniu przez cenzurę spotkania autorskiego Stanisława Barańczaka i szybko przekształcił się w cykl regularnych debat poświęconych polityce, kulturze i sytuacji społecznej w Polsce. W spotkaniach uczestniczyli przedstawiciele rodzącej się opozycji demokratycznej, pisarze, naukowcy oraz działacze społeczni. Według historyków salon odegrał istotną rolę jako forum wymiany myśli i integracji środowisk opozycyjnych w okresie poprzedzającym powstanie „Solidarności”^[3].

W 1979 roku, w wyniku działalności opozycyjnej wobec władz PRL, wyemigrował wraz z rodziną do Stanów Zjednoczonych i osiedlił się w Waszyngtonie. Od 1981 do 2001 roku pracował w polskiej redakcji Głosu Ameryki (Voice of America), przygotowując audycje skierowane do odbiorców w Polsce. Pracował w Smithsonian Institution i był przedstawicielem KSS „KOR” w USA i aktywnym działaczem polonijnym.

Był współzałożycielem organizacji Poland Watch Center, zajmującej się monitorowaniem sytuacji politycznej w Polsce oraz publikującej własne czasopismo. W 1982 roku komunistyczny tygodnik „Argumenty” oskarżył go o kontakty z zachodnimi służbami wywiadowczymi w związku z udziałem w seminarium zorganizowanym przez Center for Strategic and International Studies przy Georgetown University. Dwa lata wcześniej opublikował komentarz na łamach „The New York Times” poświęcony przemianom zachodzącym w polskim ruchu robotniczym.

W 1991 roku założył Bibliotekę Polską w Waszyngtonie, społeczną bibliotekę gromadzącą polskojęzyczne książki i materiały audiowizualne. Pełnił funkcję jej prezesa aż do śmierci w 2004 roku. W chwili jego śmierci zbiory Biblioteki liczyły około 7 tysięcy książek oraz 250 materiałów wideo w języku polskim i angielskim^[4]. W roku 2007 Biblioteka Polska w Waszyngtonie ustanowiła nagrodę jego imienia przyznawaną dorocznie przez Zarząd Biblioteki osobom lub instytucjom wnoszącym istotny wkład w upowszechnianie rzetelnego wizerunku Polski poza jej granicami oraz kształtowanie partnerskich kontaktów między Polakami a innymi narodami w duchu tolerancji i wzajemnego poszanowania odrębności.